Σ’ αυτή την αβέβαιη εποχή, σ’ αυτό τον παράλογο κόσμο, υπάρχουν άνθρωποι που σκέπτονται καθαρά, ελπίζουν και οραματίζονται. Η Λίτσα Ψαραύτη είναι μια συγγραφέας με νόηση, νόηση συγκινητική, διαίσθηση και φαντασία. Είναι μια συγγραφέας με σπίθα, με αξιοπρέπεια, χωρίς μηχανές και τεχνάσματα, χαρισματική. Τα βιβλία της δεν είναι απλώς αληθινές ιστορίες.
Είναι πολλές αληθινές ιστορίες μαζί. Ούτε περιορίζονται, ούτε περιχαρακώνονται. Αναφέρονται σε όλα εκείνα τα μικρά και τρανά πλάσματα, που πιστεύουν στο νόημα της ζωής, τις περήφανες επιλογές, την αξιοπρέπεια. Σε όλα εκείνα τα πρόσωπα, τα ταπεινά και τα ικανά, που δεν δέχονται τη σιωπή, το «σκύψιμο» του κεφαλιού, την αδιαφορία, την δειλία, και τολμάνε τη δικαιωματική λύτρωση. Με τη γραφή της θυμίζει ότι στη λογοτεχνία καμιά μάχη δεν κερδίζεται εύκολα. Τα βιβλία της είναι η καλύτερη ευκαιρία να διατηρήσουμε τη συνείδησή μας άγρυπνη, μπροστά στις αλόγιστες και θλιβερές εικόνες τής εποχής μας.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Είναι η δημιουργία ένας τρόπος να διατηρήσει ο άνθρωπος τη συνείδησή του, κυρία Ψαραύτη;
Η δημιουργία είναι για τον συγγραφέα φάρμακο, θεραπεία ψυχής, παρηγοριά, αυτογνωσία, προβληματισμός, κ.λπ. Διδάσκομαι από τα παιδιά, τα παρατηρώ και μαθαίνω να τα υπολογίζω.
Στο τελευταίο σας βιβλίο «Ο Αργύρης και το δελφίνι», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Ψυχογιός», ασχολείστε μ’ ένα θέμα, που απασχολεί πολλούς γονείς αλλά και παιδιά: τον φόβο. Εμπνευστήκατε από κάποιο συγκεκριμένο γεγονός ή θέλετε να περάσετε κάποια μηνύματα;
Είναι μια ιστορία αγάπης ανάμεσα σ’ ένα παιδί και σε δελφίνια. Προσπάθησα να δώσω ελπίδα και αισιοδοξία στους μικρούς αναγνώστες, διότι συμβαίνουν βίαια και αναπάντεχα γεγονότα, που τραυματίζουν τις ψυχές των παιδιών, όπως είναι ο φόβος. Φόβο και τρόμο ένιωσε ο Αργύρης, όταν βυθίστηκε η βάρκα τού πατέρα του κι οι δυο τους πάλεψαν με πελώρια κύματα. Το αγόρι βουβάθηκε και βουβό παρέμεινε αρκετό καιρό. Η αγάπη των γονιών του αλλά και η συμπεριφορά και η βοήθεια της δασκάλας του, καθώς και η συμπαράσταση των συμμαθητών του, βοήθησαν τον Αργύρη να νικήσει τον φόβο του για τη θάλασσα. Η θεραπεία όμως ήρθε από πλάσματα της θάλασσας, τα χαρούμενα, παιχνιδιάρικα και νοήμονα δελφίνια, που κολύμπησαν μαζί του, έπαιξαν, χάρηκαν την επαφή τους με το αγόρι, κι εκείνο ξεθαρρεμένο από τη συντροφιά, τα παιχνίδια και την αγάπη τους ένιωσε γιατρεμένο και τ’αποχαιρέτησε με φωνές και δάκρυα.
