Για εκείνη η γραφή δεν αποτελεί μέσο χαλάρωσης, δεν την οδηγεί σε κάποια ψυχολογική ή συναισθηματική κατάσταση, αλλά είναι μια παράξενη ανώτερη υπαρξιακή δύναμη, που την κάνει να ψάχνει, να διευρύνει αδιάκοπα τα όρια της πορείας που λέγεται ζωή.
Σ’ αυτήν την πορεία, όταν συλλογίζεται τι είναι ευτυχία, καταλήγει στη σκέψη ότι η ευτυχία δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια αίσθηση γαλήνης και πληρότητας.
Η Ειρήνη Νικολάκη-Καλαμάρη βρήκε καταφύγιο στη γραφή και ανακάλυψε ότι μια κρυμμένη ανάγκη τής έδωσε το έναυσμα, για να αρχίσει να γράφει, και από τότε αφέθηκε ήρεμα σε μοναδικά φανταστικά ταξίδια, όπως μοναδική είναι και η ύπαρξη του καθενός μας.
Καλός συγγραφέας είναι αυτός που του περισσεύει ψυχή, για να τη ρίξει στις άδειες σελίδες ενός βιβλίου, και της κυρίας Καλαμάρη όχι μόνο της περισσεύει, για να τη μοιραστεί μαζί μας, αλλά γνωρίζει και πώς να διαχειριστεί αυτό το περίσσευμα.
Ως άνθρωπος αποπνέει μια γαλήνια αύρα, ενώ ως συγγραφέας ενσωματώνει περίτεχνα στοιχεία απ’ την Ιστορία και τη σύγχρονη πραγματικότητα, εκθέτει την ψυχική κατάσταση των ηρώων της με ακρίβεια, ενώ με απλές έννοιες και λέξεις, οδηγεί τον αναγνώστη με ασφάλεια στον λαβύρινθο της Ιστορίας μας και των κοινωνικών θεμάτων, που ακόμη και σήμερα υπάρχουν και διαιωνίζονται.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο σας με τίτλο «Η καρδιά του κόσμου», από τις εκδόσεις «Κέδρος». Ποια ήταν η αιτία που σας οδήγησε να γράψετε αυτό το υπέροχο ιστορικό μυθιστόρημα, κυρία Νικολάκη;
Η επιθυμία να μη βυθιστούν στη λησμονιά ιστορικά κομμάτια της Χίου, του νησιού που γεννήθηκα, κατοικώ και λατρεύω. Αυτή η επιθυμία με έκανε να θελήσω να αναμετρηθώ με τη λήθη, να φωτίσω σκοτεινά και άγνωστα κομμάτια των μεσαιωνικών χρόνων του νησιού.
Αυτό είναι το τέταρτο βιβλίο σας που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Κέδρος». Τι σημαίνει για εσάς αυτή η συνεργασία και πώς θα τη χαρακτηρίζατε;
Η συνεργασία μου με τον «Κέδρο», αυτόν τον ιστορικό εκδοτικό οίκο, είναι εξαιρετική. Σημαίνει για μένα χαρά και ικανοποίηση. Είναι μια αρμονική και εποικοδομητική συνεργασία με εκτίμηση και σεβασμό προς το έργο του συγγραφέα, αλλά και τον άνθρωπο γενικά.
Η Χίος αλλά και η Κωνσταντινούπολη, την περίοδο που διαδραματίζεται η ιστορία σας, ήταν δύο πόλεις που ζούσαν κάτω από τον τούρκικο ζυγό. Οι ήρωες της ιστορίας σας εγκλωβίζονται σ’ έναν αγώνα ζωής και θανάτου, ενώ συντελείται η καταστροφή της μυθικής Κωνσταντινούπολης. Γιατί διαλέξατε αυτήν την εποχή για την ιστορία σας;
Η άλωση της Κωνσταντινούπολης αποτελεί γεγονός με προεκτάσεις σε διεθνές, παγκόσμιο επίπεδο. Ο κορυφαίος συγγραφέας Στέφαν Τσβάιχ περιλαμβάνει το γεγονός στο βιβλίο του «Μεγάλες στιγμές της ανθρωπότητας». Αποτελεί επίσης κομμάτι της τοπικής ιστορίας της Χίου, καθώς στο πλάι του Ιωάννη Ιουστινιάνη μάχονταν πολλοί Χιώτες που πολέμησαν για ιδανικά και αξίες πανανθρώπινες, της ελευθερίας, της χριστιανοσύνης, και της τιμής. Αυτοί ήταν οι σπουδαιότεροι λόγοι για να διαλέξω αυτή την εποχή.
