Δεν είναι απ’ αυτούς που τριγυρνούν άσκοπα στα σοκάκια τής λογοτεχνίας. Ενδιαφέρεται να ανακαλύψει και να αγγίξει την ουσία της, να πιάσει το σφυγμό τού κοινού, να δανείσει από τη γνώση του. Ο Λευτέρης Κουλιεράκης είναι ένας άνθρωπος που επιχειρεί το ανέφικτο, που ανακαλύπτει θησαυρούς. Κάθε φορά που ετοιμάζει ένα βιβλίο είναι σαν να θέλει το φεγγάρι και κυρίως σαν να υπάρχει η δυνατότητα να το αποκτήσει. Εφόδιά του η πίστη του, το ήθος του, η σεμνότητά του. Θρυμματίζει τη σοβαροφάνεια, έχει υψηλή αισθητική παιδεία, όραμα, στόχο, έμπρακτη κριτική και αντισυμβατική στάση απέναντι στη δημοσιότητα, την αυτοπροβολή και το κατεστημένο. Σε μια εποχή που η αξιοπρέπειά μας έχει ανεπανόρθωτα τραυματιστεί, με αιχμηρό ρεαλισμό, με το σφρίγος τής ανθρωπιάς γράφει το μυθιστόρημά του «Άρριζοι» με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο, μια απλή ιστορία μοναξιάς και χαμηλότονης απελπισίας. Αγγίζει θαρρετά ανοιχτές πληγές, συμφιλιώνει, ανασυνθέτει μνήμες κι απουσίες, κονταροχτυπιέται με τις σιωπές και το σκοτάδι…
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Τώρα που το βιβλίο έφυγε από τα χέρια σας και φτάνει στα ράφια των βιβλιοπωλείων, τι σκέψεις κάνετε, κύριε Κουλιεράκη;
Νοιώθω αντιφατικά συναισθήματα. Είναι το ακραίο σύμπτωμα της οριστικής αποκόλλησης. Μαζί με τους «άρριζους» ζήσαμε σχεδόν δυο χρόνια στον κόσμο που μαζί χτίζαμε. Τώρα ο καθένας παίρνει τον δρόμο του. Τους εύχομαι καλά ταξίδια, ασυμβίβαστα και όπου φτάσουν…
Τα συναισθήματά σας εναλλάσσονται και ωριμάζουν από την ώρα που αρχίζετε να γράφετε το βιβλίο σας μέχρι την ολοκλήρωσή του;
Ακραία συναισθήματα αναπηδούν μεσα από τις λέξεις που τα ίδια παράγουν. Διαλεκτική η σχέση μεταξύ τού κόσμου των συναισθημάτων και του κόσμου που δημιουργώ γράφοντας. Όσο προχωρά η πλοκή, τόσο αυτή η σχέση κλιμακώνεται. Όσο μορφοποιείται το κείμενο, τόσο ταράζεσαι από μια δημιουργική ανασφάλεια: άραγε θα τα καταφέρω, ή θα γεννήσω ένα τερατούργημα;
Αν σας ζητούσα πέντε λέξεις, τις οποίες θέλετε να έχουν κατά νου οι αναγνώστες όταν διαβάζουν το βιβλίο σας, ποιες θα ήταν αυτές;
Παραμύθι, Κορυφογραμμή, Υπέρβαση, Μοίρα, Νερό. Το παραμύθι είναι η βάση, όπου πάνω της έστησα το λογοτεχνικό μου εποικοδόμημα. Κορυφογραμμή είναι η πρόκλησή μου. «Αν δεν μπορείς να δεις πίσω από τα πράγματα, ένα σου μένει: γκρέμισε την κορυφογραμμή του μυαλού σου». Υπέρβαση είναι το διαρκές μου ζητούμενο. «Γίνε υπερβατικός, του είχε πει. Σηκώνει τις πατούσες. Τεντώνεται στα ακροδάχτυλα των ποδιών του. Πάνω από τα κεφάλια των άλλων, το βλέμμα του ελεύθερα έφυγε». Μοίρα: το βασικό ερώτημα του βιβλίου. Άραγε υπάρχουν επιλογές και διλήμματα, ή είναι δικές μας νοηματικές κατασκευές; Νερό: και μόνο που σκέφτομαι ότι το 70% του σαρκίου μου είναι νερό, αρκεί να με βυθίσει εντός του. «Ακολούθησε τη ροή τού νερού, είπε στον Νέο, ο Γέροντας».
