Πάμος Ιωαννίδης: «Η αυτοπεποίθηση πρέπει να είναι το ζητούμενο για την ανατροφή κάθε παιδιού»

Ο Πάµος Ιωαννίδης ανήκει στη γενιά των σύγχρονων δηµιουργών, που στην πορεία της ζωής του εκτίµησε τη λογοτεχνία ως ένα πιο βαθύ τρόπο αφήγησης ιστοριών και αποφάσισε να την «υπηρετήσει» µέσα από τη συγγραφή παιδικών βιβλίων, κι αυτό γιατί ανακάλυψε την γοητεία της παιδικής µατιάς που αµφισβητεί και επανατοποθετεί όσα οι ενήλικες µπερδεύουν ως δεδοµένα.

Θεωρεί επίσης πως όταν ένα βιβλίο επιτυγχάνει να κάνει τον αναγνώστη να ταυτιστεί µε τον πρωταγωνιστή, τότε ο αναγνώστης βιώνει την ιστορία σαν να του συµβαίνει του ίδιου και µ’ αυτό τον τρόπο, το βιβλίο έχει ακόµα µεγαλύτερη δύναµη, διότι δηµιουργεί συναισθήµατα και το αποτύπωµά τους µένει ανεξίτηλο στο µυαλό.

Για εκείνον η αυτοπεποίθηση είναι ο ακρογωνιαίος λίθος για την δηµιουργία επιτυχηµένων και ευτυχισµένων ατόµων, ειδικά στην µοντέρνα πιο σκληρή κοινωνία που ζούµε. Πιστεύει ότι δεν µπορούµε να ελέγξουµε τον τυχαίο παράγοντα, το µόνο που µπορούµε είναι να αρµατώσουµε τα παιδιά µας µε αυτοπεποίθηση για να αντιµετωπίσουν ό,τι θα προκύψει.

Επιµένει να ονειρεύεται έναν καλύτερο κόσµο για τα παιδιά και µε αφορµή την Παγκόσµια Ήµερα παιδικού βιβλίου που γιορτάζουµε µεθαύριο περνά το µήνυµα ότι µια σφιχτή αγκαλιά, µια ζεστή σοκολάτα και ένα καλό βιβλίο να µας κρατάει συντροφιά µπορεί να κάνει τον κόσµο µας οµορφότερο. Κι έτσι ο κόσµος µπορεί να αλλάξει…

Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Πριν λίγο καιρό κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Κέδρος» το πρώτο σας βιβλίο με τίτλο «Θησέας για μια εβδομάδα». Νέα πνευματική δουλειά, μια ιστορία που πήρε σάρκα και οστά και έγινε ιστορία για παιδιά. Ποια είναι τα συναισθήματά σας, κύριε Ιωαννίδη;
Πάντα ήθελα να γράψω ένα βιβλίο. Ποτέ δεν το είχα τολμήσει. Δεν πίστευα ότι μπορούσα να το καταφέρω ή φοβόμουν την αποτυχία. Σαν τον χαρακτήρα του βιβλίου, μου έλειπε η αυτοπεποίθηση. Τώρα που έχει ολοκληρωθεί αισθάνομαι μια δικαίωση που το δοκίμασα, και η ανταμοιβή μου δεν είναι μικρή. Όταν βρίσκω τον χρόνο να γράψω, είναι η πιο ευχάριστη στιγμή της εβδομάδας μου.

Τι ήταν αυτό που σας οδήγησε να στραφείτε συγγραφικά στον κόσμο των παιδιών και τι είναι αυτό που σας συγκινεί στον κόσμο τους;
Τα παιδιά δεν ξέρουν ακόμη να φιλτράρουν και να στρογγυλεύουν τις σκέψεις τους. Είναι πιο αυθεντικά. Όχι καλύτερα ή χειρότερα, απλά σκέφτονται και μιλούν πιο πηγαία. Για να γράψω μια ιστορία για παιδιά, χρειάζεται να μπω στον κόσμο τους, και αυτό με αναζωογονεί.

Η όμορφη ιστορία σας έχει στοιχεία από τη Μυθολογία, αλλά εντέχνως περνάτε και μηνύματα για προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα παιδιά στο σχολικό -και όχι μόνο- περιβάλλον τους. Υπήρχε κάποια σύνδεση με τα κοινωνικά θέματα της εποχής μας κατά τη συγγραφή της ιστορίας σας;
Ο Νικόλας, ο πρωταγωνιστής του βιβλίου, είναι ένα σημερινό παιδί, λίγο ανασφαλές και μαζεμένο. Θέλει να κερδίσει το κορίτσι που του αρέσει, αλλά του λείπει η αυτοπεποίθηση. Θα βρεθεί στην Αρχαία Αθήνα, έχοντας την μορφή του ήρωα Θησέα, δηλαδή θα ζήσει την αλλαγή που χρειάζεται να επιτύχει. Η αυτοπεποίθηση, ειδικά στη μοντέρνα πιο σκληρή κοινωνία που ζούμε, πρέπει να είναι το νούμερο ένα ζητούμενο για την ανατροφή κάθε παιδιού. Δεν μπορούμε να ελέγξουμε τον τυχαίο παράγοντα, το μόνο που μπορούμε είναι να αρματώσουμε το παιδί με αυτοπεποίθηση, για να αντιμετωπίσει ό,τι θα προκύψει.