Πόσο καιρό κράτησε η έρευνα και πώς ακριβώς εργαστήκατε για να γράψετε το συγκεκριμένο βιβλίο;
Η έρευνα και η συγγραφή κράτησαν τέσσερα χρόνια. Ήταν μια εργασία επίπονη και υπεύθυνη, κυρία Δούλη. Τα ιστορικά στοιχεία που αντλήθηκαν από πηγές, όπως βιβλία, βιβλιοθήκες, διαδίκτυο και λοιπά, παρέμειναν αναλλοίωτα. Ο μύθος επενέβη, για να καλύψει ρωγμές της απόστασης του χρόνου, να δώσει το χρώμα και το κλίμα της εποχής. Σε γενικές γραμμές η συγγραφή του μυθιστορήματος ήταν ένα μακρύ συγκλονιστικό ταξίδι στο παρελθόν.
Πόσο εύκολη ή δύσκολη ήταν η διαχείριση του ιστορικού υλικού;
Για κάθε σημαντικό έργο χρειάζεται προετοιμασία και χρόνος. Ποτέ δεν είναι κάτι απλό και εύκολο. Οι δυσκολίες σε τούτο το έργο σαφώς υπήρχαν, ήταν αρκετές και παρουσιάζονταν καθ’ όλη τη διάρκεια της συγγραφής. Ξεπεράστηκαν με ακαταπόνητη θέληση, επιμονή και υπομονή μέχρι το έργο να φτάσει στο τέλος του.
Στην ιστορία της Ζακελίνας και του Ευγένιου διαπιστώνουμε ότι η μοίρα αποφασίζει να παίξει σκληρά παιγνίδια. Και η αόρατη κλωστή της ανίκητης μοίρας παρασέρνει τους ήρωες σ’ ένα γαϊτανάκι δυνατών εξελίξεων. Εσείς τι ορισμό δίνετε στο πεπρωμένο, κυρία Νικολάκη;
Είναι αλήθεια ότι υπάρχουν συγκυρίες και συμπτώσεις στη ζωή μας, που μας βάζουν σε σκέψεις σχετικά με το πεπρωμένο. Όμως, πιστεύω ότι ο ίδιος ο άνθρωπος κατευθύνει τη ζωή του και ευθύνεται για την πορεία που θα ακολουθήσει. Δεν μπορούμε να αφεθούμε και να παραδίδουμε τον έλεγχο και την εξέλιξη της ζωής μας, χωρίς να κάνουμε προσπάθεια, θεωρώντας ότι είναι προδιαγεγραμμένη. Ο Ευγένιος και η Ζακελίνα δεν αφέθηκαν στη μοίρα τους. Πάλεψαν για να εκπληρωθούν τα όνειρά τους, να αποκτήσουν σάρκα και οστά.
Πότε έχετε περισσότερη ανάγκη να γράψετε; Σε ποια ψυχολογική ή συναισθηματική κατάσταση «οπλίζετε» την πένα σας με την ευαισθησία της ψυχής σας και αποζητάτε την αγαλλίαση στη γραφή;
Τις αμέτρητες ώρες που ταξιδεύω στον κόσμο τον φανταστικό είμαι ήρεμη, χωρίς καμιά άλλη σκέψη να ταλανίζει τον νου μου. Δεν αποζητώ την αγαλλίαση στη γραφή. Δεν είναι μέσο χαλάρωσης, ούτε κάποιο είδος χόμπι. Δεν σε οδηγεί κάποια ψυχολογική ή συναισθηματική κατάσταση. Είναι μια παράξενη ανώτερη δύναμη υπαρξιακή που σε κάνει να ψάχνεις, να διευρύνεις αδιάκοπα τα όρια μιας πορείας που λέγεται ζωή. Ίσως ζητάς τα όρια μιας ευτυχίας και φτάνεις εκεί που οι πόνοι κυλούν γρήγορα και χάνονται, μπερδεύονται μαζί με τα κενά, τις επιθυμίες τις ανεκπλήρωτες. Αισθάνεσαι ελευθερία και… ίσως να κυνηγάς μια χίμαιρα.
Τί ήταν αυτό που σας παρακίνησε να ασχοληθείτε με τη συγγραφή και τι σημαίνει για εσάς να εκφράζεται τα συναισθήματά σας μέσα απ’ αυτή;
Ποτέ δεν αναρωτήθηκα ή σκέφτηκα τι ήταν αυτό που με παρακίνησε να ασχοληθώ με τη συγγραφή. Ίσως να βρήκα ένα καταφύγιο, ίσως μια κρυμμένη ως τότε υπαρξιακή ανάγκη να ήταν το έναυσμα για να αρχίσω να γράφω. Από τότε αφέθηκα ήρεμα σε τούτα τα φανταστικά ταξίδια, τα μοναδικά, όπως μοναδική είναι και η ύπαρξη του καθενός μας.
