Η λογοτεχνία για εφήβους είναι ένα πολύ απαιτητικό είδος λογοτεχνίας. Ο ξεχωριστός χειρισμός της γλώσσας, οι εικόνες που συνυπάρχουν με την πλοκή και τα μηνύματα που επιθυμεί να δώσει κάθε συγγραφέας κάνουν την εφηβική λογοτεχνία ένα είδος διαφορετικό και –συχνά– δυσκολότερο από αυτό των ενηλίκων.
Η συγγραφέας Λένα Μερίκα διαθέτει ένα πλούσιο βιογραφικό, έχει πολλές κοινωνικές και πολιτιστικές δράσεις στο ενεργητικό της αλλά και πολλά ενδιαφέροντα. Δείχνει ευπλαστότητα, ακρίβεια και συγγραφική άνεση σε κάθε βιβλίο που γράφει.
Είναι μια γυναίκα με κοινωνική ευαισθησία, είναι αγαπητή γι’ αυτά που πρεσβεύει και γι’ αυτά που αγωνίζεται.
Πιστεύει ότι η λογοτεχνία, όπως και κάθε μορφή τέχνης, συντελεί στη διάπλαση ενός χαρακτήρα πιο προβληματισμένου, πιο «ψαγμένου», και ότι η εφηβική λογοτεχνία προάγει την καλλιέργεια των νέων, διότι, όπως σημειώνει, διαβάζοντας εξασκείσαι στη χρήση της γλώσσας, στη σύνταξη, στην ορθογραφία, στη σωστή διατύπωση των δικών σου σκέψεων και συναισθημάτων.
Για εκείνη η δύναμη της τέχνης αλλά και της ίδιας της ζωής είναι τεράστια. Είναι ευαίσθητη στα ερεθίσματα της εποχής της και πιστεύει βαθιά στην ομορφιά, στην αγάπη, στη φιλία, στη συλλογικότητα, στην κοινωνική ισότητα, στην ειλικρίνεια, στην αισιοδοξία, στην αλληλεγγύη, στην πνευματική και συναισθηματική ανάταση. Ελπίζει δε σ’ ένα καλύτερο, πιο ανθρωπινό αύριο για τους νέους μας που σήμερα δοκιμάζονται.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Κυρία Μερίκα το τελευταίο σας βιβλίο, το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Κέδρος», έχει τίτλο «Ζωή στα ροζ». Πείτε μας γιατί επιλέξατε αυτόν τον τίτλο,τι πραγματεύεται και ποιο είναι το μήνυμα που θα θέλατε να αποκωδικοποιήσουν οι αναγνώστες σας;
Ζωή είνει τ’ όνομα της δεκαοκτάχρονης ηρωίδας μου. Ο τίτλος είναι ελαφρώς ειρωνικός, με αναφορά στο “La vie en rose” της αξέχαστης Εντίθ Πιάφ, αφού η ζωή της Ζωής μου κάθε άλλο παρά ρόδινη είναι. Το βιβλίο πραγματεύεται την επίπονη ενηλικίωση μιας κοπέλας, η οποία, μεγαλώνοντας μέσα σ’ ένα ιδιαίτερα φορτισμένο οικογενειακό περιβάλλον, καταφέρνει να χαράξει τον δικό της δρόμο στη ζωή.
Στα βιβλία σας καταπιάνεστε κυρίως με θέματα κοινωνικά που σχετίζονται με τους έφηβους, επί της ουσίας όμως το βασικό θέμα μοιάζει να είναι μόνο η αφορμή, για να μιλήσετε στα παιδιά και στους νέους για θέματα, όπως η φιλία, η κοινωνική ισότητα, ο ρατσισμός, η αγάπη, η ειλικρίνεια, η αισιοδοξία, η αλληλεγγύη, η αρμονική συνύπαρξη, η πνευματική και συναισθηματική ανάταση. Πιστεύετε στον διδακτικό ρόλο της λογοτεχνίας; Είναι η ανάγνωση ενός λογοτεχνικού έργου μια διαπλαστική κινητήρια δύναμη;
Ναι, κυρία Δούλη, νομίζω ότι η λογοτεχνία, όπως και κάθε μορφή τέχνης, συντελεί στη διάπλαση ενός χαρακτήρα πιο προβληματισμένου, πιο «ψαγμένου».
