Η Ειρένα Ιωαννίδου – Αδαμίδου είναι μία εμπνευσμένη συγγραφέας. Γράφει τις ιστορίες της με ζεστά συναισθήματα, ανθρωπιά και αμεσότητα, διεισδύοντας στο βάθος τής ανθρώπινης ψυχής. Καλοσύνη για εκείνη σημαίνει να μπορείς να συγχωρείς και να δίνεις ευκαιρίες στους ανθρώπους, χωρίς φυσικά να βάζεις σε δεύτερη μοίρα την αξιοπρέπειά σου.
Πιστεύει επίσης πως η δύναμη της αγάπης δεν έχει όριο, γι’ αυτό και μπορεί να φτάσει μέχρι αυτοθυσίας. Ο νους της είναι ανήσυχος. Γνωρίζει πως μόνος του ο καθένας κατακτά τη γνώση, μέσα από λάθη και αποτυχίες. Γνωρίζει επίσης πως η εμπειρία είναι ένας δρόμος, τον οποίο πρέπει ούτως ή άλλως να διαβείς με ή χωρίς επιτυχία.
Έτσι εξάλλου, πλάθεται ο άνθρωπος, μεγαλώνοντας κι αλλάζοντας, κι έτσι φτιάχνει τελικά την εικόνα του. Είναι μια συγγραφέας που με τις μοναδικές ιστορίες της βάζει χρώμα και ντύνει με ήχους τις ελπίδες των ανθρώπων, αλλά και που η ίδια προχωρά με βαρύ φορτίο αλλά και προορισμό.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Στο τελευταίο σας βιβλίο «Με το άρωμα του Νείλου», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Διόπτρα», επιχειρείτε ένα νοσταλγικό ταξίδι στην Αίγυπτο με κεντρικούς πρωταγωνιστές δυο αδέρφια. Θέλετε να μας μιλήσετε για το πώς ξεκινήσατε να γράφετε αυτό το μυθιστόρημα, κύρια Αδαμίδου;
Αυτό το βιβλίο το ένιωθα ως οφειλή στη μνήμη τού πατέρα μου, ο οποίος έφυγε από τη ζωή πολύ πρόωρα, χωρίς να προλάβει να δικαιωθεί για τα όσα είχε επενδύσει σε μένα. Ο πατέρας μου είχε γεννηθεί και μεγαλώσει στην Αίγυπτο, η καταγωγή του όμως ήταν από την Κύπρο, και από το χωριό του την Κυθρέα, ξεκινώ το βιβλίο, το 1908.
Στο εν λόγω μυθιστόρημα διαβάζουμε για τα ανθρώπινα πάθη, καθώς και την αγνή και ανιδιοτελή αγάπη. Πόσο ισχυρή μπορεί να είναι μια τέτοια αγάπη και μέχρι πού μπορεί να φτάσει;
Δεν έχει όριο η δύναμή της, γι’ αυτό και μπορεί να φτάσει μέχρι αυτοθυσίας.
Έχετε γράψει μέχρι σήμερα 25 βιβλία. Βάζετε ημερομηνία λήξης για την ολοκλήρωση κάθε βιβλίου σας;
Όχι, κυρία Δούλη. Τα τελευταία πέντε, τα οποία έχει εκδώσει η ΔΙΟΠΤΡΑ, χρειάστηκαν περίπου δύο χρόνια το καθένα για να γραφτούν.
