Η γραφή του χαρακτηρίζεται από την απλότητα, τη σαφήνεια και την εκφραστική δεινότητα, που διέπει όλο του το έργο. Η διαχρονική διάσταση αποτελεί άλλωστε τη μεγάλη συγγραφική του δύναμη.
Η νοσταλγία, η ατμόσφαιρα αλλά και η στοχαστικότητα του Σωτήρη Σαμπάνη γύρω από τα κοινωνικά προβλήματα και τη σημερινή πραγματικότητα δεν αποτυπώνει μόνο πιστές εικόνες της ζωής της εποχής μας, αλλά και τις καταστάσεις εκείνες που προκαλούν αισθήματα πέρα από τον τόπο και το χρόνο.
Έχει τις δυνατότητες να εμπνεύσει το αναγνωστικό κοινό του. Η απαράμιλλη τεχνική του και τα εκφραστικά του μέσα τον οδηγούν κατευθείαν στην καρδιά του αναγνώστη.
Είναι ένας συγγραφέας που δεν μπορεί να περιοριστεί σε ένα μόνο είδος, καθότι είναι πληθωρικός και πολυσύνθετος. Το ένστικτό του είναι αυτό που τον κατευθύνει στις σωστές επιλογές αλλά τον κάνει και αξιαγάπητο.
Εξάλλου οι καλλιεργημένοι άνθρωποι σέβονται την ανθρώπινη ατομικότητα και γι’ αυτό είναι πάντοτε συγκαταβατικοί, γελαστοί και ευγενικοί.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
«Σκανταλόπετρα», είναι ο τίτλος του τελευταίου σας βιβλίου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Διόπτρα». Ένας ποιητικός και πρωτότυπος τίτλος, που σε προϊδεάζει και για το όμορφο αποτέλεσμα. Θέλετε να μας μιλήσετε για το νέο σας πόνημα, κύριε Σαμπάνη;
Το νέο μου μυθιστόρημα γεννήθηκε από τη μαρτυρία δύο ανθρώπων, από την αφήγηση μιας αλήθειας, κυρία Δούλη. Η δυναμική των «λεπτομερειών», έστειλε μια «δόνηση», που με αναστάτωσε και μια «σημαντικότητα» που με πήρε μαζί της. Ο τίτλος δεν ξέρω αν είναι ποιητικός… είναι σίγουρα συμβολικός. Η κατάδυση στον εσωτερικό μας κόσμο και η επιστροφή μας. Αυτό που είδα συνοψίζεται σ’ αυτό που θα διαβάσετε.
Ο ήρωας της ιστορίας σας, που σημειώνουμε ότι βασίζεται σε αληθινή ιστορία, ο Μιχάλης Νέζης «παίζει» μ’ ένα επικίνδυνο παιχνίδι, το παιχνίδι της επιστροφής, το οποίο παίρνει τη διάσταση της καθολικής αναμέτρησης με τον μεγάλο του αντίπαλο…τον εαυτό του, με τα λάθη του και με τις χαμένες του ευκαιρίες. Θέλετε να μεταφέρετε τους ίδιους προβληματισμούς μέσω του ήρωά σας και στους αναγνώστες;
Ως επί το πλείστον ναι. Ο ήρωας ή οι ήρωες είναι πάντα αντανάκλαση της ζωής, της εικόνας μας. Οι προβληματισμοί ή τα ερωτήματα που γεννιούνται μέσα από μια ιστορία, λειτουργούν σαν σπονδυλική στήλη που συγκρατεί τη «σάρκα» και την ουσία των μηνυμάτων, την οποία θέλεις να στείλεις στους αναγνώστες.
Η μαγεία του να δημιουργείς από την αρχή μια ιστορία, να μεταδίδεις στον αναγνώστη αυτή την αγάπη που βγαίνει μέσα από την ψυχή σου για να καταλάβει τα νοήματα που προσπαθείς να του περάσεις θέλει πολύ δουλειά. Το εισπράττετε αυτό από την αγάπη του κόσμου;
Εάν συμφωνήσουμε ότι το κίνητρο για να γράψει κανείς είναι η ανάγκη έκφρασης μιας εσωτερικότητας, η οποία συνίσταται και στην αποδοχή της, το μοίρασμα δηλαδή με τους άλλους γύρω σου, τότε σίγουρα η αγάπη των ανθρώπων με τους οποίους «συνοδοιπορείς» είναι απόλυτα ανταποδοτική.
