Απελευθερώνει το γοητευτικό ταλέντο της για να γράφει ιστορίες και μας εμπιστεύεται το πνεύμα που περιπλανιέται μέσα της σε μια ηλικία μάλιστα που βρίσκεται στο απόγειο της δημιουργικότητάς της.
Με όσα έχει μάθει από την γραφή, η οποία υπήρξε πάντα καθοριστική για εκείνη μας καταθέτει το τελευταίο της βιβλίο «Αποκαΐδια και βατόμουρο γλυκό». Ένα μυθιστόρημα που αναμφίβολα έγραψε με μαστοριά και αγάπη, με γραφή λιτή και ιδιαιτέρως εύστοχη.
Αυτό που χαρακτηρίζει τη Φωτεινή Ναούμ είναι ο ρομαντισμός, τα όνειρα και η επιείκεια. Χαρακτηριστικά σημειώνει πως την συγκινούν οι άνθρωποι που φορτώνουν την πλάτη τους με λάθη και υπογραμμίζει ότι σκάβει να βρει τι υπάρχει πίσω από αυτά.
Πιστεύει ακόμη πως αν δεν αρπάξεις το κομμάτι που σου αναλογεί, δεν θα σου το χαρίσει κανένας και μας δείχνει πως ακόμη και σ’ αυτή την «μελανή» εποχή υπάρχουν άνθρωποι που σκέπτονται καθαρά, ελπίζουν και οραματίζονται…
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Τι είναι για σας η συγγραφή, κυρία Ναούμ; Είναι ίσως μια διέξοδος στη σημερινή δύσκολη συγκυρία;
Η συγγραφή είναι πρωτίστως μια κατάσταση ανάγκης. Ένα πέταγμα, ανάλαφρο κάποιες φορές, όχι και τόσο εύκολο τις άλλες. Οι δύσκολες μέρες που βιώνουμε, στερούνται ποίησης, οράματος και ελπίδας. Δεν είμαι μια συγγραφέας που «φωτίζω» μέσα από τη γραφή μου το μέλλον, ίσως καταφέρνω όμως προσωρινά να απαλύνω το αβάσταχτο τώρα.
Στο τελευταίο σας βιβλίο «Αποκαΐδια και βατόμουρο γλυκό», που κυκλοφορεί από τον εκδοτικό οργανισμό Λιβάνη, τα λάθη «βασανίζουν» τους ήρωες της ιστορίας και καθορίζουν την πορεία τους. Εσείς σε ποια λάθη δείχνετε τη μεγαλύτερη επιείκεια;
Όσο μεγαλώνω, τόσο πιο πολύ κατανοώ. Και συμπάσχω. Με συγκινούν οι άνθρωποι που φορτώνουν την πλάτη τους με λάθη. Είμαι επιεικείς με τα περισσότερα. Και στο πιο άσχημο που μπορεί να ακούσω, σκάβω να βρω τι υπάρχει πίσω από αυτό.
Άλλωστε, ποια είμαι εγώ για να κρίνω τα λάθη των άλλων; Εδώ δεν μπορώ να βάλω σε τάξη τα δικά μου…
Τα αποκαΐδια μπορούν μέσα από το φίλτρο του χρόνου να πάψουν να είναι αποκαΐδια;
Τα αποκαΐδια φοβάμαι πως παραμένουν αποκαΐδια και όλα αυτά που μας πλήγωσαν, μας στιγμάτισαν, μας στοίχειωσαν, πάντα υπάρχουν. Ίσως απλώς χάνουν λίγο από την αρχική τους οσμή, την ένταση, την υφή. Είθισται να συμβιβαζόμαστε σε βάθος χρόνου μαζί τους, καθώς δεν έχουμε κι άλλη επιλογή.
Υπάρχει κάποιο βιβλίο που σημάδεψε την πορεία σας;
Το Αλεξανδρινό Κουαρτέτο του Ντάρελ. Ένα βιβλίο που με διαπέρασε με κάθε του αράδα. Είναι ένα από τα βιβλία που έχω διαβάσει αρκετές φορές. Κατά καιρούς υπήρξαν διάφορες επιρροές. Στίγματα άφησαν πάνω μου οι έλληνες ποιητές όπως ο Ελύτης, ο Καβάφης, ο Καρυωτάκης, ο Ρίτσος. Μετέπειτα προστέθηκε ο ωμός ρεαλισμός του Γκουτιέρες, του Μπουκόφσκι, το μεγαλείο του έργου του Μακάνιν.