Η συγγραφή χρειάζεται πολύ προσωπικό χρόνο;
Σίγουρα. Ανεξάρτητα από την ταχύτητα με την οποία εργάζεται ένας συγγραφέας, από τη στιγμή που θα συλλάβει την ιδέα μέχρι να τελειώσει, το βιβλίο έχει να κάνει δύσκολη και χρονοβόρα δουλειά. Εκτός από την ευρηματική πλοκή, που είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία ενός μυθιστορήματος, το θέμα τής γλώσσας και της σωστής χρησιμοποίησης του πλούσιου λεξιλογίου που διαθέτει η δική μας, πρέπει να τον απασχολεί πολύ σοβαρά και να δίνει ιδιαίτερη προσοχή σε κάθε λέξη που γράφει. Για παράδειγμα, προσωπικά φροντίζω μια εντυπωσιακή λέξη να μην χρησιμοποιείται δύο φορές στην ίδια παράγραφο, ακόμα ούτε και στην ίδια σελίδα, διότι πιστεύω ότι αυτό θα «κτυπήσει» άσχημα στο μάτι του αναγνώστη. Εννοείται ότι για τη συγγραφή ενός βιβλίου αξιώσεων απαιτείται κατά κανόνα έρευνα, λιγότερο ή περισσότερο εκτενής. Γι’ αυτήν υπάρχει πάντα σχεδόν κάποια βοήθεια, ωστόσο πρέπει να ενσωματωθεί στο βιβλίο, με τρόπο που να μην δίνει την εντύπωση κηρύγματος ή έστω μαθήματος. Πάντως, για μένα προσωπικά, όλα αυτά που έχω αναφέρει πιο πάνω, αποτελούν μηδενικά που παίρνουν αξία μονάχα όταν μπει μπροστά τους ο αριθμός ένα, που είναι η οικογένεια. Δεν έχω διστάσει ποτέ να διακόψω τον ειρμό της σκέψης μου, ακόμη και της σημαντικότερης, με κίνδυνο να χαθεί, αν χρειαστούν τη βοήθειά μου τα παιδιά ή τα εγγόνια μου. Εννοείται βέβαια ότι ποτέ δεν αφήνω να το καταλάβουν. δεν μπορεί να συνυπάρχει με την αγάπη.
Έχετε αφιερώσει τη ζωή σας στη λογοτεχνία. Είστε ευτυχής μ’ αυτό που κάνετε;
Πολύ. Δουλεύω όσο θέλω και όποτε θέλω, χωρίς ωράρια, ελεύθερη και μακριά από τη ρουτίνα.
Κατά πόσον οι ήρωες των βιβλίων σας είναι υπαρκτά πρόσωπα;
Ορισμένα είναι, κυρία Δούλη. Πάντα κάνω ένα πάντρεμα φαντασίας και πραγματικότητας.
Τι σημαίνει, για εσάς καλοσύνη και ποιος είναι ο ρόλος της στη λογοτεχνία;
Καλοσύνη για μένα σημαίνει να μπορείς να συγχωρείς και να δίνεις ευκαιρίες στους ανθρώπους, χωρίς φυσικά να βάζεις σε δεύτερη μοίρα την αξιοπρέπειά σου. Στη λογοτεχνία, όπως και στη ζωή, ο ρόλος της πρέπει να είναι η βελτίωση των ανθρώπων.
Θεωρείτε πως οι νέοι γνωρίζουν την ιστορία τής χώρας μας;
Δυστυχώς όχι αρκετά. Από δημοσκοπήσεις που παρακολουθώ κατά κανόνα στην Κύπρο, ένα μεγάλο ποσοστό νέων ανθρώπων αγνοούν ακόμη και σημαντικά ιστορικά γεγονότα, ή κι αν γνωρίζουν τα ίδια τα γεγονότα, αγνοούν τους λόγους που τα έχουν προκαλέσει. Σ’ αυτό ίσως φταίει ως ένα μεγάλο βαθμό και το ότι στα σχολεία συχνά τα παιδιά δεν διδάσκονται όλη την αλήθεια γύρω από την ιστορία τόσο της Κύπρου, όσο και της Ελλάδας, με αποτέλεσμα να δημιουργείται σύγχυση στο μυαλό τους. Στην ιστορία μας, όπως και στην ιστορία όλων των λαών, πιστεύω ότι εκτός από τα ευχάριστα και τα λαμπερά γεγονότα υπάρχουν και άλλα, που πολλές φορές όχι μόνο μας δυσαρεστούν, αλλά μας κάνουν και να ντρεπόμαστε. Ωστόσο, είναι πάντα προτιμότερο να ξέρουμε και να αντιμετωπίζουμε την αλήθεια παρά να τρέφουμε αυταπάτες.