Πείτε μας πώς αισθάνεται αλήθεια κανείς όταν η βιογραφία του συμπεριλαμβάνεται στη συλλεκτική έκδοση προγράμματος του Οικουμενικού Ελληνισμού: «Βιογραφίες Σύγχρονων Προσωπικοτήτων της Ελλάδας»;
Μην δίνετε σημασία, τίποτα το σπουδαίο. Και δεν το λέω από μετριοφροσύνη. Είμαι αρκετά φιλάρεσκος για να υποπέσω σε ασκήσεις σεμνοτυφίας.
Όταν ξεκινάτε να γράφετε το βιβλίο σας έχετε κατά νου την κατάληξή του, κύριε Κουλιεράκη;
Την αποφεύγω. Με στενεύει θανάσιμα. Το τέλος τής ιστορίας το αναζητώ μαζί με τα μυθιστορηματικά πρόσωπα που δημιουργώ. Οδυνηρή λέξη, αναγκαία όμως. Φανταστείτε ότι στο προηγούμενο μυθιστόρημα «Η θέα τού χρόνου», μετά από σχεδόν 500 σελίδες, αρνιόμουν να το κλείσω. Αναπόφευκτο. Για να ανακουφιστώ λοιπόν έγραψα: Τέλος*, όπου ο αστερίσκος παρέπεμπε στην τελευταία φράση τού κειμένου: «Τέλος δεν υπάρχει, είναι ανθρώπινο τέχνασμα».
Πώς επιλέξατε το θέμα τού νέου σας βιβλίου «Άρριζοι»;
Δεν ξέρω αν το επέλεξα εγώ ή αν εκείνο βρήκε εμένα. Το πρωτόλειο υλικό τού βιβλίου αποτέλεσε ένα μικρό παραμύθι. Ήταν χρόνια πεταμένο σε μια άκρη τού υπολογιστή μου. Ξάφνου λοιπόν μου χτυπά το τζάμι και μου λέει: ε φίλε, κι εγώ είμαι εδώ. Ήταν η εποχή που, ενδοσκοπώντας, αναζητούσα τρόπους να υπερβώ την αόρατη κορυφογραμμή μου. Ακολουθώντας λοιπόν τον Νέο τής ιστορίας, σελίδα-σελίδα, αναρριχήθηκα. Οι άρριζοι είναι λογοτεχνικό σύμπτωμα δικής μου ανάγκης, κυρία Δούλη.
Είστε μάλλον συγγραφέας του νόστου και της μνήμης ή όχι;
Η μνήμη είναι η χαώδης δεξαμενή τού αξιοποιήσιμου υλικού μου. Μες από τα θαμπά ράφια της ανασύρομαι. Δεν νοσταλγώ, διότι ακόμα επιθυμώ. Εκτός κι αν νοσταλγία είναι η επιθυμία μας να συναντηθούμε ξανά με το αρχέτυπο. Μετά τους «άρριζους» με χαρακτήρισαν «σκοτεινό» συγγραφέα. Εάν σκοτεινός είναι ο έσω χώρος μας, κι αν για να γράψεις ένα τέτοιο μυθιστόρημα βυθίζεσαι εντός του κρανίου σου, τότε το αποδέχομαι απολύτως. Γιατί άραγε τα άστρα μόνο την νύχτα φωτίζουν; Υπέρβαση είναι να βυθίζεσαι εντός της σκοτεινής πλευρά σου και να διαλύεις το σκότος, είτε φωτίζοντάς την, είτε βγαίνοντας στο φως. Ο επιθετικός προσδιορισμός: σκοτεινός, χαρακτηρίζει το ουσιαστικό: συγγραφέας. Μου αρέσει. Κολακεύει τη συγγραφική ματαιοδοξία μου. Άλλωστε, είναι τιμητικό για έναν νέο λογοτέχνη εγκαίρως να ταυτοποιείται επιτυχώς με ένα τόσο δύσκολο και άγνωστο για τη χώρα μας είδος μυθιστορήματος.
Τι δεν σας αρέσει στον χώρο σας;
Δεν ανήκω σε κανέναν χώρο. Δεν το κάνω από σνομπισμό, άλλωστε πολλοί φίλοι μου είναι συγγραφείς. Αρνούμαι να ομαδοποιηθώ. Λέτε να έχω κι εγώ συμπτώματα άρριζου;
Φοβηθήκατε ποτέ την τυποποίηση, κύριε Κουλιεράκη;
Η τυποποίηση αποδυναμώνει τις όποιες ιδιαιτερότητες του προσώπου. Η γραφή και το ύφος των κειμένων μου θέλω να είμαι εγώ. Όμως δεν δημιουργούμε εν κενώ. Όλοι μας επηρεαζόμαστε από πράγματα που λέγονται, γράφονται, ή συμβαίνουν. Δεν είσαι αντιγραφέας, όσο δεν λειτουργείς σαν φωτοτυπικό.
