Ο μικρόκοσμός της είναι γεμάτος από δημιουργικότητα. Το σύμπαν της, ένα μυστηριακό σύμπαν που προκαλεί την αίσθηση του δέους, κρύβει μύθους και πλούσια φαντασία.
Η Γιοβάννα αγαπάει τη ζωή αλλά και τις λέξεις. «Μέσα από την πάλη μου με τις λέξεις ανακάλυψα ποια είμαι, τι έκρυβα, πού μπορούσε να φτάσει η σκέψη μου, η οπτική μου, ποιος είναι ο κόσμος, ο άνθρωπος, το πιο μικρό ον, το πιο αμελητέο, στην πρώτη ματιά, ποια η ισορροπία της Δημιουργίας», εξομολογείται στα «Πρόσωπα».
Στις ιστορίες των βιβλίων της βρίσκεις στιγμές, κομμάτια χρόνου στο σήμερα, σκηνές καθημερινού βίου, εικόνες εσωτερικής ζωής, που υπογραμμίζουν ότι οι άνθρωποι είμαστε ταυτόχρονα δημιουργοί αλλά και μαριονέτες σ’ ένα συμπαντικό παιχνίδι.
Υπάρχουν έργα της όπου η παρουσία και η απουσία του ανθρώπου δηλώνεται μέσα από μια ανάμνηση που ίσως να είναι κι ένα όνειρο ή ένα μήνυμα για να ξεκλειδώσεις τη γνώση.
Η Γιοβάννα με την περισσή εκφραστικότητα της πένας της, μάς καταδεικνύει ότι το κλειδί της ευτυχίας βρίσκεται στην βαθιά γαλήνη…
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Το τελευταίο βιβλίο σας, από τις εκδόσεις «Κέδρος», έχει τίτλο «Η συμφωνία της χαράς». Εάν σας ζητούσα να δώσετε μια ταυτότητα στο μυθιστόρημά σας, ποια θα ήταν αυτή, κυρία Καλπαξή;
Υπάρχουν χαρακτήρες άτολμοι, που έχουν θαμμένη τη δύναμή τους. Υπάρχουν άνθρωποι, γυναίκες κυρίως, που από δειλία, δεν έχουν Εγώ. Δεν γυρίζουν να δουν τις δυνατότητές τους, ότι η μέρα που φεύγει παίρνει μαζί της και τον ήλιο της. Η άλλη μέρα που θα έρθει θα φέρει τον δικό της, αλλά ο ήλιος της προηγούμενης μέρας θα έχει χαθεί. Έτσι, μπορεί να περάσει μια ολόκληρη ζωή. Και τι θα πουν στον εαυτό τους, όταν τους ρωτήσει γιατί δεν με προστάτεψες, γιατί δεν με λευτέρωσες; Στη Συμφωνία της Χαράς, η ηρωίδα μου τα τινάζει όλα στον αέρα και επιτέλους θα ζήσει.
Πριν γραφεί η πρώτη λέξη σε μια άσπρη κόλλα χαρτί πάντα υπάρχει μια έμπνευση. Κάτι που κάνει εκείνη την πρώτη λέξη να την ακολουθήσουν εκατοντάδες. Ποια ήταν λοιπόν η αφορμή να φθάσετε στη «Συμφωνία της χαράς»;
Εγώ, κυρία Δούλη. Και όλες οι όπως εγώ. Στο μυθιστόρημα βρίσκω τη λεηλατημένη δύναμή μου, τον αέρα που μου ανήκε και ανασαίνω.
Υπάρχει κάποιο βιβλίο που μπορείτε να πείτε ότι σας άλλαξε τη ζωή ή κάποιο, στο οποίο συχνά επιστρέφετε;
Όχι βιβλίο. Η ζωή μου άλλαξε όταν με βρήκα. Μέσα από την πάλη μου με τις λέξεις ανακάλυψα ποια είμαι, τι έκρυβα, πού μπορούσε να φτάσει η σκέψη μου, η οπτική μου, ποιος είναι ο κόσμος, ο άνθρωπος, το πιο μικρό ον, το πιο αμελητέο, στην πρώτη ματιά, ποια η ισορροπία της Δημιουργίας.