Πιστεύετε πως οι νέοι άνθρωποι έχουν ελπίδα σήμερα, και τη μεταδίδουν;
Πιστεύω πως όλοι οι νέοι θέλουν να έχουν ελπίδα, λίγοι όμως βρίσκουν το κουράγιο να την αντλήσουν, έστω και από κάτι αρνητικό. Οι περισσότεροι είναι αποκαρδιωμένοι –και όχι αδικαιολόγητα– από την ανεργία, τη διακοπή των σπουδών τους, λόγω έλλειψης χρημάτων, και γενικά τα ανυπέρβλητα εμπόδια που βρίσκουν μπροστά τους για την πραγματοποίηση των ονείρων τους, βλέποντας τελικά ως μόνη διέξοδο τον ξενιτεμό. Με όλα αυτά να τους ρίχνουν στην κατάθλιψη, πώς και σε ποιους θα μπορούσαν να μεταδώσουν την ελπίδα;
Τι θυμόσαστε έντονα από τα παιδικά σας χρόνια. Πείτε μας για έναν ήχο, ένα χρώμα, ένα άγγιγμα;
Το χρώμα τής θάλασσας, απέναντι στο σπίτι μου στην Αμμόχωστο, και τον ήχο των κυμάτων που έσπαζαν πάνω στα βράχια. Μου λείπει αφάνταστα το πατρικό χάδι, που το χάρηκα μόνο στα πρώτα 19 χρόνια της ζωής μου.
Διαβάζοντας το βιογραφικό σας, βλέπουμε πως έχετε γράψει εκτός από βιβλία και πολλά θεατρικά έργα. Πόσο σας βοήθησαν αυτά στην ανάπτυξη των ιστοριών σας;
Πάρα πολύ. Ένας πολύ αγαπητός μου φίλος, αείμνηστος πια, ο οποίος και με είχε παροτρύνει να γράψω θέατρο, έλεγε: «Όταν στην πεζογραφία υπάρχει θέατρο, είναι ευλογία. Όταν όμως υπάρχει πεζολογία στο θέατρο, είναι καταστροφή! Πιστεύω ότι οι διάλογοι στα μυθιστορήματά μου αρέσουν στους αναγνώστες και τους ξεκουράζουν από την κάποια μονοτονία των περιγραφών.
Έχετε γράψει 62 θεατρικά έργα, από τα οποία τα 50 έχουν παρουσιαστεί στην Κύπρο και σε άλλες χώρες (σκηνή, τηλεόραση, ραδιόφωνο). Θέλετε να μας μιλήσετε γι’ αυτή την εμπειρία αλλά και τα συναισθήματά σας, κυρία Αδαμίδου;
Για πολλά χρόνια απείχα από την πεζογραφία και είχα αφοσιωθεί αποκλειστικά στο θέατρο και στη μετάφραση ξένων θεατρικών έργων. Τώρα έχω παντρέψει αρμονικότατα την πεζογραφία και το θέατρο, τα οποία με γεμίζουν το καθένα με τον δικό του τρόπο.
Πόσο διαφορετική είναι η γλώσσα τού θεατρικού κειμένου από αυτή της πεζογραφίας;
Αρκετά διαφορετική. Στο θέατρο πρέπει να είσαι πιο λακωνικός. Στην πεζογραφία έχεις μεγαλύτερη ευχέρεια να εκφραστείς, χωρίς βέβαια να γίνεσαι βαρετός.
