Η Λιλή Μαυροκεφάλου διαθέτει αυτοπεποίθηση και αντλεί την έμπνευσή της από τη μεγάλη δεξαμενή της ανθρώπινης εμπειρίας. Η πένα της είναι χαρισματική και πηγαία και τα βιβλία της χαρακτηρίζονται για την ανάγλυφη τους παραστατικότητα.
Η διαδραστική της σχέση με το αναγνωστικό της κοινό συνεχώς μεγαλώνει και αποτελεί για εκείνη αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής της. Είναι μία συγγραφέας με εκτεταμένη εργογραφία και πανθομολογούμενη δεινότητα στη δημιουργία σκηνών που κρατούν τον αναγνώστη σε διαρκή εγρήγορση μέχρι και την τελευταία σελίδα.
Οι «Φωνές» είναι το τελευταίο της πόνημα και αποτελεί για την ίδια ένα γοητευτικό ταξίδι έρευνας και περιπλάνησης όπου οι πληροφορίες, με καταλύτη τη φαντασία, μεταστοιχειώνονται σε βιώματα, ενώ εκείνη υποδύεται τα πρόσωπα του βιβλίου, ως ηθοποιός και σκηνοθέτρια ταυτόχρονα.
Για την κ. Μαυροκεφάλου ο σεβασμός, η ευγενής άμιλλα, το ήθος, η παιδεία, η αφοσίωση, είναι ο σκοπός και ο προορισμός του δικού της ταξιδιού, γι’ αυτό και πιστεύει ότι στα γραπτά οι κοινωνικές ανάγκες πρέπει να ανταμώνονται με τις προσωπικές, διότι η κοινωνία προσδιορίζει αποφασιστικά τις προσωπικές μας ανάγκες, αλλά και αυτές με τη σειρά τους, σε μεγάλο βαθμό, διαμορφώνουν τις κοινωνικές ανάγκες κι αυτός είναι ο λόγος που πρέπει να πορεύονται σφιχταγκαλιασμένες.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
«Φωνές» είναι ο τίτλος του τελευταίου σας βιβλίου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Κέδρος». Ο τίτλος ενός βιβλίου οφείλει κατά τη γνώμη σας να είναι πολύσημος και να εξάπτει τη φαντασία του αναγνώστη, κυρία Μαυροκεφάλου;
Αν το βιβλίο είναι πολυθεματικό, όπως οι «Φωνές», ο τίτλος πρέπει να είναι κατά το δυνατόν πολύσημος, υπαινικτικός, λιγάκι μυστηριώδης και γι’ αυτό ελκυστικός.
Ο τίτλος ή η ιστορία γεννήθηκε πρώτα;
Ο τίτλος γεννήθηκε μαζί με τη σύλληψη του βιβλίου πριν ακόμη γραφτεί η πρώτη λέξη.
Πόσο δύσκολο ή γοητευτικό είναι για μια συγγραφέα να ανασυνθέτει εποχές τόσο έντονες, που αντικατοπτρίζουν κομβικά σημεία της νεότερης ιστορικής και κοινωνικής διαδρομής μας, όπως Μικρασιατική Καταστροφή και προσφυγιά, Κατοχή και αντίσταση, Εμφύλιος και δικτατορία, σκιαγραφώντας ήρωες πραγματικούς μαζί με τους ήρωές της;
Είναι ένα γοητευτικό ταξίδι έρευνας και περιπλάνησης, κατά το οποίο οι πληροφορίες, με καταλύτη τη φαντασία, μεταστοιχειώνονται σε βιώματα, ενώ η ίδια η συγγραφέας υποδύεται τα πρόσωπα του βιβλίου, ηθοποιός και σκηνοθέτρια ταυτόχρονα.