Έχετε εκδώσει μέχρι σήμερα είκοσι δύο βιβλία. Τι σας έχει προσφέρει ο κόσμος της συγγραφής και τι σας έχει στερήσει;
Άρχισα το γράψιμο για να σωθώ, όταν κλείστηκαν πόρτες και δεν είχα τη δύναμη να τις ανοίξω. Ήταν η στιγμή που ο Μεγάλος Κλειδούχος έστρεψε τις ράγες μου γι’ αλλού – είχα τρεις-τέσσερις τέτοιες ώρες στη διαδρομή μου. Ακολουθούσα κάθε φορά, διότι δεν γινόταν αλλιώς. Κι όταν έφτανα εκεί που με πήγαινε το τρένο Του, κοίταζα να κάνω το καλύτερο που μπορούσα. Με το Λόγο πάλεψα σαράντα πέντε – πενήντα χρόνια. Και πάλεψα με δέος, με πλήρη γνώση του τι σημαίνει ωκεανός, διότι Λόγος είναι στ’ αλήθεια Ωκεανός. Ύστερα από αγωνία για την κάθε λέξη, από ιδρώτα καταχείμωνο, από ξενύχτι, από απογοητεύσεις. Δεκατρείς φορές έγραψα το δεύτερό μου μυθιστόρημα «Το παράθυρο στον άλλο τοίχο», για να μαθητεύσω απάνω του και να βρει τις ισορροπίες του. Ενώ το πρώτο μου, το «Άντε γεια» – πρώτο βραβείο ανάμεσα σε εκατό, των εκδόσεων Μπελ που έγινε σινεμά, και θέατρο – έτρεχε μ’ εμένα ξωπίσω του να το προλάβω. Με τον απίστευτο κόπο για το δεύτερο, τότε μόνο μου έκανε τη χάρη να μου αποκαλυφθεί, σταγόνα τη σταγόνα, ο Λόγος, αλλά και να με αποκαλύψει. Δεν μου στέρησε τίποτα, μου έδωσε τον εαυτό μου και επικοινώνησα βαθύτερα με τους συνανθρώπους. Τι άλλο να θέλω;
Με τις αναμνήσεις μας γράφουμε; Τι είναι αυτό που θεραπεύουμε γράφοντας;
Εγώ δεν γράφω με τις αναμνήσεις μου. Απ’ όσο καταλαβαίνω δεν τις χρειάζομαι. Τα ερεθίσματα μου τα δίνει η ζωή. Κρατώ το ευαγγέλιο του μεγάλου μου δάσκαλου, του Γιάννη Ρίτσου. Μ’ αυτό προχωρώ. Ευγνωμονώντας την οντότητά του που ζει και θα ζει στο γιγάντιο έργο του. Ψαρεύω τη ζωή, την κλέβω, ακούω τις λέξεις που αναδύονται, ακούω το καμπανάκι κάπου μέσα μου, που μου επισημαίνει το σωστό και το φάλτσο, το πολύ και το λίγο, και μπορώ να κοιτάζω στα μάτια τη ζωή και τους ανθρώπους, σαν ίση επί ίσοις επιτέλους. Ύστερα από τόσα χρόνια γραφής, ξέρω πια να επεξεργάζομαι το κοίτασμά μου. Κι αυτό μου τρώει το 90% της προσπάθειας σε κάθε γραφτό μου. Το τι θεράπευσα σε μένα σας το ανέφερα. Μου έδωσε το γράψιμο, δεν μου πήρε… Ίσως ότι μου πήρε το τραγούδι, θα μου πείτε. Ναι, το έβαλα στην άκρη για καιρό. Πιστεύω – ξέρω ότι δεν