Πιστεύει ότι η λογοτεχνία μπορεί να μας μεταφέρει σε άλλους κόσμους, στην αλήθεια των άλλων, ότι μπορούμε να ταυτιστούμε με τους πρωταγωνιστές, να ζήσουμε τις περιπέτειες τους. Και σίγουρα όσο πιο πειστικό είναι το νοερό ταξίδι μας, τόσο πιο όμορφα νοιώθουμε, τόσο πιο πολύ ξεφεύγουμε από την πραγματικότητά μας και από τα άγχη μας.
Η Στέλλα Βρετού είχε πάντα την ανάγκη να καταγράφει εικόνες, εντυπώσεις και συναισθήματα. Είναι από εκείνους τους ανθρώπους που χαμογελούν, από τους ανθρώπους που μιλούν, από τους ανθρώπους που είναι πρόθυμοι να μοιραστούν τις εμπειρίες τους. Είναι μια συγγραφέας με αστείρευτες δυνάμεις, ικανότητα για δράση και έμπνευση, που στη ζωή της έχει εμπεδώσει αξίες και αρχές.
Φεύγει από τα «εγώ» της και αντικρίζει κατάματα τη ζωή και τις αντανακλάσεις της. Διαθέτει πολιτισμό, πνευματικότητα, φαντασία και ανθρωπισμό.
Αποφεύγει τις εμμονές, αναλύει εξονυχιστικά τους χαρακτήρες στις ιστορίες που γράφει, ανακαλύπτει την ουσία των καταστάσεων, αποκαλύπτει μυστικές πτυχές, μετουσιώνει με ένταση το βίωμα.
Γράφει με ποιότητα, έρευνα, επιμονή και υπομονή. Φωτίζει τα κείμενά της και δεν προσπαθεί να δημιουργήσει εντυπώσεις. Ξέρει να σέβεται το κείμενο, διότι από αυτό το κείμενο θεωρεί πως θα ανθίσουν νέα πολύχρωμα και ευωδιαστά λουλούδια.
Επιπλέον, έχει το ταλέντο όχι μόνο να στήνει ιστορίες με τα δικά της μέτρα και σταθμά, αλλά και να διεισδύει κάθε φορά στις αθέατες αλήθειες της ζωής, οι οποίες φωτίζονται και αποκαλύπτονται μεγαλοπρεπώς σε κάθε συγγραφική της απόπειρα.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
«Η εφήμερη ομορφιά του έρωτα»» τιτλοφορείται το δεύτερο μυθιστόρημά σας, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Κλειδάριθμος». Ποιες ήταν οι πηγές της έμπνευσής σας, που σας οδήγησαν στη συγγραφή του, κυρία Βρετού;
Πηγή έμπνευσής μου ήταν τα ιστορικά γεγονότα του 20ού αιώνα, ο ρόλος τους στη διαμόρφωση του σημερινού χάρτη της περιοχής μας, οι καταλυτικές συνέπειές τους στη Μικρά Ασία και στη Μέση Ανατολή για τη ζωή και την καθημερινότητα των ανθρώπων εκείνης της εποχής.
Στη συναρπαστική πλοκή του βιβλίου σας εναλλάσσονται μυστικά και ανατροπές, και ο αναγνώστης σε πολλά σημεία νιώθει την καρδιά του να χτυπά δυνατά. Ποια είναι εκείνα τα συστατικά που χρειάζονται, όταν ο συγγραφέας καταπιάνεται με μια τέτοια ιστορία αγάπης;
Προσπάθησα να τοποθετήσω τους ήρωές μου στην εποχή τους, στο περιβάλλον τους, για να βρω την αλήθεια τους, να είμαι πειστική. Χρειάστηκε να διαβάσω πολλά βιβλία για την ιστορία των πόλεων και των περιοχών όπου ταξίδεψαν κι έζησαν οι ήρωες μου, να εμπλουτίσω αφενός τις εικόνες που είχα στη μνήμη μου από τα ταξίδια μου –έχω ταξιδέψει στις περισσότερες από αυτές- με τα διαβάσματά μου, και αφετέρου τα διαβάσματά μου με τις εικόνες που είχα στο μυαλό μου.