Έχετε σπουδάσει Μηχανολόγος – Μηχανικός και εργάζεστε στον χώρο του Μάρκετινγκ και της Επικοινωνίας. Θέλετε να μοιραστείτε μαζί μας πώς γεννήθηκε μέσα σας η αγάπη για τη λογοτεχνία; Πώς ξεκίνησε η αγάπη σας για το παιδικό βιβλίο;
Υπήρξα πάντα λάτρης του κινηματογράφου, ειδικά όταν ήμουν μικρότερος. Στον κινηματογράφο αυτό που με ενδιέφερε ήταν η πλοκή και οι χαρακτήρες, η ιστορία δηλαδή. Στην πορεία εκτίμησα και τη λογοτεχνία ως ένα πιο βαθύ τρόπο αφήγησης ιστοριών. Το παιδικό βιβλίο προέκυψε, όταν έγινα ο ίδιος γονέας και διάβασα πολλά παιδικά βιβλία μαζί με τα παιδιά μου. Ανακάλυψα τη γοητεία της παιδικής ματιάς που αμφισβητεί και επανατοποθετεί όσα οι ενήλικες μπερδεύουν ως δεδομένα.

Με ποιο κριτήριο επιλέξατε το θέμα του πρώτου σας παιδικού βιβλίου;
Το θέμα της αυτοπεποίθησης είναι πάντα κάτι που με απασχολεί, κυρία Δούλη. Το θεωρώ ακρογωνιαίο λίθο για τη δημιουργία επιτυχημένων και ευτυχισμένων ατόμων. Η μυθολογία από την άλλη, είναι μια αστείρευτη πηγή έμπνευσης και σημαντικό μέρος της συλλογικής μας μνήμης. Μέλημά μου ήταν να δημιουργήσω μια ιστορία που να είναι ελκυστική αλλά και εκπαιδευτική, όχι ακαδημαϊκά, αλλά ως προς τις ιδέες που προσπαθεί να μεταδώσει.

Ο ήρωας του βιβλίου σας «προδίδει» μικρά μυστικά του εαυτού σας και του χαρακτήρα σας, κύριε Ιωαννίδη;
Ο Νικόλας αντιμετωπίζει προβλήματα που κατά καιρούς αντιμετωπίζουμε όλοι, μικροί και μεγάλοι, άλλοι περισσότερο και άλλοι λιγότερο. Όλοι μας έχουμε αισθανθεί έλλειψη αυτοπεποίθησης σε μία περίοδο της ζωής μας, ειδικά όταν τυχαίνει να μην μας ευνοούν οι συγκυρίες. Και αυτό είναι το θέμα που πραγματεύεται το βιβλίο, πώς να διατηρούμε την αυτοπεποίθησή μας, ασχέτως από το εξωτερικό μας περιβάλλον. Αυτό είναι ένα μεγάλο ζητούμενο και για μένα.

Είναι μεγάλη η ευθύνη για κάποιον που αποφασίζει να γράψει βιβλία που απευθύνονται σε παιδιά;
Η συγγραφή παιδικών βιβλίων ενέχει μια επιπλέον δυσκολία, που πιθανώς οι συγγραφείς βιβλίων για ενήλικες δεν αντιμετωπίζουν στον ίδιο βαθμό. Είναι όμως σημαντικό να μην την προσπεράσουμε, ακόμη και αν κάνει το εγχείρημα πιο δύσκολο. Λύσεις πάντα υπάρχουν, απλά κάποιες είναι πιο εύκολες, και τις επιλέγουμε από έλλειψη χρόνου ή ακόμη και από τεμπελιά. Όπως συχνά συμβαίνει και με την ανατροφή των παιδιών. Προσωπικά το είδα σαν μια πρόκληση να γράψω μια ενδιαφέρουσα ιστορία που ταυτόχρονα να προάγει τα σωστά μηνύματα.