έφτασα τις δυνατότητές μου υπηρετώντας το. Αν το σχέδιο της ζωής μου ήταν άλλο, η φωνή μου και το ταλέντο μου θα με πήγαιναν πολύ μακρύτερα. Ψέγω καμμιά φορά τον εαυτό μου, τον λέω αχάριστο. Μετράω και ξαναμετράω τα όπλα μου για κάτι περισσότερο, και βλέπω πια τι έλειπε. Ο κατάλληλος χαρακτήρας για μια παγκόσμια καριέρα. Ήμουν πολύ φοβισμένη, πολύ ευαίσθητη στο νευροφυτικό μου σύστημα, με πλήρεις τις ελλείψεις στα πρακτικά θέματα. Μοιάζω, και ίσως είμαι, αχάριστη, διότι δεν πρέπει να ξεχνάω το τι μου έδωσε και το τραγούδι! Εκατόν πενήντα κοντσέρτα για τρεις χρονιές στην τότε Σοβιετική Ένωση, εκατομμύρια δίσκους εκεί με τα τραγούδια του ρεσιτάλ μου, -ποσοστά δεν έδιναν εκεί τότε- εκπρόσωπος του ραδιοφωνικού σταθμού Γενεύης, στα πανευρωπαϊκά κοντσέρτα κάθε μήνα ανά την Ευρώπη με το Μusique aux Champs Elysees, εκπρόσωπος, κατόπιν διαγωνισμού, της Ελβετίας στη Eurovision, συμμετοχές σε φεστιβάλ, – Ριο ντε Τζανέϊρο, πρώτο βραβείο στο διεθνές της Πολωνίας και σε όλα σχεδόν τα Ελληνικά αποσπώντας βραβεία, δίσκους και τουρνέ στη Γερμανία, όπου και είχα φαν κλαμπ, δίσκους σε Γαλλία, Ιταλία, συμμετοχή με βραβεία στα εδώ φεστιβάλ κι άλλα κι άλλα, με αποκορύφωμα την αναγόρευσή μου, μετά από τριάντα χρόνια και σε επίσημη τελετή από τον Δήμαρχο της Γεωργίας -με δένουν βαθύτατοι δεσμοί διαχρονικής εκτίμησης και αγάπης μαζί της- ως επίτιμη πολίτιδα της Πρωτεύουσάς τους, της Τιφλίδας. Τώρα και κάποια χρόνια τραγουδάω και εδώ, σε επιλεγμένους πάντα χώρους, δίνοντας ρεσιτάλ με ένα πιάνο, ύστερα από προσεκτική επιλογή τραγουδιών, ελληνικών και ξένων, τα οποία πολλές φορές μεταφράζω εγώ. Γύρισα, αποσπασματικά, για να ζητήσω συγγνώμη απ’ αυτή τη φωνή, να της πω δεν σε ξέχασα, πως εσύ είμαι εγώ και είμαι μαζί σου συνειδητοποιημένη πια. Κι ακόμη να σου πω πως σ’ εκτιμώ, θαυμάζω τον ήχο σου ακούγοντάς τον τώρα, ήχο που δεν τον είχα συνειδητοποιήσει στα νιάτα σου, σ’ αγαπώ και ευχαριστώ που έστω και ελαφρά διαφοροποιημένη, με περίμενες.
Είστε πολυγραφότατη. Υπάρχει κάποιο βιβλίο σας που γράφτηκε κάτω από αντίξοες συνθήκες ή με παράξενο τρόπο;
Όχι, κυρία Δούλη. Κάθε βιβλίο μου είχε ένα θέμα που με κέντριζε και γραφόταν με διαφορετικούς ρυθμούς και διάθεση.