Οι πληροφορίες, που παίρνει ο αναγνώστης διαβάζοντας το βιβλίο σας για σημαντικά ιστορικά γεγονότα, είναι πολλές. Σε ποιες πηγές ανατρέξατε και με πόσους ανθρώπους μιλήσατε, για να μεταφέρετε το πνεύμα της κάθε εποχής;
Σε πολλές και ποικίλες πηγές ανέτρεξα που αποτέλεσαν ογκωδέστατες σημειώσεις. Ενδεικτικά αναφέρω κάποια βιβλία: Ιστορία του Ελληνικού Έθνους Εκδοτικής Αθηνών. Η Μάστιγα της Ασίας του J. Horton. Σμύρνη, ο χαμένος παράδεισος του Milton Gieles. Ιστορία της Νεώτερης και Σύγχρονης Ελλάδας του Βουρνά. Άρης, ο αρχηγός των ατάκτων του Χαριτόπουλου. Στην Ελλάδα του Χίτλερ και Salonica, city of ghosts του Mazawer, Φωτιά και Τσεκούρι του Αβέρωφ, Τετράδια Ημερολογίου του Θεοτοκά, απομνημονεύματα διαφόρων. Φυσικά χρησιμοποίησα και το διαδίκτυο. Όσο για τις προφορικές μαρτυρίες άντλησα σε καιρούς ανύποπτους από πρόσωπα συγγενικά και φιλικά έχοντας ευήκοα ώτα.
Η γραμμή που διαχωρίζει τη μυθοπλασία από την πραγματικότητα είναι συχνά εξαιρετικά λεπτή. Ποιο είναι το διακύβευμα, όταν γράφετε μια ιστορία; Μπορεί η λογοτεχνία να αποδειχτεί ένα επικίνδυνο παιγνίδι;
Θα μπορούσε, κυρία Δούλη, αν απουσιάζει το πάθος για την αλήθεια, που σημαίνει εξαντλητική έρευνα, αντικειμενικότητα και απουσία, κατά το δυνατόν, προκαταλήψεων.
Η εκρηκτική Mικρασιάτισσα Ειδοθέα, η πρωτόγονη Μαριγώ, η επιφυλακτική Ηλέκτρα, ο στρυφνός μα ονειροπόλος Θοδωρής, η εφτάψυχη Φοίβη, ο φιλοσοφημένος Στέλιος, η ακτιβίστρια Αναστασία και ο ασκητικός Θεόδωρος. Από πού εμπνευστήκατε τους ήρωές σας;
Κάποιοι είναι δικοί μου άνθρωποι, κάποιοι φανταστικοί, κάποιοι δυνητικές παραλλαγές του εαυτού μου. Δεν είμαστε τάχα ανέκφραστες πιθανότητες και δυνατότητες; Με αυτά τα υλικά και με πρωτομάστορα τη φαντασία συνέθεσα τον κόσμο των Φωνών.
Φέτος συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Κατά πόσο επηρεάζεστε από την επικαιρότητα, για να επιλέξετε το θέμα του επόμενου βιβλίου σας, κυρία Μαυροκέφαλου;
Η επικαιρότητα δεν με αφήνει ανεπηρέαστη, και αν έχει στοιχεία δυνατά που με συγκινούν και με προβληματίζουν μπορούν να μου δώσουν το έναυσμα για ένα βιβλίο. Οι Φωνές πάντως δεν σχετίζονται με την επέτειο της Μικρασιατικής Καταστροφής για τον απλό λόγο ότι άρχισα να τις γράφω πολύ νωρίτερα, αφού μου πήραν κάπου τέσσερα χρόνια. Άλλωστε, ο πυρήνας του βιβλίου δεν είναι τα μικρασιατικά, είναι η διαδρομή της πατρίδας μας από τότε μέχρι πρόσφατα.
Οι σπουδές σας στην Ιστορία και στην Αρχαιολογία έχουν προσδιορίσει με κάποιον τρόπο το θέμα των βιβλίων σας; Θέλετε να μας μιλήσετε σχετικά;
Δεν νομίζω ότι οι σπουδές μου προσδιορίζουν τα θέματα των βιβλίων μου. Είναι το ζωηρό ενδιαφέρον μου για την Ιστορία και Αρχαιολογία που με οδήγησε στις σπουδές, όπως και στα θέματα αρκετών βιβλίων μου. Άλλωστε, και τα κοινωνικά θέματα με ενδιαφέρουν εξίσου και με απασχολούν. Αναπόφευκτα συνδέονται με τα ιστορικά της κάθε εποχής.