Είναι το πέμπτο βιβλίο σας που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Ψυχογιός». Τι τίτλο θα βάζατε σ’ αυτή σας τη συνεργασία;
Είναι μια συνεργασία αμοιβαίας εκτίμησης και σεβασμού, και πιστεύω πως έτσι θα συνεχιστεί και στο μέλλον.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα παιδικού βιβλίου, που γιορτάζεται 2 Απριλίου, τι θα λέγατε στα παιδιά;
Πιστεύω πως το βιβλίο πρέπει να το θυμόμαστε κάθε μέρα και να το έχουμε στις προτεραιότητές μας, κυρία Δούλη. Τα παιδιά έρχονται σε επαφή με το παιδικό βιβλίο κυρίως στο σχολείο, αλλά παίρνουν ερεθίσματα και από το σπίτι τους. Όταν οι γονείς είναι αναγνώστες και υπάρχουν βιβλία στο σπίτι, το παιδί έχει πολλές πιθανότητες να γίνει ένας μελλοντικός αναγνώστης. Αλλά τη μεγαλύτερη ευθύνη την έχει ο δάσκαλος. Αυτός θα εμπνεύσει στον μαθητή την αγάπη για το διάβασμα και θα του υποδείξει τα κατάλληλα βιβλία για την ηλικία του. Με την προϋπόθεση φυσικά ότι ο ίδιος γνωρίζει, ενδιαφέρεται για τα βιβλία και μπορεί να μεταδώσει και στα παιδιά τον σεβασμό και την αγάπη γι’ αυτό το φτηνό αλλά τόσο απαραίτητο για τα παιδιά πνευματικό προϊόν.
Το όνομά σας έχει συνδεθεί με σημαντικές στιγμές του παιδικού και εφηβικού βιβλίου. Βραβευτήκατε, τιμηθήκατε, γνωρίσατε την αναγνώριση από μικρούς και μεγάλους, από γνωστούς κι αγνώστους. Τι είναι αυτό που σας σημάδεψε περισσότερο σε μια τέτοια πετυχημένη πορεία;
Η ικανοποίηση που νιώθω κάθε φορά που με καλούν στα σχολεία για να μιλήσω στα παιδιά. Νιώθω μεγάλη ευχαρίστηση, όταν οι μαθητές έχουν διαβάσει βιβλία μου, διότι μπορούμε και συζητάμε, λύνω τις απορίες τους και προσπαθώ να τους εξηγήσω πόσο βοηθάει το διάβασμα να αναπτύξουν τη φαντασία τους. Ο συγγραφέας χαίρεται όταν βραβεύεται, διότι αναγνωρίζεται η αξία τού έργου του, αλλά βραβεία μας δίνουν καθημερινά και οι αναγνώστες μας με την αγάπη και την προτίμησή τους.
Πώς αποφασίζετε το θέμα του κάθε βιβλίου σας;
Πολλές φορές επιλέγω εγώ το θέμα τού βιβλίου. Σε όλα τα ιστορικά μυθιστορήματα που έχω γράψει, διάλεξα την εποχή που με συγκινούσε και ερέθιζε τη φαντασία μου. Τα πρόσωπα είναι υπαρκτά, αλλά υπάρχουν και φανταστικοί ήρωες, που με βοηθούν στην πλοκή τού βιβλίου. Άλλοτε πάλι τα θέματα έρχονται και με βρίσκουν. Κάτι που θα δω ή θα ακούσω, μια μικρή είδηση, μια ξαφνική ιδέα, μπορεί να γίνει βιβλίο.
Βάζετε και λίγο από τον εαυτό σας στα βιβλία σας, κυρία Ψαραύτη;
Πολλές φορές. «Το διπλό ταξίδι» είναι γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο και είναι η ιστορία των παιδικών μου χρόνων, όταν το 1943, έπειτα από ένα φοβερό βομβαρδισμό από γερμανικά αεροπλάνα, αναγκαστήκαμε οι γονείς μου κι εγώ να εγκαταλείψουμε την πατρίδα μας και να ζήσουμε τρία χρόνια πρόσφυγες σε μια έρημο της Παλαιστίνης. Αλλά και σε άλλα βιβλία υπάρχω, πότε ως παιδί και άλλοτε ως ενήλικη.