Βρήκατε τον προορισμό σας στη συγγραφή;
Και στη Συγγραφή. Να προσφέρω διπλό το τάλαντο που μου δόθηκε στον Δωρητή μου, παλεύοντας και μη παραιτούμενη. Πάλεψα πολύ στο δρόμο μου. Και είμαι ήσυχη ότι, όταν αποχωρήσω, θα έχω το «Αξιον Εστί» που μπόρεσα στις αποσκευές μου. Τρία ποιητικά μου βιβλία, βρίσκονται στη βιβλιοθήκη της Οξφόρδης και δέκα από τα άλλα μου στο Χάρβαρντ, αγνοώ πώς. Βιβλία μου έχουν, -αυτά τα δωρίζω εγώ- και οι δικές μας βιβλιοθήκες.
Αφουγκραζόσαστε τους ανθρώπους γύρω σας; Πιστεύετε ότι οι αναγνώστες μπορούν να διδάξουν τους συγγραφείς;
Η ζωή διδάσκει με όργανά της τους ανθρώπους. Οι αναγνώστες παίρνουν από τους συγγραφείς την άλλη ματιά που πολλές φορές έχουν ανάγκη.
«Και η Νίκη τά ’σπασε. Τα τίναξε όλα στον αέρα κι άρχισε, ελεύθερη πια, το κυνηγητό της ζωής, που της επιφύλασσε μια μεγάλη έκπληξη. Μιας ζωής που μέχρι τότε δεν είχε ζήσει», γράφετε στο οπισθόφυλλο του βιβλίου σας. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι υπάρχει κλειδί για την ευτυχία. Ασπάζεστε αυτή την άποψη, κι αν ναι, ποιο θεωρείτε πως είναι το στοιχείο εκείνο στις ανθρώπινες σχέσεις, που τη βοηθάει να επιτευχθεί;
Το κλειδί της ευτυχίας βρίσκεται στη βαθιά γαλήνη. Κι αυτή εξασφαλίζεται από τα μικρά μικρά και γεμάτα ήλιο, χωρίς να ξεχνάμε ότι και η βροχή κρεμάει μικρούς ήλιους στα κλαδιά, σαν υπενθύμιση ότι το εργαστήρι της Δημιουργίας δεν σταματά ποτέ για τον ερχομό μιας ακόμα άνοιξης και τη συνέχιση της ζωής στον αέναο κύκλο της.
Εκτός από συγγραφέας είστε και τραγουδίστρια και μάλιστα καταξιωμένη στον χώρο σας με σημαντικές διακρίσεις και φυσικά δεν λείπουν από τη διαδρομή σας και οι σημαντικές συνεργασίες σας με σπουδαία ονόματα του χώρου. Με ποιό τραγούδι θα ντύνατε το βιβλίο σας;
Όχι ένα τραγούδι. Κάθε τραγούδι που η μελωδία του θα με έκανε να κλείσω τα μάτια και να χωθώ στους κόσμους μου.
ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
Η Ιωάννα Φάσσου-Καλπαξή, γνωστή με το καλλιτεχνικό της όνομα Γιοβάννα, είναι Ελληνίδα τραγουδίστρια.
Ασχολείται με το τραγούδι, την πεζογραφία και την ποίηση. Έργα της έχουν μεταφερθεί στην τηλεόραση και τον Κινηματογράφο. Ήταν η πρώτη τραγουδίστρια που εμφανίστηκε στην ελληνική τηλεόραση το 1966 και η δεύτερη Ελληνίδα που συμμετείχε στον Διαγωνισμό Τραγουδιού της Eurovision το 1965, εκπροσωπώντας την Ελβετία.
Είναι κόρη του ζωγράφου Κωνσταντίνου Φάσσου και είναι παντρεμένη με τον νομικό και επιχειρηματία Δημήτρη Καλπαξή. Μετά τον γάμο της τραγουδούσε μόνο επιλεκτικά.
Απέχοντας σιγά σιγά από το τραγούδι, άρχισε να γράφει. Έχει γράψει είκοσι δύο μυθιστορήματα – πολλά από τα οποία έχουν γίνει best sellers. Το τελευταίο της μυθιστόρημα έχει τίτλο «Η συμφωνία της χαράς» και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Κέδρος».
*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Τα Μετέωρα” στις 25 Δεκεμβρίου 2020.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