«Στην εφήμερη ομορφιά του έρωτα» πολλές φορές η λογική και η καρδιά θα παλέψουν. Ποια όμως από τις δυο θα νικήσει τελικά;
Η καρδιά, το συναίσθημα, κυρία Δούλη!
Πόσο θλιβερό είναι αλήθεια να πεθαίνει ένας έρωτας πριν προλάβει να ανθίσει; Πώς μπορεί αυτό το υπέροχο συναίσθημα να μαραθεί και να δώσει τη θέση του στην εκδίκηση;
Η Ιφιγένεια κι ο Αντρέι τον έζησαν, τον χάρηκαν τον έρωτά τους. Η Ιφιγένεια δεν μετάνιωσε ποτέ που ακολούθησε την καρδιά της, που έζησε σε μια ζωή όσα ζουν άλλοι σε πέντε, γνώρισε τη χαρά, τη λύπη, την ευτυχία, τον πόνο. Η αγάπη της δεν κράτησε μια ζωή, όπως θα το ήθελε, αλλά υπήρξε πολύ ευτυχισμένη. Ο Αντρέι και ο Τζέιμς έζησαν τις συνέπειες των αποφάσεων και των επιλογών τους. Ο Αντρέι έζησε τον μεγάλο έρωτα, ο Τζέιμς την αγάπη, τη φιλία, αλλά και την απόρριψη. Την αγάπη, την απόγνωση, την απόρριψη έζησαν και οι σύγχρονοι πρωταγωνιστές μου, η Ραλλού και ο Νικόλας. Οδηγήθηκαν στην εκδίκηση; Το συμπέρασμα θα το βγάλουν οι αναγνώστες.
Η πρωταγωνίστρια της ιστορίας σας, η Ιφιγένεια, παράτησε τα πάντα για να ακολουθήσει τον δάσκαλο ζωγραφικής, τον αινιγματικό Αντρέι Ρομπολόφσκι, τον οποίο και ερωτεύτηκε, ενώ στην πορεία τους ταξιδιού τους στα βάθη της Ανατολικής Συρίας, συνάντησαν τον Τζέιμς Μπάροουζ. Υπάρχουν, άραγε λάθος άνθρωποι σε έναν μεγάλο έρωτα;
Θα ήταν η ζωή τόσο συναρπαστική, οι εμπειρίες τόσες πολλές, τα συναισθήματα τόσο έντονα, αν δεν υπήρχαν οι «λάθος» άνθρωποι στους μεγάλους έρωτες;
Όταν αποφασίσατε να μεταφέρετε στο χαρτί τη συγκεκριμένη ιστορία, γνωρίζατε τα πάντα εξαρχής ή υπήρχαν μυστικά που ανακαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια της γραφής της;
Όχι, κυρία Δούλη, δεν τα ήξερα όλα εξαρχής. Στο μυαλό μου είχα τη ραχοκοκαλιά, το περίγραμμα της ιστορίας, και τα μυστικά ήρθαν μετά, καθώς έψαχνα την «αλήθεια» των ηρώων μου.
Πόσο εύκολο είναι για έναν συγγραφέα να αποδώσει στην απόλυτη διάστασή τους τα συναισθήματα των ηρώων του;
Δεν είναι καθόλου εύκολο. Υποθέτω ότι τις ίδιες δυσκολίες αντιμετωπίζουμε όλοι όσοι αποφασίζουμε να γράψουμε μια ιστορία, να δώσουμε τη μορφή και την προσωπικότητα των ηρώων που θέλουμε να υπάρχουν στην ιστορία μας. Αλλά, όλο αυτό είναι μέρος της γοητείας, της μαγείας της συγγραφής.
Θέλετε να μοιραστείτε μαζί μας, κυρία Βρετού, τα συναισθήματά σας, καθώς προσπαθούσατε να προσεγγίσετε και να αγγίξετε την ψυχή των ηρώων σας;
Η αλήθεια είναι ότι όσο καιρό έγραφα την «Εφήμερη Ομορφιά του Έρωτα» ταξίδευα με την Ιφιγένεια, τον Αντρέι και τον Τζέιμς, τη Ραλλού και τον Νικόλα. Τους παρακολουθούσα, τους κρυφοκοίταζα, τους ακολουθούσα παντού. Προσπαθούσα να ζήσω μαζί τους τις αγωνίες τους, να δω τα εσώψυχά τους, να εξηγήσω και να δικαιολογήσω τις αποφάσεις τους. Δεν μπήκα ποτέ στη θέση τους, δεν αναρωτήθηκα ποτέ τι θα έκανα εγώ. Άλλοι αυτοί, άλλη εγώ.