Η εφηβική λογοτεχνία πιστεύετε ότι ωριμάζει την πνευματική κατάσταση των νέων και προάγει τη συναισθηματική καλλιέργειά τους;
Προάγει την καλλιέργειά τους γενικότερα. Διαβάζοντας, εξασκείσαι στη χρήση της γλώσσας, στη σύνταξη, στην ορθογραφία, στη σωστή διατύπωση των δικών σου σκέψεων και συναισθημάτων.
Τα έργα σας έχουν σχεδόν στο σύνολό τους αποσπάσει τιμητικές διακρίσεις, με κορυφαία τη βράβευσή σας από την Ακαδημία Αθηνών – Bραβείο Παιδικής Λογοτεχνίας του Iδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη, 2004. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η διακρίση;
Σημαίνει πολλά, κυρίως επειδή, μέσω αυτής της διάκρισης, είχα την ευκαιρία και την τιμή να γνωρίσω προσωπικά τις μεγάλες Κυρίες της λογοτεχνίας μας: Κική Δημουλά και Γαλάτεια Σαράντη, που ξεχώρισαν το έργο μου και μου απένειμαν το βραβείο.
Είναι σημαντικό για έναν λογοτέχνη να έρχεται σε επαφή με τους νέους ανθρώπους και να συζητά μαζί τους;
Νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό, ιδίως αν απευθύνεται σε νεαρές ηλικίες. Συγχρόνως όμως είναι σκόπιμο να αντλεί έμπνευση και από τη δική του νεανική ηλικία, να μην ξεχνά τα εφηβικά βιώματά του, επειδή κάποια πράγματα δεν αλλάζουν ποτέ, όσο κι αν αλλάζουν οι καιροί.
Πέρα από τη συγγραφή είναι γνωστή η αγάπη σας και για άλλες μορφές τέχνης. Ασχοληθήκατε με τη συγγραφή θεατρικών έργων και σεναρίων. Πιστεύετε ότι οι μορφές τέχνης είναι συγκοινωνούντα δοχεία;
Το πιστεύω απόλυτα. Η κάθε ιστορία μπορεί να αποδοθεί εναλλακτικά μέσα από τη συγγραφή ενός βιβλίου, ενός θεατρικού έργου ή σεναρίου. Το να εξασκείται κανείς προσπαθώντας ν’ αποδώσει αυτό που θέλει να πει μέσα από τη μία ή την άλλη μορφή, εναλλακτικά, είναι μια διαδικασία μαγική που ακονίζει το μυαλό και σε βοηθά να βελτιώσεις τα εκφραστικά σου μέσα γενικότερα. Ως αποδέκτης, άλλη μορφή αναψυχής βιώνεις βλέποντας ένα θεατρικό ή κινηματογραφικό έργο και άλλη διαβάζοντας ένα βιβλίο. Η ανάγνωση σε καθιστά συνδημιουργό, επειδή, διαβάζοντας, δημιουργείς νοερά τις δικές σου εικόνες για τοπία, πρόσωπα, ήχους κ.λπ., γίνεσαι δηλαδή εσύ ο ίδιος σκηνοθέτης. Γι’ αυτό, και συμβαίνει συχνά, βλέποντας μια ταινία βασισμένη σε έργο που έχουμε διαβάσει, να απογοητευόμαστε, όσο καλή κι αν είναι η ταινία.
Να γίνετε συγγραφέας ήταν ένα όνειρο που σας ακολουθούσε από μικρό παιδί ή προέκυψε στην πορεία της ζωής σας;
Ούτε που το ειχα σκεφτεί ποτέ. Προέκυψε, όταν βγήκα σε πρόωρη συνταξιοδότηση μετά από 23 χρόνια εργασίας στον ιδιωτικό τομέα και διέθετα αρκετόν ελεύθερο χρόνο, αφού και τα παιδιά μου είχαν πια μεγαλώσει. Τυχαία είδα την προκήρυξη ενός λογοτεχνικού διαγωνισμού και … αυτό ήταν!
