Πιστεύει ότι για να πετύχεις στη ζωή χρειάζονται μεγάλα ψυχικά αποθέματα. Ο κόσμος του παραμυθιού της ταιριάζει απόλυτα, διότι είναι ίδιος με τον τρόπο που σκέφτεται. Όταν είναι μέσα στα παραμύθια νιώθει σαν το σπίτι της, χωρίς αυτό να την αποκλείει από την πραγματικότητα.
Η Δήμητρα Ψυχογυιού θεωρεί πως τα παιδιά έχουν κριτήριο και ξέρουν καλά να ξεχωρίζουν το καλό από το μέτριο και το κακό. Η εικονογράφηση στη ζωή της προέκυψε εντελώς τυχαία όπως εξάλλου κι όλα τα ωραία πράγματα στη ζωή.
Για εκείνη κάθε λέξη είναι μία εικόνα. Εξάλλου, έτσι έχει μάθει να σκέφτεται, παράλληλα με την κάθε λέξη και μια εικόνα. Οι εικόνες ρέουν φυσικά από το χέρι της, τα συναισθήματά της είναι ασταμάτητα και ειλικρινή, δίνει χρώμα και εμβαθύνει στους χαρακτήρες. Με αναμνήσεις ασφυκτικά γεμάτες από αφηγήσεις θρύλων και από δραστηριότητες της υπαίθρου και της παραδοσιακής ζωής, μέσα της εντυπώνεται εξ απαλών ονύχων η λογοτεχνία και η τέχνη. Μια τέχνη αυθόρμητη, λαϊκή και ανεπιτήδευτη, έκφραση της αισθητικής παράδοσης.
Αυτό όμως, που θεωρεί προσωπικό της κέρδος είναι ότι πήγε πέρα από την ανασφάλεια και την εσωτερική φλυαρία του νου. Και πάντα περιμένει το επόμενο βιβλίο, το οποίο έχει την πεποίθηση ότι θα είναι καλύτερο από το προηγούμενο.
Η εικονογράφηση για την ίδια ποτέ δεν θα είναι μια ευθεία γραμμή, πάντα θα υπάρχουν νέα σχέδια, νέες κατευθύνσεις, νέοι ενθουσιασμοί, νέες αναζητήσεις και πάντα θα αφήνεται στο ξάφνιασμά της…
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Πώς ξεκίνησε η ιδιαίτερη σχέση σας με την εικονογράφηση, κυρία Ψυχογυιού;
Τελείως τυχαία! Μετά από πιέσεις φίλων, επέλεξα ένα πολύ αγαπημένο μου παραμύθι, τον «Εγωιστή Γίγαντα» του Oscar Wilde, το εικονογράφησα και το έδειξα στις εκδόσεις Άγκυρα. Έτυχε να είναι το αγαπημένο παραμύθι της εκδότριας κι έτσι ξεκίνησε αυτό το μαγικό ταξίδι μέσα στα χρώματα και τις λέξεις!
Ποιες είναι οι πηγές έμπνευσής σας;
Οι άνθρωποι γύρω μου, η φύση, η ποίηση, τα λόγια και τα συναισθήματα που πηγάζουν από αυτά. Κυρίως όμως τα ίδια τα παιδιά.
Πιστεύετε ότι η φαντασία είναι αστείρευτη;
Όσο μπαίνεις στον κόσμο των παραμυθιών τόσο το κουβάρι ξετυλίγεται και δεν έχει πράγματι τέλος.
Υπάρχει κάτι ιδιαίτερο που σας ηρεμεί ή σας ξεμπλοκάρει όταν δεν έρχεται αυτό που πρέπει να έρθει;
Η Ησυχία. Να δώσω χρόνο στην ιστορία να μιλήσει μόνη της. Άλλωστε όταν διαβάζεις ένα κείμενο αυτό συνεχίζει να δουλεύει μέσα σου σιωπηλά κι έρχεται η μαγική στιγμή που βλέπεις τις εικόνες σαν σε κινηματογράφο!
Ποιο είναι αυτό που έρχεται πρώτα στο μυαλό σας, όταν παίρνετε στα χέρια σας μια ιστορία; Οι εικόνες ή οι λέξεις;
Κάθε λέξη για μένα είναι μία εικόνα. Έχω μάθει να σκέφτομαι παράλληλα την κάθε λέξη με μια εικόνα…όπως το σταυρόλεξο, ρέμπους.
Ισχύει για εσάς το «Μια εικόνα, χίλιες λέξεις»;
Ναι, απόλυτα, κυρία Δούλη! Γι’ αυτό αγαπώ ιδιαίτερα τα picture books, που έχουν αυτό το χαρακτηριστικό. Ένα μικρούλι κείμενο και ένας ποταμός εικόνων που θέλεις μέρες για να ανακαλύψεις την κάθε λεπτομέρεια. Και κάθε στιγμή κάτι βρίσκεις κρυμμένο που δεν το είχες δει πριν.