Σχεδιάζετε στο μυαλό σας το πώς θα «χτίσετε» την ιστορία σας, τη μορφή που θα πάρει όλο το μυθιστόρημα από την αρχή;
Συνήθως το τοπίο δεν είναι τόσο διαυγές. Φυσικά έχω αποτυπώσει το σχέδιο για το «χτίσιμο» -όπως λέτε-, αλλά οι αλλαγές και οι τροποποιήσεις είναι πολλές. Καμιά φορά τόσο μεγάλες που με ανατρέπουν. Μην εκπλαγείτε λοιπόν αν σας πω ότι υπάρχουν ιστορίες για τις οποίες γνωρίζω μόνο το τέλος και τις αρχίζω «ανάποδα» γιατί το τέλος με κρατάει όμηρο της γοητείας τους.
Γνωρίζετε από πριν την πορεία και το τέλος των ηρώων σας ή τους αφήνετε να σας οδηγήσουν οι ίδιοι στο δρόμο που θα σας υποδείξουν;
Εν προκειμένω η πορεία των ηρώων ήταν προδιαγεγραμμένη. Συνήθως τους κατευθύνω. Το παράξενο είναι ότι κάποιες φορές διαπιστώνω ότι είτε αντιδρούν είτε υποτάσσονται εύκολα. Εν κατακλείδι, η «συμπεριφορά» και ο «ψυχισμός» τους είναι η δική μου εσωτερική κατάσταση, η δική μου «ηθική» ματιά, οι αδυναμίες μου. Άλλοτε λοιπόν οι ήρωες με οδηγούν και άλλοτε εγώ με τον αυταρχισμό μου και τη ματαιοδοξία μου τους επιβάλλω συμπεριφορές, κυρία Δούλη.
Η έμπνευση έρχεται σε ανύποπτο χρόνο, φωλιάζει μέσα μας και όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή μας αποκαλύπτει αυτό που πρέπει να κάνουμε, για όποια μορφή έκφρασης κι αν πρόκειται, κύριε Σαμπάνη;
Πράγματι, η έμπνευση έρχεται σε ανύποπτο χρόνο. Μπορεί να είναι μια εικόνα, μια φράση, μερικές νότες, η θλίψη ή η χαρά ενός προσώπου. Να είναι κάτι που νόμισες πως άκουσες, κάτι που είδες στο όνειρό σου και σηκώθηκες να το γράψεις στο χαρτί. Όλα αυτά τα ερεθίσματα δουλεύουν σαν καρβουνάκια στη χόβολη. Μερικά θα γίνουν η αιτία να ανάψεις μια φωτιά, κάποια άλλα θα τα «χωνέψει» ο χρόνος στη στάχτη του.
Πότε φτάνει η στιγμή που αντιλαμβανόμαστε ότι τελικά η ζωή είναι ένα παιχνίδι, μια σκηνή, ότι όλα επαναλαμβάνονται και όποιος δεν το καταλάβει εγκαίρως χάνει την παράσταση;
Ειλικρινά δεν γνωρίζω αν πράγματι αυτή η στιγμή έρχεται κάποτε. Πότε δηλαδή συμβαίνει κάποια αφύπνιση. Πότε μια ανώτερη συνείδηση μας στέλνει ουσιαστικά μηνύματα, μας τραβάει από το μανίκι. Πάντως, εάν αυτή η στιγμή ερχόταν και πόσο μάλλον έγκαιρα και συνειδητά στη ζωή μας, τότε το λιγότερο που θα συνέβαινε θα ήταν ότι θα ήμασταν καλύτεροι άνθρωποι.
