Η συγγραφή και η λογοτεχνία έχουν μια σπουδαία ικανότητα, να δημιουργούν σκεπτόμενους ανθρώπους. Από την άλλη, η δημιουργικότητα είναι σαν τη δύναμη της αγάπης που προσπαθεί να βρει διέξοδο και να βγει προς τα έξω. Η δημιουργικότητα δεν διδάσκεται. Υπάρχουν ωστόσο κάποιοι άνθρωποι που έχουν το χάρισμα να ορίζουν τις συνθήκες, για να συμβεί.
Αυτό ισχύει και για τη Δήμητρα Παπαναστασοπούλου, η οποία είναι μια αληθινή και απίστευτα δημιουργική συγγραφέας, που δίνει έμφαση στα νοήματα, αλλά κυρίως έχει το χάρισμα με τρόπο θαυμαστό να κάνει τις λέξεις εικόνες και τα νοήματα πολύχρωμα ταξίδια και όνειρα.
Για εκείνη είναι περισσότερο δελεαστικό να αφηγηθεί µια αληθινή ιστορία, σε σύγκριση µε µια ιστορία καθαρής µυθοπλασίας. Αυτό τη γοητεύει ιδιαίτερα, διότι η αλήθεια και η φαντασία συνυπάρχουν και συνεργάζονται, και σίγουρα οι αλήθειες της ζωής είναι πολύ πιο σκληρές και συγκλονιστικές από εκείνες της μυθοπλασίας. Γι’ αυτό και φροντίζει να εμπεριέχει πάντα στα γραπτά της την αλήθεια, το συναισθηματικό βάθος, την εντιμότητα και τον σεβασμό στον αναγνώστη.
Μέσα σε μια εποχή που η μία αξία γκρεμίζεται μετά την άλλη, με τόλμη, γνώση και ήθος γράφει για σημαντικά ιστορικά γεγονότα, ενώ αφουγκράζεται και τα μηνύματα που εκπέμπει το σήμερα.
Θεωρεί ότι οι ιστορικές αναφορές βοηθούν σε μεγάλο βαθμό στην κατανόηση των γεγονότων και ότι ένα μυθιστόρημα μπορεί να έχει και επιμορφωτικό χαρακτήρα.
Νιώθει ευτυχής και τυχερή, που θα επισκεφτεί την περιοχή μας την Κυριακή, και τονίζει ότι συγκινείται, όταν σε μικρές κοινωνίες υπάρχουν ανήσυχα και φιλομαθή πνεύματα που ψάχνουν για πνευματική τροφή, κι όταν μπορεί και εκείνη να συνεισφέρει, νιώθει μεγάλη χαρά.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Τον Οκτώβριο του 2022 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «24 γράμματα» το τελευταίο σας μυθιστόρημα με τίτλο «Η φωτιά της ψυχής». Θέλετε να μοιραστείτε μαζί μας πώς γεννήθηκε η ιδέα του μυθιστορήματος, που μάλιστα είναι βασισμένο και σε αληθινή ιστορία;
Γνώρισα τη Λιντά Ιπεξί τη δεκαετία του ’80, ήμουν φίλη του Ζάχου, του ανιψιού της, κι έτσι έμαθα την ιστορία της. Ούτως ή άλλως τη θαύμαζα για το κουράγιο της να ζει σε εμπόλεμη περιοχή. Ήταν μια γυναίκα με εκρηκτική προσωπικότητα, μια αληθινή φωτιά, που θέρμαινε τους γύρω της μόνο με το χαμόγελό της. Όταν πολλά χρόνια αργότερα άρχισα να γράφω και η Λιντά διήγε τα τελευταία χρόνια της ζωής της, η ανάγκη να γράψω την ιστορία της έγινε επιτακτική.
Πώς διαλέγετε το θέμα, πάνω στο οποίο κινείστε και αναπτύσετε σε κάθε καινούριο σας βιβλίο, κυρία Παπαναστασοπούλου;
Συνήθως μελετώ την ιστορία ενός τόπου, και όπου κινηθεί το ενδιαφέρον μου, αρχίζω να ερευνώ όλο και με περισσότερες λεπτομέρειες. Τα ίδια τα γεγονότα γεννούν εικόνες στο μυαλό μου και η υπόθεση του βιβλίου σχηματίζεται. Βέβαια, δεν συμβαίνει πάντα αυτό. Μια φράση, μια εικόνα, μπορεί να σταθεί πηγή έμπνευσης.