Έχετε ασχοληθεί με πολλά πράγματα μέχρι σήμερα όπως γραφιστική, διακόσμηση, ζωγραφική, Αγιογραφία. Όταν όμως μπήκατε- όπως χαρακτηριστικά λέτε στο βιογραφικό σας- στο μαγικό κόσμο των παραμυθιών μείνατε. Τι ήταν αυτό που σας μάγεψε σ’ αυτόν τον κόσμο;
Ταίριαξε με τον τρόπο που σκέφτομαι. Νιώθω σαν το σπίτι μου όταν είμαι μέσα στα παραμύθια, χωρίς αυτό να με αποκλείει από την πραγματικότητα.
Λόγω της δουλειάς σας έρχεστε σε επαφή με πολλά παιδιά κυρία Ψυχογυιού. Υπήρξε ποτέ κάποια φράση παιδιού που σας σημάδεψε;
Ναι! Θυμάμαι στην Κρήτη, διάβαζα ένα παραμύθι σε μια παρέα παιδιών και τους ζήτησα να κλείσουν τα μάτια τους την ώρα της ανάγνωσης. Το παραμύθι μιλούσε για ένα δάσος. Ένα κορίτσι λοιπόν μπήκε για τα καλά μέσα στο δάσος και έπαθε κρίση πανικού και ζητούσε βοήθεια να τη βγάλω από εκεί!!! Έπειτα από αυτή την εμπειρία κατάλαβα ως το μεδούλι πόσο τρυφερή είναι η ψυχή ενός παιδιού και πόσο ανοιχτή είναι. Οπότε πρέπει κάποιος να είναι πολύ προσεκτικός με τέτοιου είδους πειράματα αν δε γνωρίζει καλά αυτό που κάνει και τι μπορεί να φέρει στην επιφάνεια. Από τα δυνατά μου μαθήματα…
Στην Ελλάδα είμαστε ακόμη στο επίπεδο που όλη η “δόξα” αποδίδεται στο συγγραφέα ενός παραμυθιού ή έχουμε κάνει βήματα προσέγγισης και ως προς τον εικονογράφο, ο οποίος είναι ουσιαστικά συνδημιουργός ενός βιβλίου;
Εξαρτάται από τον συγγραφέα, κυρία Δούλη. Είναι θέμα ανθρώπου. Εννοώ ότι μπορεί να συναντήσεις ένα συγγραφέα που να νιώθει μεγάλη ανασφάλεια μήπως η ζωγραφική καπακώσει το κείμενο και προτιμάει κάτι μετριότερο. Μπορεί όμως να συναντήσεις και κάποιον που θα συνεργαστείς άψογα και η κουβέντα μαζί του να αποτελέσει πηγή έμπνευσης και δημιουργίας. Υπάρχουν κατά τη γνώμη μου εξαιρετικοί εικονογράφοι στην Ελλάδα, αλλά λόγω κόστους οι εκδότες επιλέγουν έτοιμα βιβλία από το εξωτερικό.
Έχετε ασχοληθεί και με τη συγγραφή (Ο κηπουρός του ουρανού και Η Μυγδαλιά και το φεγγάρι και τα δύο από τις εκδ. Άγκυρα), αυτή ήταν μια προσπάθεια να ντύσετε τις εικόνες σας με τις δικές σας λέξεις;
Ήταν σαν ένα παιχνίδι. Δεν μπορώ να αποκαλέσω τον εαυτό μου συγγραφέα, όμως απόλαυσα τη διαδικασία και θέλω να το ξανακάνω εφόσον ο χρόνος μου ανοίξει μια μικρή τρυπούλα να κρυφτώ μέσα για λίγο και να γράψω τις νέες μου ιδέες στο χαρτί.
Κατά την γνώμη σας, η εικονογράφηση ενός βιβλίου, πρέπει να διηγείται μια ιστορία ή απλώς να υποστηρίζει το κείμενο;
Η εικονογράφηση πρέπει να ακολουθεί το κείμενο αλλά να υπάρχουν και έξτρα στοιχεία ποιητικά ή συμβολικά που να βαδίζουν παράλληλα.
Μπορεί η εικονογράφηση των παιδικών βιβλίων να συμβάλλει στη διαπαιδαγώγηση ενός παιδιού;
Φυσικά και μπορεί. Τα παιδιά έχουν κριτήριο και ξέρουν καλά να ξεχωρίζουν το καλό από το μέτριο και το κακό. Τη ζημιά την κάνει η τηλεόραση, αυτή η δωρεάν νταντά, που σερβίρει στα παιδιά ό,τι νά ’ναι.