Έχετε σπουδάσει στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, είστε μεταφράστρια κειμένων από την τουρκική γλώσσα και έχετε εργαστεί στον εκδοτικό χώρο. Πότε νοιώσατε πρώτη φορά την ανάγκη να εκφράσετε όλα όσα νοιώθετε μέσω της γραφής;
Την ανάγκη να καταγράφω εικόνες, εντυπώσεις και συναισθήματα την είχα πάντα. Σημειώσεις κρατούσα πάντα. Με κάλυπτε η μετάφραση, καθώς πολλές φορές οι συγγραφείς που μετέφραζα έλεγαν αυτά που θα ήθελα να πω εγώ. Κάποια φορά που είχα περισσότερο χρόνο στη διάθεσή μου αποφάσισα να γράψω ένα δικό μου βιβλίο κι έγραψα «Τα Κόκκινα Λουστρίνια».
Μπορεί το βιβλίο να λειτουργήσει «θεραπευτικά» σε μια εποχή που το άγχος ξεπερνά τους ανθρώπους;
Ναι, κυρία Δούλη, πιστεύω ότι μπορεί. Η λογοτεχνία μάς μεταφέρει σε άλλους κόσμους, στην αλήθεια των άλλων. Ταυτιζόμαστε με τους πρωταγωνιστές, ζούμε τις περιπέτειές τους. Όσο πιο πειστικό είναι το νοερό ταξίδι μας, τόσο πιο όμορφα νοιώθουμε, τόσο πιο πολύ ξεφεύγουμε από την πραγματικότητά μας, από τα άγχη μας.
Λένε ότι οι συγγραφείς δένονται με τους πρωταγωνιστές τους τόσο πολύ, που δύσκολα βάζουν τελεία στην ψυχή τους μετά από την τελεία στον επίλογο της ιστορίας που γράφουν. Συνέβη το ίδιο και σε εσάς;
Ναι, αισθάνομαι πολύ δεμένη με τους πρωταγωνιστές μου. Έγιναν δικοί μου, αγαπημένοι μου άνθρωποι. Είναι οι συγγενείς που ζουν μακριά και δεν τους βλέπω, αλλά νοιάζομαι γι’ αυτούς. Θα ήθελα πολύ, για παράδειγμα, να ξέρω τι απέγιναν ο Αντρέι, ο Τζέιμς, η Ραλλού κι ο Νικόλας, οι κόρες της Ραλλούς.
Ποια είναι η στάση σας ως συγγραφέας απέναντι στην πραγματικότητα και γενικότερα ποια πιστεύετε ότι είναι η σχέση της λογοτεχνίας με την εκάστοτε πραγματικότητα;
Η πραγματικότητα με περιβάλλει, είναι η ζωή μου, η καθημερινότητά μου. Η λογοτεχνία είναι η πραγματικότητα όπως τη ζει, όπως την αισθάνεται, όπως την επεξεργάζεται με τη φαντασία του ο συγγραφέας. Είναι ο τρόπος που επιλέγει να την εκφράσει. Η ιστορία, πολύ γοητευτική στην πολυπλοκότητά της, είναι η πραγματικότητα μιας άλλης εποχής, πρόσφατης ή μακρινής. Η πραγματικότητα που ζήσαμε κάποιοι από μας και που άφησε πάνω μας τα σημάδια της, μας κάνει πολλές φορές να γυρίζουμε πίσω, να θέλουμε να φανταστούμε πώς έζησαν τη δική τους πραγματικότητα στο παρελθόν κάποιοι άλλοι πριν από μας.
ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
Η Στέλλα Βρετού γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Είναι μεταφράστρια. Εργάζεται στον εκδοτικό χώρο τα τελευταία είκοσι χρόνια. Ζει με τον άντρα της και την κόρη της στην Αθήνα.
*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Τα Μετέωρα” στις 8 Μαΐου 2020.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