Τι θεωρείτε κακή, χαμηλή αισθητική;
Κάθε τι το φτηνό σε όλους τους τομείς του Πολιτισμού. Βλέπουμε να εκδίδονται συνεχώς λογοτεχνικά βιβλία πολύ χαμηλής ποιότητας, να γίνονται από τηλεοράσεως ασυγχώρητα λάθη στην ελληνική γλώσσα, που ξεπερνούν ακόμη και τα όρια κακοποίησής της, και να προβάλλονται ταινίες με βία, ναρκωτικά λαθρεμπόριο κ.λπ. Για να μιλήσω συγκεκριμένα για τον ρόλο τού συγγραφέα στην αισθητική, πιστεύω ότι αυτός είναι να εξυψώνει το πολιτιστικό επίπεδο των ανθρώπων που δεν είχαν την τύχη να μορφωθούν αρκετά και όχι να κατεβαίνει ο ίδιος στο δικό τους. Είναι φυσικό αυτοί οι άνθρωποι να ικανοποιούνται με φτηνά αναγνώσματα, θεάματα ή ακούσματα, όταν δεν έχουν την ευκαιρία τής επιλογής. Οι Κύπριοι, για να μιλήσω ειδικά για τους συμπατριώτες μου, φέρουν μέσα τους το ένστικτο και το αισθητήριο των αρχαίων Ελλήνων, έστω κι αν δεν το συνειδητοποιούν, κι όταν έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν κάνουν πάντα τη σωστή επιλογή.
Έχετε τιμηθεί με πολλά βραβεία και έχετε λάβει πολλές διακρίσεις. Τι ρόλο κατέχουν όλα αυτά στη ζωή σας, αλλά και τι σημαίνουν για την εξέλιξή σας;
Είναι βέβαια μια ικανοποίηση. Ωστόσο, τη μεγαλύτερη σημασία για μένα έχουν η αγάπη και η εκτίμηση των ανθρώπων υψηλού πνευματικού επιπέδου, που μου κάνουν την τιμή να ασχοληθούν με το έργο μου.
Έχετε μετανιώσει για κάτι;
Όχι. Ακόμη και από τα λάθη μου βγάζω πάντα κάτι θετικό.
Τι μπορεί να σας κάνει να πονέσετε, κυρία Αδαμίδου;
Η απώλεια αγαπημένων μου προσώπων, αλλά και η δυστυχία γενικά όλων των συνανθρώπων μου, γνωστών και αγνώστων.
ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
Η Ειρένα Ιωαννίδου-Αδαμίδου γεννήθηκε στην Αμμόχωστο και σπούδασε μουσική και ξένες γλώσσες στη Λοζάννη και στη Βιέννη. Μέχρι τώρα έχουν εκδοθεί 25 βιβλία της.
Έχει γράψει 62 θεατρικά έργα, από τα οποία 50 έχουν δραματοποιηθεί σε θέατρο, τηλεόραση και ραδιόφωνο, 5 αυτοτελείς τηλεταινίες και 7 τηλεοπτικές σειρές, οι οποίες έχουν μεταδοθεί από την κρατική τηλεόραση της Κύπρου αλλά και σε πολλές χώρες του εξωτερικού, κι έχει μεταφράσει 112 θεατρικά έργα.
Έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία και έχει λάβει πολλές διακρίσεις. Από τα σημαντικότερα: Δύο Πανελλήνια Βραβεία Πεζογραφίας (3ο το 1985 και 1ο το 1992), το 1ο και μοναδικό Βραβείο του 7ου Παγκόσμιου Διαγωνισμού Θεατρικού Έργου του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου (1994) και το 3ο Βραβείο Πεζογραφίας στον Διεθνή Λογοτεχνικό Διαγωνισμό «Οι κουλτούρες της Μεσογείου» (Γένοβα 2005).
Το 2004 παρασημοφορήθηκε από τον Πρόεδρο της Ιταλικής Δημοκρατίας για την προώθηση της ιταλικής κουλτούρας μέσω της λογοτεχνικής μετάφρασης.
* Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Τα Μετέωρα» στις 14/3/2014.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