Πηγαίνοντας πίσω στον χρόνο και συγκεκριμένα στην παιδική και εφηβική ηλικία σας, πιστεύατε ότι θα γίνετε συγγραφέας και μάλιστα αγαπημένη συγγραφέας πολλών παιδιών;
Δεν είχε περάσει ποτέ από το μυαλό μου, κυρία Δούλη. Αλλά ήμουν από τα παιδικά μου χρόνια βιβλιοφάγος και όταν πήρα μέρος σε ένα λογοτεχνικό διαγωνισμό, τα βιβλία που είχα διαβάσει μαζί με κάποιο ταλέντο που φαίνεται ότι είχα, με βοήθησαν να γράψω ένα βιβλίο που βραβεύτηκε.
Τι θυμόσαστε έντονα από την παιδική σας ηλικία;
Η δική μου η γενιά έζησε πολλές περιπέτειες. Ιταλική και γερμανική κατοχή, προσφυγιά, εμφύλιο. Όμως βγήκαμε πιο δυνατοί, πιο θαρραλέοι, δεν αφήσαμε τον φόβο και την ανασφάλεια να μας λυγίσουν.
Σε πολλά βιβλία σας βλέπουμε ο τόπος να είναι η γενέθλια γη σας, η Σάμος. Είναι η αγάπη για τον τόπο που σας γέννησε και ανέθρεψε ή τα βιώματα που αποτυπώνονται αυθόρμητα με το μελάνι πάνω στο χαρτί;
Πατρίδα μου είναι η Σάμος, εκεί όπου έζησα τα παιδικά μου χρόνια, εκεί έζησαν οι γονείς και οι παππούδες μου. Την Αθήνα δεν την αγάπησα ποτέ. Κι επειδή έχω πολύ υλικό, γεγονότα, πρόσωπα, καταστάσεις, προσωπικά βιώματα, φίλους, συγγενείς, που ζήσαμε μαζί στο νησί, είναι φυσικό να υπάρχουν στα βιβλία μου.
Πολλοί γύρω μας κατηγορούν τον ελληνικό λαό για αναλγησία. Εσείς τι πιστεύετε;
Έχω εντελώς διαφορετική γνώμη. Στην Ελλάδα η οικογένεια είναι ακόμη δεμένη, και αυτό φάνηκε και στη κρίση που περνάμε σήμερα. Ζευγάρια άνεργα τα βοηθούν οι συνταξιούχοι γονείς, παιδιά βοηθούν τους γονείς που δεν τους φτάνει η σύνταξη, γίνονται σε όλες τις γειτονιές συσσίτια. Ανάλγητος είναι ο κρατικός μηχανισμός, που ποτέ δεν ενδιαφέρθηκε για τις ευπαθείς κοινωνικές ομάδες.
Οι Έλληνες θεωρούν ότι πρέπει οπωσδήποτε τα παιδιά τους να πάρουν ένα πτυχίο. Από την άλλη βλέπουμε ότι οι πτυχιούχοι καταλήγουν άνεργοι. Ποια είναι η γνώμη σας;
Καλύτερα πτυχιούχοι και άνεργοι παρά αμόρφωτοι και άνεργοι. Η μόρφωση και η παιδεία δεν έβλαψαν ποτέ κανέναν, αντίθετα δίνει τη δυνατότητα στους νέους ν’αποκτήσουν κριτική σκέψη.