Πιστεύετε ότι αν είχατε την ευκαιρία να ξαναρχίσετε από την αρχή, δεν θα ξανακάνετε τα ίδια λάθη ή υπάρχουν πράγματα που και πάλι θα τα κάνατε κι ας γνωρίζατε ότι ήταν λάθη;
Αντιλαμβάνομαι ότι το ζητούμενο είναι να μην επαναλαμβάνεις τα ίδια λάθη. Όλοι μας κάνουμε λάθη, άνθρωποι όντες. Η «εξυπνάδα» αν προτιμάτε είναι να τα διορθώνουμε και να μην τα επαναλαμβάνουμε. Υιοθετώντας αυτή τη θεώρηση τολμώ να πω ότι αν είχα την ευκαιρία να ξαναρχίσω τη ζωή μου, θα έκανα διαφορετικά πράγματα. Τι νόημα θα είχε να ξαναζήσω την ίδια ζωή; Μήπως γι’ αυτό ο θάνατος βρήκε ένα παραπάνω λόγο ύπαρξης; Μήπως είπε… «έλα μαζί μου βρε ανόητε άνθρωπε… δεν έχει κανένα νόημα να ξανακάνεις τα ίδια».
Τι θεωρείτε ποιο εύκολο για έναν άνθρωπο να μπορέσει να ξεπεράσει τις δικές του πληγές και να προσπεράσει οτιδήποτε άσχημο έζησε ή να συγχωρέσει αυτούς που του τις προκάλεσαν;
Θα είναι εξαιρετικά υπέροχο αν συμβούν και τα δύο. Και τα δύο άπτονται μιας μεγαλοψυχίας που πρέπει να μας συνοδεύει καθώς και μιας θετικής σκέψης και συμπεριφοράς που κουμπώνει αποκλειστικά στην ανθρώπινη ιδιότητα.
Οι άνθρωποι μας δίνουν αυτό που τους δίνουμε εμείς, κύριε Σαμπάνη;
Θέλω να πιστεύω ότι υπάρχει μια νομοτέλεια. Ένας άγραφος συμπαντικός κανόνας που λέει πως ό,τι δώσεις αυτό και θα σου επιστραφεί. Ας ψάξει ο καθένας μας μέσα του, να τον επιβεβαιώσει ή να βάλει το ερωτηματικό του.
Τι είναι αυτό που σας φοβίζει και τι είναι αυτό που θα σας κάνει να χαμογελάσετε αμέσως μόλις το σκεφτείτε;
Αυτό που με φοβίζει είναι η βλακεία και ο ατομικισμός του ανθρώπου, κυρία Δούλη.
Εκείνο που μου φέρνει το χαμόγελο στα χείλη είναι όταν σκέφτομαι τους όρκους και τις υποσχέσεις που έδωσα στον εαυτό μου και ποτέ δεν τήρησα.
Συνεχίστε μας τη φράση που υπάρχει και στο εξώφυλλο της «Σκανταλόπετρας». Τα μυστικά δεν μένουν πολύ καιρό θαμμένα…
… Η σκαπάνη της αλήθειας τα φέρνει στο φως…
ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
Ο Σωτήρης Σαμπάνης γεννήθηκε στις Καμάρες Αιγιαλείας. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες και Δημόσιο Δίκαιο στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Η παρουσία του στο χώρο της λογοτεχνίας συνδέεται με τα μυθιστορήματα: «Θέλω να μείνω με τον μπαμπά» (2000) και «Κόκκινος χορός» (2003), από τις εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα. Το 2007 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά του «Οι Δίδυμες», από τις εκδόσεις Μπαρτζουλιάνος. Το 2008 η ποιητική του συλλογή «Μεσίστιοι Πόθοι», από τις εκδόσεις Γαβριηλίδης – συλλογή, η οποία είχε βραβευτεί στο διαγωνισμό ποίησης «Κούρος Ευρωπού» (1998).
Η παρουσία του στο χώρο του θεάτρου συνδέεται με τα έργα του: «Ευγενείς Αγωνίες» (γυναικείος μονόλογος) – Α΄ Κρατικό Βραβείο Συγγραφής Θεατρικού Έργου για το έτος 2009 στο διαγωνισμό του Υπουργείου Πολιτισμού. «Ηλιθιότητας Εγκώμιο» – διασκευή εμπνευσμένη από το θεατρικό έργο του Νιλ Σάιμον «Οι Ηλίθιοι». «Το σώμα του χρόνου» (ανδρικός μονόλογος).
Από τις εκδόσεις Διόπτρα κυκλοφορεί το τελευταίο του βιβλίο «Σκανταλόπετρα».
*Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Τα Μετέωρα” στις 27 Νοεμβρίου 2015.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