Ασχολείστε με τη λογοτεχνία πολλά χρόνια. Τί σημαίνει και ποιο άρωμα αναδύει για εσάς;
Για μένα η λογοτεχνία σημαίνει ελευθερία και ύψιστη ικανοποίηση. Είναι μυριάδες τα αρώματα ενός κόσμου ολοζώντανου, συναρπαστικού, και πιο πειστικού από την πραγματικότητα. Αλλά ας θυμηθούμε τα λόγια του σπουδαίου κριτικού λογοτεχνίας Χάρολντ Μπλουμ. «Η λογοτεχνία προσφέρει την υψηλότερη χαρά της βαθύτερης απόλαυσης. Είναι ένα βασίλειο όπου τα μυαλά περιπλανώνται ανεμπόδιστα, όπου οι ιδέες συγκρούονται και συνενώνονται και όπου αποκαλύπτεται η αληθινή ουσία της ανθρωπότητας».
Οι ήρωες σας στροβιλίζονται ανυπεράσπιστοι σε δύσκολες καταστάσεις και καταλήγουν σε ταραχώδεις διαδρομές. Αξίζει να υπερασπιζόμαστε τα πιστεύω μας και τα θέλω μας με όποιο κόστος μπορεί να επιφέρει αυτό στη ζωή μας;
Αξίζει, κυρία Δούλη! Είναι απεριόριστες οι δυνατότητες του ανθρώπου, όταν μάχεται για τα πιστεύω του, για ανώτερα ιδανικά και αξίες. Όταν καλείται να υπερασπιστεί τα ιερά και όσια του. Όταν η ιστορία θέτει διλήμματα, που αφορούν άμεσα στη ζωή και στο μέλλον ενός λαού. Είναι η ομορφιά του αγώνα που δικαιώνεται ιστορικά, ακόμη και όταν δεν έχει στεφθεί με νίκη, όπως συνέβη στην άλωση της Κωνσταντινούπολης. Αξίζει, όταν οι αγώνες αφήνουν παρακαταθήκη για τους επόμενους. Αυτό που μένει δεν είναι η νίκη ή η ήττα, αλλά η στάση που κράτησαν. Η ομορφιά και το μεγαλείο του αγώνα στη θυσία για ιδανικά και αξίες είναι μοναδική και ανεπανάληπτη.
Πιστεύετε ότι ο σημερινός άνθρωπος είναι στραμμένος περισσότερο στην ύλη και λιγότερο στην πνευματικότητα;
Δυστυχώς ζούμε σε μια εποχή υλισμού. Σε μια υλιστική κοινωνία. Και αναπόφευκτα αυτό μας οδηγεί σε μια κατάσταση, που φτωχαίνει τον πνευματικό κόσμο μας. Καθώς η αξία της ύλης συνεχώς αυξάνει και έχοντας ο άνθρωπος πρότυπα τους ισχυρούς οικονομικά για να αισθάνεται ασφαλής, εξαρτάται από την ύλη και τη δύναμη της. Όμως, ο άνθρωπος είναι σώμα και πνεύμα. Και φοβάμαι ότι η σκέψη και η πνευματικότητα γίνεται κάτι ανεπιθύμητο και μη αναγκαίο. Έτσι, χάνουμε την εσωτερική μας καλλιέργεια και χάνουμε και τον στόχο μας ως άνθρωποι, οδηγούμαστε σε κόσμο χωρίς αξίες. «Η σοφία είναι στο πνεύμα ό,τι η υγεία στο σώμα» έχει πει κάποιος σοφός. Ένα είναι βέβαιο: η ηθική και πνευματική πρόοδος δεν συμβαδίζει με τον υλισμό.
Ποια εικόνα αντιπροσωπεύει την ευτυχία για εσάς, κυρία Νικολάκη;
Τι είναι η ευτυχία, συλλογίζομαι και καταλήγω στη σκέψη ότι η ευτυχία δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια αίσθηση γαλήνης και πληρότητας. Αυτή την αίσθηση λοιπόν μού δίνει ένας περίπατος μιας ηλιόλουστης μέρας σε ένα ακρογιάλι του νησιού μου, τα ανθισμένα τριαντάφυλλα του κήπου μου, ένα βιολετί ηλιοβασίλεμα κάποιου δειλινού… Εικόνες ευτυχίας που γίνονται φωτεινές αναμνήσεις, σβήνουν αθόρυβα και χαράζουν ένα χαμόγελο νοσταλγίας στα χείλη, προσμένοντας να έρθουν κι άλλες κι άλλες…
*Η συνένβτευξη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ στις 3 Μαΐου 2024.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