Πώς βλέπετε την εξέλιξη του παιδικού/ εφηβικού βιβλίου στην Ελλάδα;
Λόγω κρίσης η παραγωγή έχει προσωρινά -ελπίζω- μειωθεί. Ίσως μελλοντικά πρέπει να δοθεί μεγαλύτερο βάρος στα μειωμένης τιμής e-books και audio-books, ούτως ώστε η αγορά, που τα τελευταία χρόνια είχε τονωθεί με σωρεία εξαιρετικών βιβλίων για παιδιά και εφήβους να επανακάμψει,εν μέρει έστω.
Με αφορμή την πανδημία που πλήττει την Ελλάδα και τον κόσμο γενικότερα, τι θα θέλατε να πείτε στους νέους ανθρώπους που τώρα ξεκινούν την πορεία τους; Πώς θα μπορούσαν να διαχειριστούν, μέσα τους κυρίως, αυτή την αλλαγή που συντελείται;
Να κάνουν υπομονή, τί άλλο; Ευτυχώς σήμερα οι νέοι μας διαθέτουν μέσω διαδικτύου άπειρες δυνατότητες επιμόρφωσης, αναψυχής και επικοινωνίας. Σκεφτόμενοι τί ζόρια είχαν τραβήξει γενιές και γενιές νέων σε παλαιότερες εποχές –πόλεμοι, επιδημίες, μεγάλη φτώχεια– πρέπει όλοι μας, νομίζω, να λέμε κι ένα «δόξα τω Θεώ» και να προσβλέπουμε σ’ ένα καλύτερο μέλλον.
Πόσο πιστεύετε πως έχουν αλλάξει τα παιδιά από τότε που ήσασταν εσείς παιδί;
Σήμερα τα παιδιά είναι σαφώς εξυπνότερα, ικανότερα, πιο υποψιασμένα και ικανά από μας, συγχρόνως όμως πολλά από αυτά είναι και κάπως… κακομαθημένα. Φταίμε βέβαια εμείς που ως γονείς ή δάσκαλοι τα παροτρύνουμε συνεχώς να διεκδικούν τα δικαιώματά τους, χωρίς να τους υπενθυμίζουμε ότι ως ελεύθεροι άνθρωποι, πολίτες μιας δημοκρατίας, έχουν και υποχρεώσεις.
ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
Η Λένα Μερίκα γεννήθηκε στην Αθήνα, σπούδασε Oικονομικά στη Βιένη και εργάστηκε είκοσι τρία χρόνια στον ιδιωτικό τομέα.
Στον χώρο της λογοτεχνίας για παιδιά και νέους πρωτοεμφανίστηκε το 1999 με δύο συγχρόνως βιβλία, βραβευμένα από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά. Έκτοτε έχουν κυκλοφορήσει δεκαεφτά μυθιστορήματά της για εφήβους και δύο για ενήλικες, οχτώ εικονογραφημένα παραμύθια, μία συλλογή διηγημάτων και πολυάριθμα διηγήματα σε λογοτεχνικά περιοδικά και συλλογικές εκδόσεις.
Aπό το 2000 ως σήμερα, στην εφημερίδα Κηφισιά, από τη στήλη του γάτου Φρίξου, σατιρίζει έμμετρα την επικαιρότητα. Επίσης, έχει γράψει θεατρικά έργα και σενάρια.
Τα έργα της, που ξεχωρίζουν για τον χιουμοριστικό και ανάλαφρο (αλλά όχι «ελαφρό») τρόπο γραφής τους, έχουν σχεδόν στο σύνολό τους αποσπάσει τιμητικές διακρίσεις, με κορυφαία τη βράβευση της συγγραφέως από την Ακαδημία Αθηνών – Bραβείο Παιδικής Λογοτεχνίας του Iδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη, 2004.
*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Τα Μετέωρα” στις 13 Νοεμβρίου 2020.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