Πιστεύετε ότι τα παιδιά μπορούν να αφομοιώσουν σημαντικά μηνύματα από τα βιβλία και να τα υιοθετήσουν ως τρόπο ζωής;
Τα παιδιά είναι πιθανότερο να κάνουν αυτό που βλέπουν, παρά αυτό που τους λέμε, δηλαδή αυτό που ακούν. Αυτή είναι και η μαγεία του να είσαι γονέας: σου δίνει το κίνητρο να γίνεις καλύτερος άνθρωπος. Όταν όμως ένα βιβλίο επιτυγχάνει να κάνει τον αναγνώστη να ταυτιστεί με τον πρωταγωνιστή, τότε ο αναγνώστης βιώνει την ιστορία σαν να του συμβαίνει του ίδιου. Με αυτό τον τρόπο, το βιβλίο έχει ακόμη μεγαλύτερη δύναμη. Δημιουργεί συναισθήματα και το αποτύπωμά τους μένει πιο ανεξίτηλο στο μυαλό.

Κατά τη γνώμη σας τα σημερινά παιδικά βιβλία είναι πιο τρυφερά σε σχέση με το παρελθόν;
Παλαιότερα είχαμε αριστουργήματα, τώρα μοιάζουμε να ψάχνουμε τον εαυτό μας. Όχι μόνο στα παιδικά βιβλία, αλλά ευρύτερα στις τέχνες νομίζω. Δεν ξέρω γιατί. Είμαι όμως αισιόδοξος. Είμαστε στο σταυροδρόμι μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής. Μαγαζί γωνία, που λέμε. Θα την βρούμε τη φωνή μας.

Ένα παιδί σήμερα διαθέτει πολύ λίγο χρόνο ,κι αυτόν τον μοιράζει στα μαθήματα, στις δραστηριότητες, στην πάντα ανοιχτή τηλεόραση, στα tablets και στα κινητά τηλέφωνα. Πώς θα το πείθατε ότι αξίζει να διαβάζει βιβλία;
Οι επιλογές που έχουν τα παιδιά σήμερα είναι περισσότερες. Πλέον, τα παιδιά σπάνια κάνουν ένα πράγμα ανά πάσα στιγμή. Βλέπουν κάτι στην τηλεόραση, και ταυτόχρονα είναι και στο κινητό τους. Έχω πιάσει και τον εαυτό μου να κάνω το ίδιο. Δεν είναι μόνο τα παιδιά δηλαδή, είναι σημείο των καιρών. Το βιβλίο έχει πολύ δύσκολο έργο μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον. Δύσκολο, αλλά όχι αδύνατο. Απλά πρέπει κι εμείς οι συγγραφείς να γίνουμε ακόμη καλύτεροι, να αντιμετωπίσουμε τον αυξανόμενο ανταγωνισμό. Μια καλή ιστορία έχει μεγάλη δύναμη.

Με ποιους τρόπους θεωρείτε ότι μπορούμε να προάγουμε τη φιλαναγνωσία;
Μπορούμε να τους δίνουμε ερεθίσματα. Να πηγαίνουμε μαζί τους σε βιβλιοπωλεία και να έχουν πάντα βιβλία στο σπίτι. Να τους διαβάζουμε. Να μας βλέπουν κι εμάς να διαβάζουμε τα δικά μας βιβλία. Αν τους αρέσει το διάβασμα, έχει καλώς. Αν όχι, δεν είναι και το τέλος του κόσμου. Υπάρχουν πολλοί άλλοι τρόποι να πάρουν τα εφόδια που χρειάζονται. Βάζουμε τους σπόρους, φτιάχνουμε τις συνθήκες, και όπως προκύψει.

Αν η σημερινή ελληνική πραγματικότητα ήταν παιδικό βιβλίο, τι τίτλο θα είχε και πώς θα εξελισσόταν;
«Όλα μαζί, παντού και ταυτόχρονα», δανειζόμενος τον ευφάνταστο τίτλο της ταινίας που κέρδισε φέτος τα όσκαρ. Ακατάπαυστα μηνύματα από όλες τις κατευθύνσεις σε πυρετώδη ρυθμό. Ένα ταξίδι που τελικά οδηγεί στη γαλήνη, το ζητούμενο για όλους μας, μικρούς και μεγάλους. Μια σφιχτή αγκαλιά, μια ζεστή σοκολάτα κι ένα καλό βιβλίο να μας κρατά συντροφιά.

Την Κυριακή, 2 Απριλίου, όπως κάθε χρόνο, γιορτάζουμε την Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου. Ποιο είναι το μήνυμα που θέλετε να διαδώσετε στους μικρούς σας αναγνώστες, κύριε Ιωαννίδη;
Με κάνεις να χαμογελάω.
Σε σκέφτομαι κάθε μέρα.
Σε πιστεύω.
Εμπιστεύσου τον εαυτό σου.
Είσαι δυνατός.
Μπορείς να πεις όχι, οι επιλογές σου έχουν σημασία.
Ο κόσμος μου είναι καλύτερος μαζί σου.
Σε αγαπώ.