Είστε μια νέα γυναίκα. Μέσα από τα βιβλία σας περνάτε μηνύματα για τη σύγχρονη γυναίκα και ποια είναι αυτά;
Με ενδιέφερε πάντα ο άνθρωπος, κυρία Δούλη. Δεν με θεωρώ κατάλληλη να περάσω μηνύματα. Αν καταφέρνω να κάνω έστω κι έναν άνθρωπο να προβληματιστεί, να ταυτιστεί, να ταξιδέψει, είμαι ικανοποιημένη. Μου αρέσει να φωτίζω λίγο τα σκοτεινά σημεία των ανθρώπων. Πιστεύω όσο μεγαλώνω πως κανείς δεν είναι αυτό που βλέπουμε, αυτό που γνωρίζουμε. Με συγκινεί απίστευτα το υπόγειο ρεύμα που κινείται μέσα μας.
Στην ιστορία τού βιβλίου σας κυριαρχεί ο έρωτας, άλλοτε ανυψώνοντας και άλλοτε ποδοπατώντας τους ήρωες. Τι ρόλο έχει (ο έρωτας) στη ζωή σας και ποια αρετή προτιμάτε σ’ έναν άντρα;
Μέχρι και πριν από κάποια χρόνια, καταλυτικό. Ο έρωτας υπήρξε κινητήριος δύναμη. Φοβάμαι πως τον έχω απομυθοποιήσει στην πραγματική μου ζωή. Εκτός κι αν είναι συνηθίζω να λέω, παράνομος ή ανεκπλήρωτος. Στη γραφή μου, ελπίζω να καταφέρω να τον διατηρήσω κάποιο διάστημα ακόμη ζωντανό.
Εσείς πώς βιώνετε την κρίση ως συγγραφέας και ως γυναίκα;
Ευτυχώς η κρίση δεν με έχει επηρεάσει πολύ, από οικονομικής απόψεως τουλάχιστον. Με θυμώνει όμως που βλέπω όλο και λιγότερο τους ανθρώπους να χαμογελούν. Με ενοχλεί που δεν υπάρχει ελπίδα, ένα φωτεινό μέλλον για όλους. Παρόλα αυτά, είμαι ρομαντική και ονειροπόλα. Πιστεύω πως όλη αυτή την κατάσταση, θα την ανατρέψουμε.
Διαβάζει ο κόσμος σήμερα, κυρία Ναούμ;
Διαβάζει. Πάντα υπήρχε κόσμος που διάβαζε και που θα συνεχίσει να το κάνει. Είμαι αισιόδοξη ως προς αυτό. Τη μαγεία ενός βιβλίου δεν μπορεί να την αντικαταστήσει τίποτα. Το στοίχημα πια είναι να φέρουμε νέο κόσμο, τα νέα παιδιά σε επαφή με το μαγικό αυτό κόσμο.
Πριν λίγες μέρες τέλειωσαν οι Άγιες ημέρες των Χριστουγέννων. Οι γιορτές συνδέονται με τις παιδικές αναμνήσεις σας;
Κατά έναν παράξενο λόγο, έχω ελάχιστες παιδικές αναμνήσεις. Δεν μπορώ όμως να μην θυμηθώ τις μέρες που πήγαινα με τους γονείς μου στο χωριό, την ομίχλη που σκέπαζε τα σπίτια, οι μυρωδιές από τα φαγητά στις σόμπες, τα αγόρια που τά ’βλεπα να φτιάχνουν χιονάνθρωπους απ’ το παράθυρο. Βλέπετε, ο έρωτας, όπως με ρωτήσατε πριν, με συναντούσε τακτικά στην παιδική μου ηλικία.
Πώς θα χαρακτηρίζατε τα παιδικά σας χρόνια;
Θα έλεγα ασφαλή. Είχα την τύχη να γεννηθώ σε μια όμορφη οικογένεια. Ο πατέρας μου ήταν αντικέρ, ταξιδεύαμε συνέχεια σε παζάρια της Ανατολής «ψαρεύοντας» προϊόντα και η μητέρα μου νηπιαγωγός, μονίμως με ένα βιβλίο στο χέρι και μια γλυκιά κουβέντα στα χείλη. Ήταν ήσυχα χρόνια, μέχρι που ήρθε η αγριότητα της εφηβείας.