Ας έρθουμε στο δίλημμα της νέας γενιάς. Να μείνω ή να φύγω; Τι έχετε να προτείνετε;
Είναι λυπηρό να φεύγουν νέοι επιστήμονες, που θα μπορούσαν να βοηθήσουν την Ελλάδα να πάει μπροστά. Αλλά κανείς δεν μπορεί να τους εμποδίσει σε καιρούς χαλεπούς να αναζητήσουν καλύτερη ζωή στη ξενιτιά.
Ένας μορφωμένος άνθρωπος μπορεί να φτάσει στα άκρα, κατά τη γνώμη σας;
Έχουμε δει ανθρώπους μορφωμένους να είναι αναξιόπιστοι, ασύδοτοι, άρπαγες, άπληστοι, διεφθαρμένοι, εγκληματίες. Δεν αρκεί η μόρφωση, αλλά οι ηθικές αξίες που κουβαλάει κανείς από το οικογενειακό του περιβάλλον.
Η ελευθερία τής έκφρασης, το να λέει ο καθένας/μια ό,τι θέλει, πρέπει να προστατεύεται;
Στη λογοτεχνία για ενήλικες υπάρχει η ελευθερία τής έκφρασης και ο αναγνώστης μπορεί να επιλέγει αυτό που του αρέσει. Όταν όμως απευθύνεται κανείς δημόσια, πρέπει να υπάρχει σεβασμός στον ακροατή και τον αναγνώστη και οι ίδιοι οι ομιλούντες και οι γράφοντες να βάζουν τα όρια.
Λέγεται για το διαδίκτυο ότι αποτελεί τον νέο δημόσιο χώρο για τους νέους κι όχι μόνο. Εσείς ασχολείστε με το διαδίκτυο;
Το διαδίκτυο είναι σπουδαίο μέσον ενημέρωσης και γνώσης. Εξαρτάται πώς το χρησιμοποιεί ο καθένας. Είναι σαν το μαχαίρι. Μπορείς να κόψεις ψωμί, αλλά και να σκοτώσεις. Το χρησιμοποιώ συχνά, γράφω τα βιβλία μου, αναζητώ πληροφορίες. Ως εκεί…
Πότε θαυμάζετε και τι;
Ευτυχώς διατηρώ την ικανότητα να θαυμάζω. Να μένω έκθαμβη μπροστά στα μεγάλα έργα που δημιούργησε ο άνθρωπος, αλλά και όταν παρατηρώ μια μυρμηγκοφωλιά, ένα λουλούδι, μια πεταλούδα, μια κυψέλη…
ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
Η Λίτσα Ψαραύτη γεννήθηκε στη Σάμο. Τα βιβλία που έχει γράψει μέχρι σήμερα αγαπήθηκαν όχι μόνο από τους μικρούς αλλά και από τους μεγάλους. Η Ακαδημία Αθηνών έδωσε έπαινο στο ΑΥΓΟ ΤΗΣ ΕΧΙΔΝΑΣ. Το Υπουργείο Πολιτισμού βράβευσε με το Κρατικό Βραβείο ΤΟ ΧΑΜΟΓΕΛΟ ΤΗΣ ΕΚΑΤΗΣ και ΤΗ ΣΠΗΛΙΑ ΤΗΣ ΓΟΡΓΟΝΑΣ. ΤΑ ΔΑΚΡΥΑ ΤΗΣ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ αναγράφηκαν στον Τιμητικό Πίνακα της ΙΒΒΥ και ΤΟ ΔΙΠΛΟ ΤΑΞΙΔΙ τιμήθηκε από το Πανεπιστήμιο της Πάντοβα. Είναι μέλος τού Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου, της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς καθώς και μέλος Δ.Σ. του περιοδικού «Διαδρομές». Ήταν υποψήφια της χώρας μας για το Διεθνές Βραβείο Άντερσεν το 2000 και για το βραβείο Άστριντ Λίντγκρεν το 2006.
* Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Τα Μετέωρα” στις 5 Απριλίου 2013.
{loadposition mypos1}
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