Τα περισσότερα βιβλία σας ανήκουν στην κατηγορία του ιστορικού μυθιστορήματος. Τι σας ελκύει σε αυτό το, ιδιαίτερα απαιτητικό, είδος;
Αγαπώ την Ιστορία και συγχρόνως με έλκει το παρελθόν. Αυτά γεννούν την απαίτηση (από μένα) να δώσω πλήρεις περιγραφές για το περιβάλλον των ηρώων. Η ιστορία, μαζί με τη λαογραφία, τη γεωγραφία και την κοινωνιολογία είναι στοιχεία απαραίτητα για το «στήσιμο» της ιστορίας. Και όλα μαζί με ιντριγκάρουν, με τραβούν σαν μαγνήτες. Ακόμη κι όταν θέλω να θίξω κάποια συγκεκριμένα κοινωνικά προβλήματα, βρίσκω τον τρόπο να τα εντάξω στις ζωές των ηρώων μου.
Ακολουθείτε κάποια συγκεκριμένα βήματα, για να φτάσετε στο τελικό επιθυμητό αποτέλεσμα;
Όχι, δεν είναι συγκεκριμένα τα βήματα, κυρία Δούλη. Αλλάζουν κάθε φορά που γράφω, ανάλογα με το θέμα. Αρκετές φορές γράφω μια περίληψη, πάνω στην οποία υποτίθεται ότι θα κινηθώ, αλλά πάντα στο τέλος δεν αρκούμαι σ’ αυτή. Συμβαίνουν πράγματα έξω από τον προγραμματισμό, εμπνεύσεις της στιγμής, που δημιουργούν τις εντάσεις και τα ωραιότερα κομμάτια του βιβλίου.
Βέροια – Θεσσαλονίκη – Παρίσι – Βηρυτός – Χαλέπι – Κωνσταντινούπολη, είναι η διαδρομή μιας δυναμικής γυναίκας, της κεντρικής σας ηρωίδας, που τη συνοδεύουν οι χρόνιες φιλίες, οι έρωτες, οι απώλειες, τα πάθη και τα λάθη. Ποιο είναι το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό της Λιντά, της ηρωίδας σας;
Είναι η ψυχοσύνθεσή της, η δίψα για τη ζωή, η ορμή και η γενναιότητα της καρδιάς της. Αυτά τα χαρακτηριστικά άλλωστε με τράβηξαν σ’ εκείνη.
Σας έλκει περισσότερο το άγνωστο ή το οικείο, όταν γράφετε μία ιστορία;
Όλα φαίνονται άγνωστα στην αρχή, ακόμη κι αν «ηχούν» γνωστά. Δεν σκέπτομαι καν αν γνωρίζω ή όχι το πρώτο «θέμα», το έναυσμα δηλαδή. Η έμπνευση μπορεί να ξεπηδήσει από το πουθενά και να με παρασύρει σαν ορμητικό ποτάμι.
Πόσο χρόνο σάς παίρνει συνήθως η ολοκλήρωση ενός βιβλίου; Ποιο σημείο της συγγραφής θεωρείτε ότι είναι το δυσκολότερο κομμάτι της;
Μου χρειάζεται οπωσδήποτε ένας χρόνος, επειδή η μελέτη είναι πλατιά και χρονοβόρα. Η δυσκολία εξαρτάται από το θέμα του βιβλίου. Για παράδειγμα, στο συγκεκριμένο δυσκολεύτηκα πολύ με την απόδοση της σκληρότητας του πολέμου. Ενώ είχα στο μυαλό μου τη σκηνή, ένιωθα να μου λείπει η ψυχική δύναμη να την αποτυπώσω γραπτώς.
Σε ποιο χρονικό σημείο της συγγραφής αποφασίσατε για τον επίλογο που θα δώσετε στο βιβλίο σας, κυρία Παπαναστασοπούλου;
Για το συγκεκριμένο βιβλίο ο επίλογος ήταν αποφασισμένος από την αρχή και γράφηκε στο τέλος, όχι νωρίτερα.
Αντιληφθήκατε ποτέ ότι μπορούν να συνυπάρχουν αρμονικά το πραγματικό με τη μυθοπλασία και η ιστορία με τη φαντασία;
Δεν το σκέφτηκα ποτέ, κυρία Δούλη. Όταν άρχισα να γράφω το πρώτο μου βιβλίο, υπήρχαν όλα όσα επιθυμούσα να γράψω στο μυαλό μου, χωρίς να έχω πλήρη συναίσθηση της ύπαρξης της αρμονίας ή της έλλειψής της. Τώρα που απαντώ στην ερώτηση, θεωρώ ότι η μακρά πορεία της αγάπης για το διάβασμα ήταν αυτή που μου κληροδότησε αυτή την αντίληψη.