Μετά από τη συγγραφή δώδεκα βιβλίων μπορείτε να μάς πείτε για να ξεκινήσετε μια ιστορία, χρειάζεστε πλάνο, να ξέρετε και την αρχή και το τέλος της, ή αρκούν μια εικόνα ή μια φράση;
Ναι, κυρία Δούλη, πριν ξεκινήσω μια ιστορία φτιάχνω ένα γενικό πλάνο. Όμως, στο μακρύ ταξίδι της συγγραφής τα τοπία αλλάζουν, τα πρόσωπα αποκτούν υπόσταση και αυτονομία, δεν είναι προβλέψιμα, όπως συμβαίνει και στη ζωή∙ νέα πρόσωπα εμφανίζονται εκτός πλάνου και όλα αλληλοεπιδρούν μεταξύ τους, καθώς και με τις συνθήκες της ζωής τους. Οι χαρακτήρες καθοδηγούν πλέον τον συγγραφέα αντί να καθοδηγούνται.
Πιστεύετε ότι στα γραπτά οι κοινωνικές ανάγκες πρέπει να ανταμώνονται με τις προσωπικές;
Πώς θα μπορούσαν να διαχωριστούν στη ζωή οι προσωπικές ανάγκες από τις κοινωνικές; Η κοινωνία προσδιορίζει αποφασιστικά τις προσωπικές μας ανάγκες, μα και αυτές με τη σειρά τους σε μεγάλο βαθμό διαμορφώνουν τις κοινωνικές ανάγκες. Εφόσον τα γραπτά καθρεφτίζουν –ή τουλάχιστον φιλοδοξούν να το κάνουν– τον κόσμο μας, οι κοινωνικές ανάγκες δεν μπορεί παρά να σφιχταγκαλιάζονται με τις προσωπικές.
Γράφετε για εσάς ή απευθύνεστε σε συγκεκριμένο αναγνωστικό κοινό;
Αντιλαμβάνομαι τον εαυτό μου ως ένα κοινωνικό ον που αλληλοεπιδρά διαρκώς με τους άλλους, είτε είναι κοντινοί άνθρωποι είτε και σε τυχαίες συναντήσεις. Υπάρχει μοίρασμα. Υπάρχει ένα αδιάκοπο δούναι και λαβείν που περιλαμβάνει από δωράκια μέχρι ανοίγματα ψυχής και γέλια. Οπότε μόνο κάποιο ημερολόγιο θα μπορούσα να γράφω μόνο για εμένα. Γράφω για να μοιράζομαι και να επικοινωνώ. Δεν έχω την πρόθεση να απευθύνομαι σε συγκριμένο κοινό, και νομίζω πως τα βιβλία μου απευθύνονται σε ευρύτερο κοινό, ηλικιακά και θεματικά.
Αν γυρίζατε πίσω τον χρόνο, ποια συμβουλή θα σας έδινε ο νεότερος εαυτός σας, κυρία Μαυροκεφάλου;
Ο νεότερος εαυτός μου, αλλά με την πείρα του σημερινού, θα έλεγε: «Τράβα μπρος και μη σε νοιάζει!» Θα ήταν μια καλή συμβουλή για εκείνα τα χρόνια των δισταγμών και των καθηλωτικών «πρέπει».
ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
Η Λιλή Μαυροκεφάλου γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και πέρασε τα παιδικά κι εφηβικά της χρόνια στη Μακεδονία. Αργότερα εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου σπούδασε Αγγλική Φιλολογία και Ιστορία-Αρχαιολογία.
Τα τελευταία χρόνια ζει στην Αίγινα, όπου ίδρυσε την Ομάδα Προσέγγισης Αρχαιοελληνικής Τραγωδίας. Εργάστηκε ως καθηγήτρια στη Μέση Εκπαίδευση και στον Ελληνικό Οργανισμό Τουρισμού. Επίσης ως εθελόντρια στην Κιβωτό του Κόσμου και στην Κίνηση «Απελάστε το Ρατσισμό».
Στον χώρο της λογοτεχνίας εμφανίστηκε το 1977 με το ιστορικό μυθιστόρημα για νέους «Άγης». Έχει βραβευτεί από την Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών και τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά.
Το τελευταίο της βιβλίο έχει τίτλο «Φωνές» και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Κέδρος».
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ την 1η Ιουλίου 2022.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
