Πιστεύει ότι τα βιώματα κάθε δημιουργού είναι κομμάτια του έργου του, κάθε εμπειρία που αποκομίζει κανείς από τη ζωή είναι ένα δίδαγμα που μπορεί να χρησιμοποιήσει γράφοντας.
Η ίδια γράφει για να επικοινωνήσει, για να μοιραστεί τις σκέψεις και τα συναισθήματά της με την ελπίδα ότι κι άλλοι άνθρωποι έχουν νιώσει κάτι παρόμοιο και μπορούν να δουν κομμάτια από τον εαυτό τους και τις ανησυχίες τους μέσα στα έργα της.
Άλλωστε, όπως λέει, κάθε έργο, όταν γράφεται, είναι στην πραγματικότητα ημιτελές, αν δεν φτάσει στον αναγνώστη κι αν ο αναγνώστης δεν το κάνει δικό του.
Η Ελένη Βαρδουλάκη έχει τη στόφα της δημιουργού, διαχειρίζεται τις συναισθηματικές της χορδές, κατεργάζεται το πάθος, δουλεύει και διαρκώς εξελίσσεται.
Πατά σε γερές βάσεις, που η ίδια θέτει με την αποκτημένη της γνώση. Και όπως τονίζει, η συγγραφή και ιδιαίτερα η ποιητική δημιουργία, είναι ένα ταξίδι που πρέπει κανείς να κάνει μόνος του, ελπίζοντας ότι κάποια στιγμή θα φτάσει σε κάποιον προορισμό που τις περισσότερες φορές δεν μπορεί καν να φανταστεί. Το ταξίδι όμως αυτό αξίζει τον κόπο.
Διότι η κ. Βαρδουλάκη είναι μαχήτρια της ζωής αλλά και της ποίησης.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Πριν λίγο καιρό κυκλοφόρησε η ποιητική σας συλλογή με τίτλο «Ο χρόνος των αντικειμένων» από τις εκδόσεις «Κέδρος». Ποιο ερέθισμα στάθηκε αφορμή για τη συγγραφή της, κυρία Βαρδουλάκη;
Οπως υποδηλώνει και ο τίτλος της συλλογής, κύρια θεματική της είναι ο χρόνος και η κατανόησή του. Αναφέρομαι όμως στον προσωπικό και όχι στον συμβατικό χρόνο, πώς δηλαδή αντιλαμβάνεται κανείς το πέρασμά του, το ανέκκλητο του παρελθόντος, την επίδρασή του στο παρόν και στη διαμόρφωση του εαυτού, καθώς και στη διαμόρφωση του μέλλοντος. Το παρελθόν συχνά το αντιλαμβανόμαστε ως βαρίδι κι από αυτή την αίσθηση πρέπει να απαλλαγούμε. Όλα αυτά μαζί στάθηκαν η αφορμή και μου έδωσαν το έναυσμα της «σύνθεσης» του βιβλίου.
Ποια ήταν η πρώτη σας επαφή με τον κόσμο της ποίησης; Σε ποια ηλικία κάνατε τις πρώτες απόπειρες συγγραφής;
Δεν μπορώ να ανακαλέσω την πρώτη μου επαφή με την ποίηση, διότι πιθανόν έγινε όταν ήμουν ακόμη πολύ μικρή. Θυμάμαι όμως, όταν ήμουν στο γυμνάσιο, να διαβάζω ξανά και ξανά τα άπαντα του Καβάφη, που αν και τότε δεν μπορούσα να τα καταλάβω πλήρως, καταλάβαινα ωστόσο πως διάβαζα κάτι πολύ σπουδαίο. Λίγο αργότερα «συνάντησα» επίσης τον Ρίτσο και τον Καββαδία και κάπως έτσι δειλά και διατακτικά άρχισα κι εγώ να επιχειρώ στην τέχνη της γραφής.
Ο λόγος σας ρέει γλυκά και παρασέρνει τον αναγνώστη να βουτήξει βαθιά στα συναισθήματά του, αλλά και να κάνει ενδοσκόπηση. Τα βιώματα έχουν σημαίνοντα ρόλο στην ποιητική δημιουργία;
Τα βιώματα αποτελούν την αφετηρία της έμπνευσης και γι’ αυτό είναι καθοριστικά στην ποιητική δημιουργία. Κάθε βίωμα μπορεί να γεννήσει μια ανάγκη έκφρασης, μια ανάγκη αποφόρτισης, μια επιθυμία να επικοινωνήσεις και να μοιραστείς τα όσα έζησες. Έτσι, αναπόφευκτα τα βιώματα του δημιουργού είναι κομμάτια του έργου του.