Μέχρι πού μπορεί να φθάσει η φαντασία του συγγραφέα; Μπορούν να μπουν όρια στην έμπνευση κατά τη γνώμη σας;
Όχι, κυρία Δούλη, δεν υπάρχουν όρια, η φαντασία είναι εξαιρετικά πολύπλευρη, απεριόριστη, αν και είναι αρκετές οι φορές που η πραγματικότητα την ξεπερνά.
Πιστεύετε ότι ένα μυθιστόρημα μπορεί να έχει και επιμορφωτικό χαρακτήρα, κυρία Παπαναστασοπούλου;
Μα και βέβαια! Μη λησμονείτε το πλήθος των κλασικών μυθιστορημάτων που επιτελούν ακριβώς αυτόν τον σκοπό. Εξάλλου, ένας χάρτινος ήρωας μπορεί να κερδίσει την αθανασία, χάρη στην προσωπικότητά του – κι αυτό είναι η μεγαλύτερη επιτυχία για έναν συγγραφέα (π.χ. Γιάννης Αγιάννης, Κόμης Μοντεκρήστο, Όλιβερ Τουίστ).
Την επόμενη Κυριακή, 7 Μαΐου, θα παρουσιαστεί στην περιοχή μας και συγκεκριμένα στο χωριό της Διάβας το βιβλίο σας «Η φωτιά της ψυχής», κατόπιν πρωτοβουλίας της «Πολυζωείου Ενοριακής Βιβλιοθήκης». Θέλετε να μας πείτε πώς αισθάνεστε που θα επισκεφτείτε την περιοχή μας, αλλά και για την προσπάθεια που εγκαινιάζεται σε μια μικρή τοπική κοινωνία για την προώθηση της φιλαναγνωσίας;
Νιώθω ευτυχής και τυχερή. Αγαπώ πάρα πολύ τις βιβλιοθήκες και το έργο που επιτελούν. Συγκινούμαι και χαίρομαι, όταν σε μικρές κοινωνίες υπάρχουν ανήσυχα και φιλομαθή πνεύματα που ψάχνουν για πνευματική τροφή, κι όταν μπορώ να συνεισφέρω νιώθω μεγάλη χαρά. Η ευρύτερη περιοχή σας μού είναι και γνωστή και αγαπητή. Τα Μετέωρα, που έχετε το προνόμιο να τα αντικρίζετε κάθε πρωί, αποτελούν για μένα πηγή έμπνευσης. Εύχομαι από τα βάθη της καρδιάς μου η προσπάθειά σας να ευοδωθεί με τον καλύτερο τρόπο!
ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
Η Δήμητρα Παπαναστασοπούλου γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Λάρισα. Σπούδασε ξενοδοχειακά στη Ρόδο (ΑΣΤΕΡ) και Οικονομικά στη Θεσσαλονίκη (Ανωτάτη Βιομηχανική), όπου έμεινε και εργάστηκε για είκοσι χρόνια.
Είναι παντρεμένη και ζει στην Αθήνα.
Αρθρογραφεί σταθερά στα διαδικτυακά περιοδικά The Mythologists, iporta.gr και Books & Style. Πολλά από τα άρθρα της μπορείτε να τα βρείτε και στο προσωπικό της
μπλόγκ: Myownnovelsworld. blogspot.com.
Έχει γράψει επτά μυθιστορήματα: Σαν Στάχυα στο Χρόνο, εκδόσεις Διόπτρα 2012, Στη Σκιά των Αιώνων, εκδόσεις Διόπτρα 2013, Από Ξύλο και Ασήμι, εκδόσεις Διόπτρα 2015, Ανεξέλεκτο πάθος, Εμπειρία Εκδοτική 2017,
Όταν Σωπαίνει το φως, Άνεμος Εκδοτική 2018, Σίβυλλα, το τίμημα της Ύβρεως, Άνεμος Εκδοτική 2019, Παλαιοί Λογαριασμοί εκδόσεις 24 Γράμματα 2021.
Επίσης, έχει συμμετάσχει με διηγήματα στις παρακάτω ομαδικές εκδόσεις:
Για πού τό’ βαλες Χριστουγεννιάτικα; Εμπειρία Εκδοτική, 2016
Παιγνίδια του Θρόνου στο Βυζάντιο, IWRITE (2019)
και στο αγγλόγλωσσο Coronavirus, an alien or an ancient virus? ON TIMEBOOKS (2020)
Το τελευταίο της μυθιστόρημα έχει τίτλο «Η φωτιά της ψυχής» και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «24 Γράμματα».
* Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ στις 5 Μαΐου 2023.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