Ξεκινάτε το βιβλίο σας γράφοντας: «Ήσουν ξεχωριστή από τη μέρα που γεννήθηκες», της είχε πει η μπάμπω της όταν έκλεισε τα δέκα της χρόνια. Υπάρχει κάποιο «παραμύθι», που σας γαλούχησε και σας έφερε ως εδώ, κυρία Ναούμ;
Η γιαγιά μου ήταν ένας εξαιρετικός άνθρωπος, πολύ μπροστά από την εποχή της. Επικοινωνιακή, δεινός έμπορος και ανοιχτόμυαλη. Ήταν υπέροχη στις περιγραφές της. Μέχρι και που πέθανε δυο χρόνια πριν, μου διηγιόταν τα πάντα τόσο ζωντανά, που νομίζω ωχριούσαν μπρος στα λόγια της όλου του κόσμου τα παραμύθια.
Η γιαγιά και μαζί ο πατέρας μου, έλεγαν πάντα: Η ζωή είναι κωμωδία, μην την παίρνεις στα σοβαρά.
Εγώ πάλι, έχω ένα θέμα με το δράμα…
Είναι το παραμύθι ένα από τα υλικά από τα οποία είμαστε πλασμένοι;
Το βέβαιο είναι πως μας αρέσει να το ζούμε το παραμύθι μας, κι αν η ζωή δεν μας κάνει το κέφι, υπάρχουν τα όνειρα, οι μουσικές, τα βιβλία.
Παραμύθι και όνειρο μοιάζουν;
Στο πλαίσιο της φαντασίας θα μοιάζουν υποθέτω. Μόνο που εγώ τα έχω κάνει έναν αχταρμά. Εμπλέκω καθημερινά τη ζωή με όνειρα και παραμύθια, κι έτσι δεν με απασχολεί.
Για τους συγγραφείς, έχουμε συνήθως την εντύπωση ότι ζουν μέσα από τα βιβλία τους. Ισχύει;
Θα μπορούσαμε να το πούμε και αυτό. Όμως, πόση φαντασία μπορεί να γεννήσει ένα μυαλό, αν πρωτίστως δεν έχει ζήσει, δεν έχει πονέσει, αγαπήσει, μισήσει, γονατίσει;
Θεωρείτε πως ο χρόνος δικαιώνει πάντα τους πραγματικά άξιους;
Όχι. Θεωρώ πως ο χρόνος δικαιώνει αυτούς που τολμούν. Έχω δει ανθρώπους μέτριους να πετυχαίνουν απ’ το πείσμα τους κι άλλους που μια ζωή μένουν στη δεύτερη γραμμή από φόβο, αναποφασιστικότητα, ατολμία. Κάποτε το θεωρούσα άδικο. Τώρα λέω πως, αν δεν αρπάξεις το κομμάτι που σου αναλογεί, δεν θα σου το χαρίσει κανένας.
Σε ποια πνευματική κατάσταση βρίσκεστε αυτόν τον καιρό;
Η ψυχική μου κατάσταση αλλάζει διαθέσεις με το ρυθμό που εναλλάσσεται η μέρα με τη νύχτα. Συνήθως πιάνω τα άκρα. Πότε νιώθω πως είμαι ευτυχισμένη και ο κόσμος μου ανήκει, και άλλες πάλι πως γκρεμίζομαι στα τάρταρα. Αγαπώ ιδιαίτερα να μελαγχολώ. είναι αλήθεια. Μου είναι οικείο.
ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
Η Φωτεινή Ναούμ γεννήθηκε τον Απρίλη του 1978 στην Κομοτηνή, όπου ζει και εργάζεται τα τελευταία χρόνια. Ανακάλυψε το γράψιμο σε νεαρή ηλικία, όταν ακόμα ανακάτευε τους μαρκαδόρους και τα μολύβια στην τσάντα της. Αργότερα, ψάχνοντας πάνω σε λέξεις τον εαυτό της, έγραψε τα πρώτα της ποιήματα.
Η σχέση της με τη γραφή υπήρξε πάντα καθοριστική γι’ αυτή: είναι ο τρόπος της να αντιμετωπίζει τη ζωή πιο αισιόδοξα.
Έχει γράψει επίσης το βιβλίο «Ο Διαχειριστής και Το Κορίτσι με τα Κόκκινα Παπούτσια».
* Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Τα Μετέωρα» στις 31/1/2014.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