Ποιες καταστάσεις σας εμπνέουν και σας δίνουν κίνητρο για να γράψετε ένα ποίημα;
Οποιαδήποτε κατάσταση μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο για τη δημιουργία ενός ποιήματος ή ποιητικού έργου. Οτιδήποτε μικρό ή μεγάλο είναι ικανό να ανάψει τη σπίθα της έμπνευσης, αν αγγίξει τις κατάλληλες χορδές μέσα μας. Προσωπικά νομίζω πως εμπνέομαι περισσότερο από τα πράγματα που μου αποκαλύπτουν κάτι καινούργιο ή με βοηθούν να μάθω κάτι που δεν γνώριζα τόσο για τον εαυτό μου, όσο και για τον ανθρώπους γύρω μου, και έρχονται να μου δώσουν απαντήσεις. Η ερμηνεία δηλαδή, ή καλύτερα η προσπάθεια ερμηνείας του ανθρώπινου κόσμου και η προσέγγιση του ανθρώπινου ψυχισμού.
Τα ποιήματά σας διακρίνονται από ιδιαίτερη ευαισθησία, ακόμη και σε ζητήματα που αφορούν στον κόσμο και στην κοινωνία. Θέλετε να περάσετε κάποια συγκεκριμένα μηνύματα μέσα από αυτά;
Η αλήθεια είναι πως δεν προσπαθώ ακριβώς να περάσω κάποιο μήνυμα μέσα από τα ποιήματά μου. Γράφω για να επικοινωνήσω, για να μοιραστώ τις σκέψεις και τα συναισθήματά μου με την ελπίδα πως κι άλλοι άνθρωποι έχουν νιώσει κάτι παρόμοιο και μπορούν να δουν κομμάτια από τον εαυτό τους και τις ανησυχίες τους μέσα στο έργα μου. Άλλωστε, κάθε έργο, όταν γράφεται, είναι στην πραγματικότητα ημιτελές, αν δεν φτάσει στον αναγνώστη κι αν ο αναγνώστης δεν το κάνει δικό του.
Τι σημαίνει για εσάς ποίηση, κυρία Βαρδουλάκη;
Ποίηση σημαίνει πρωτίστως επικοινωνία. Δεν είναι ένας μονόλογος του ποιητή, είναι περισσότερο ένας ψίθυρος που ζητά να ακουστεί. Είναι ένας τρόπος να είμαστε λιγότερο μόνοι.
Η ποίηση απαιτεί από τους δημιουργούς της αφοσίωση, γνώση, ταλέντο. Η ίδια όμως σε ποιο κοινό απευθύνεται;
Είναι μια δύσκολη ερώτηση αυτή, κυρία Δούλη. Θεωρητικά η ποίηση θα έπρεπε να απευθύνεται σε όλους, ωστόσο στην πραγματικότητα αυτό δεν συμβαίνει. Νομίζω πως όσοι διαβάζουν ποίηση διακρίνονται από ανεπτυγμένη ευαισθησία και ενσυναίσθηση, ενώ ταυτόχρονα και από μία ανάγκη έκφρασης που βρίσκει διέξοδο μέσα από τα λόγια κάποιου άλλου, με τα οποία μπορεί ο αναγνώστης να σχετιστεί. Να δει δηλαδή μέσα σε ένα ποίημα ένα κομμάτι του εαυτού του ή κάποιες από τις σκέψεις του. Αυτό βέβαια, προϋποθέτει βούληση για ενδοσκόπηση και αλλαγή, κάτι που λείπει δυστυχώς από τους περισσότερους.
Σπουδάσατε Χρηματοοικονομικά στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς και Πολιτικές Επιστήμες στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Εργαστήκατε για πολλά χρόνια στο Υπουργείο Εξωτερικών και ασχολείστε με τη μετάφραση, πότε ξεκινήσατε ν’ ασχολείστε με την τέχνη τον λόγου και τι σας παρότρυνε να το κάνετε;
Μπορεί εκ πρώτης όψεως οι σπουδές μου και η επαγγελματική μου καριέρα να φαίνονται κάπως μακρινές από την ποίηση και την τέχνη του λόγου, αλλά στην πραγματικότητα κάθε εμπειρία που αποκομίζει κανείς από τη ζωή είναι ένα δίδαγμα που μπορεί να χρησιμοποιήσει γράφοντας. Με άλλα λόγια, καμία εμπειρία δεν πάει χαμένη, διότι μας διαμορφώνει και συμβάλλει στην προσπάθεια προσέγγισης του εαυτού, να έρθουμε δηλαδή όσο πιο κοντά γίνεται σε αυτό που πραγματικά είμαστε.