Στα ελληνικά σχολεία ποια είναι η θέση που έχουν η ζωγραφική και τα χρώματα, κυρία Ψυχογυιού;
Πάλι είναι θέμα ανθρώπου. Υπάρχουν διευθυντές και δάσκαλοι που ασχολούνται και δίνουν την ψυχή τους. Δυστυχώς είναι η μειοψηφία. Υπάρχουν και άλλοι που δεν αφήνουν καν αυτούς που έχουν όρεξη για προσφορά να κάνουν βήμα διότι χαλάνε την πιάτσα. Πονάει πολύ να βλέπεις να συμβαίνει κάτι τέτοιο. Από την άλλη πάλι νιώθεις παρηγοριά όταν βλέπεις καλούς δασκάλους να νοιάζονται όχι μόνο για την διδακτέα ύλη αλλά και για κάτι παραπάνω. Όλα στη ζωή θέλουν ψυχικά αποθέματα που κι αυτά δυστυχώς η κρίση τα έχει ισοπεδώσει.
Η εικονογράφησή σας σε όλα τα βιβλία που έχω διαβάσει είναι πολύ εύστοχη και παραστατική και αβαντάρει το κείμενο. Πότε καταλάβατε ότι το χέρι σας έχει τη δυνατότητα να πετύχει κάτι καλύτερο απ’ ό,τι ο μέσος όρος των ανθρώπων;
Δεν έχω αισθανθεί ακόμη έτσι. Κάθε φορά που παίρνω ένα βιβλίο στα χέρια μου σκέφτομαι για κάθε εικόνα πώς θα μπορούσε να έχει αυτό ή εκείνο…ή ό,τι της λείπει κάτι που το ξέχασα. Αυτό όμως, που θεωρώ προσωπικό κέρδος είναι ότι πήγα πέρα από την ανασφάλεια και την εσωτερική φλυαρία του νου. Και πάντα περιμένω το επόμενο βιβλίο όπου λέω «ε, αυτό θα το κάνω καλύτερο».
Αν σας ζητούσα να εικονογραφήσετε την Ελλάδα σήμερα, ποια εικόνα θα διαλέγατε και ποια χρώματα θα επιλέγατε;
Εξαρτάται από ποιά πλευρά θέλει να κοιτάει κανείς τον ουρανό, όπως λέει κι ο ποιητής…θα έβαζα μπόλικο μπλε, πράσινο της ελιάς και κόκκινο του κρασιού.
Πώς θα εικονογραφούσατε τη φράση «και ζήσανε αυτοί καλά και εμείς καλύτερα»;
Είναι μια εικόνα ευτυχίας που την έχω από παιδί: ένα αντρόγυνο στο κρεβάτι και 14 παιδιά κάτω από το πάπλωμα να μπλέκουν τα πατουσάκια τους (μη με ρωτάτε γιατί 14 ούτε κι εγώ ξέρω), να αγκαλιάζονται, να λένε αστεία και να γελούν, ενώ η αγάπη ξεχειλίζει σαν ποταμός κάτω από τα στρώματα!
ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
Η Δήμητρα Ψυχογυιού γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Χαλκίδα. Από παιδί της άρεσε να φτιάχνει πράγματα με τα χέρια της και να διαβάζει παραμύθια.
Το 1990 γράφτηκε στη σχολή ΒΑΚΑΛΟ, όπου σπούδασε γραφιστική & διακόσμηση. Η ανάγκη της όμως για δημιουργία την έκανε να στραφεί στην κατασκευή και ζωγραφική χρηστικών αντικειμένων και στο ζωντάνεμα παλαιών επίπλων.
Το 1994 μια ανοιξιάτικη βόλτα την πήγε στην Κρήτη όπου έμεινε ως το 2008, διδάσκοντας ζωγραφική σε μικρούς και μεγάλους.
Έκανε μαθήματα Αγιογραφίας με τον Γιώργο Κόρδη, μια τέχνη που την επηρέασε πολύ. Από το 2004 μπήκε στο μαγικό κόσμο των παραμυθιών και κατάλαβε πως ο καθένας από εμάς έχει ένα ξεχωριστό τρόπο να μιλάει γι’ αυτά που αγαπάει. Κι ο δικός της τρόπος είναι τα παραμύθια.
Από το 2009 κάνει ζωγραφική-κόσμημα-ραπτική-κατασκευές στο εργαστήρι της «πέτρα-ψαλίδι-χαρτί» και μοιράζεται τη χαρά της δημιουργίας!
* Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Τα Μετέωρα» στις 28/11/2014.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