Ποιο πιστεύετε ότι είναι το κριτήριο για να ξεχωρίσει ένα καλό ποίημα; Το πόσο «μιλάει» στο μυαλό, στην καρδιά ή κάτι άλλο;
Το πρώτο και κύριο θα έλεγα συστατικό ενός καλού ποιήματος είναι η ειλικρίνεια. Να μπορέσει ο ποιητής ή η ποιήτρια να μιλήσει χωρίς να κρύβεται, χωρίς να φοβάται πως θα κριθεί για όσα σκέφτεται, νιώθει και πιστεύει. Είναι όμως σημαντικό να μπορεί να διακρίνει ανάμεσα σε αυτά που πραγματικά νιώθει και σε αυτά που νομίζει πως νιώθει. Τα άλλα δύο συστατικά ενός ποιήματος που προορίζεται για να ξεχωρίσει είναι η οικουμενικότητα και η διαχρονικότητα. Οικουμενικότητα σημαίνει να μπορεί να απευθυνθεί σε οποιονδήποτε άνθρωπο στον κόσμο χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς και διαχρονικότητα είναι η διάρκεια και η αντοχή στον χρόνο. Όλα τα συναισθήματα είναι κοινά στους ανθρώπους, η χαρά, ο έρωτας, ο πόνος είναι πράγματα που καθένας μας κάποια στιγμή θα βιώσει και υπάρχουν όσο υπάρχει και ο άνθρωπος. Ένα ποίημα που συγκεντρώνει αυτά τα χαρακτηριστικά και τα εκφράζει με έναν «δουλεμένο» λόγο έχει πολλές πιθανότητες να ξεχωρίσει.
«Ο χρόνος των αντικειμένων» είναι η τρίτη σας ποιητική συλλογή. Υπάρχει κάποιο αγαπημένο σας ποίημα από αυτή τη συλλογή;
Όλα τα ποιήματα του βιβλίου αυτού, όπως και των προηγούμενων έργων μου, είναι αγαπημένα μου. Το καθένα έχει κάτι άλλο να μοιραστεί, αντιπροσωπεύει μια άλλη στιγμή στη ζωή μου, ένα άλλο συναίσθημα, έναν άλλο χρόνο. Κάποιες φορές μπορεί να επιλέξω να διαβάσω ένα ποίημά, διότι θέλω να ξαναθυμηθώ πως ένιωθα τη στιγμή που το έγραφα ή διότι αισθάνομαι κάτι παρόμοιο στο παρόν.
Έχετε κάποια ολοκληρωμένη εικόνα για τη σύγχρονη ελληνική ποιητική παραγωγή; Πόσο ενθαρρυντική τη βρίσκετε;
Όπως κάθε δημιουργός, προσπαθώ κι εγώ να διαβάζω σύγχρονα έργα. Ανάμεσά τους έχω βρει πολλά αξιόλογα που φέρνουν έναν νέο αέρα στην ελληνική ποίηση. Αποτελεί όμως πρόβλημα ο μεγάλος αριθμός των έργων που εκδίδονται, καθώς έτσι κάποια που πραγματικά αξίζουν είναι εύκολο να χαθούν ή να αγνοηθούν. Χρειάζεται πολλές φορές μεγάλη αφοσίωση και επιμονή από τους αναγνώστες για να τα ανακαλύψουν, θυσιάζοντας βέβαια χρόνο και χρήμα.
Κυρία Βαρδουλάκη, θεωρείτε ότι το ταξίδι της συγγραφής και ιδιαίτερα της ποιητικής δημιουργίας είναι επώδυνο;
Ναι, το ταξίδι της δημιουργίας ενός λογοτεχνικού έργου είναι επώδυνο. Όχι μόνο επειδή, όπως είπα παραπάνω, απαιτεί απόλυτη ειλικρίνεια με τον εαυτό μας, αλλά και διότι είναι μία πολύ μοναχική διεργασία. Είναι ένα ταξίδι που πρέπει κανείς να κάνει μόνος του και να ελπίζει πως κάποια στιγμή θα φτάσει σε κάποιον προορισμό, που τις περισσότερες φορές δεν μπορεί καν να φανταστεί. Είναι όμως ένα ταξίδι που αξίζει τον κόπο.
ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
Η Ελένη Βαρδουλάκη γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης.
Σε ηλικία δεκαοχτώ ετών μετακόμισε στην Αθήνα για σπουδές.
Σπούδασε Χρηματοοικονομικά στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς και Πολιτικές Επιστήμες στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Εργάστηκε για πολλά χρόνια στο Υπουργείο Εξωτερικών.
Ασχολείται με τη μετάφραση και ζει ανάμεσα στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ελλάδα.
Έχει εκδώσει τρεις ποιητικές συλλογές: «Persona non grata», Εκδόσεις Ταξιδευτής, 2010, «Το αβγό», Άνεμος Εκδοτική, 2018 και «Ο χρόνος των αντικειμένων», Κέδρος, 2023.
*Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ “ΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ” ΣΤΙΣ 26 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2024
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