Παρακολουθείτε την κινητικότητα του πολιτικού σκηνικού στη χώρα μας;
Ζούμε στιγμές ιστορικές. Στο μάτι τού κυκλώνα η χώρα παραπέει και το εγχώριο πολιτικό σύστημα αδυνατεί να αντιδράσει. Το πολιτικό προσωπικό, ξεπερασμένο από τα πράγματα, από αμηχανία παλιμπαιδίζει. Επικίνδυνο σύμπτωμα. Το σκηνικό λοιπόν με απωθεί, ή στην καλύτερη περίπτωση το βαριέμαι αφάνταστα. Όμως, είμαστε πολιτικά όντα και κατά τον Αριστοτέλη όλοι μας έχουμε ευθύνη.
Πώς ενεργοποιείστε απέναντι σ’ αυτά που συμβαίνουν; Πώς αντιδράτε;
Πλέον αντιδρώ γράφοντας ή σιωπώντας. Ενίοτε συμμετέχω και σε δημόσιες συζητήσεις. Ζούμε σε μια εποχή που όλοι μιλούν. Πολύς θόρυβος. Ακόμα και οι καλές φωνές εξαφανίζονται μες στην οχλαγοή. Ας μην τροφοδοτούμε λοιπόν όλοι μας την ηχορύπανση. Είναι και ανθυγιεινό. Άλλωστε, τι πιο εκκωφαντικό από την ομιλούσα σιωπή;
Βάλατε ποτέ τον εαυτό σας στη διαδικασία να σκεφτεί το ενδεχόμενο χρεοκοπίας;
Χρεοκοπεί ένας λαός, όταν χάσει το χαμόγελό του. Η κρίση είναι υπαρκτή, βαθιά και κινείται οριζόντια. Με διαφορετική ίσως ένταση, όμως μας χτυπά όλους. Βλέπω γύρω μου σκυφτούς και αγέλαστους. Μαζική κατάθλιψη. Γιατί; Αρνούμαι την παθογόνα παραίτηση, κυρία Δούλη. Ας αξιοποιήσουμε την κρίση, ας την μετατρέψουμε σε ευκαιρία, ας υπερβούμε τις καταγεγραμμένες μας δυνατότητες. Ο καθείς έχει προσωπική ευθύνη. Θα χρεοκοπήσω λοιπόν όταν πλέον δεν θα έχω τίποτα να πω…
Τι σημαίνει για εσάς καταστροφή;
Καταστροφή θα ήταν για μένα να σταματήσει να τρέχει ο δρόμος κάτω από τα πόδια μου. Αδιαφορώ πού θα με οδηγήσει. Δεν έχει καμιά σημασία αν ανεβαίνω ή αν βυθίζομαι, αρκεί να στέκομαι όρθιος και να μην βαλτώνω στη μιζέρια. Καταστροφικό λοιπόν θα ήταν, ως κοινωνία και ως πολίτες, να αφήσουμε το γκρίζο να μας ισοπεδώσει.
Μεταξύ άλλων ενδιαφερόντων, όπως ραδιοφωνικός παραγωγός, αρθρογράφος, μάνατζερ σε επιχειρήσεις και οργανισμούς, διετελέσατε και Νομαρχιακός Σύμβουλος Χανίων. Τι γεύση σάς άφησε η ενασχόλησή σας με τα κοινά;
Μου αρέσει η γραφή και λατρεύω το ράδιο. Η συμμετοχή μου στα αυτοδιοικητικά ήταν ένα πολύ ενδιαφέρον και δημιουργικό πέρασμα. Εμπειρία ολόκληρη, τελείωσε όμως ανεπιστρεπτί.
Γράφετε στο νέο σας βιβλίο «Άρριζοι», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Λιβάνη, «Κι αν η ζωή είναι ένας αόρατος πλην χαραγμένος μονόδρομος; Μήπως οι δήθεν επιλογές και τα διλήμματα είναι άχρηστες νοητικές επινοήσεις;» είναι η ζωή μας μονόδρομος και μάλιστα χαραγμένος, κύριε Κουλιεράκη;
Κάνω μια υπόθεση και παίρνω θέση με τη μορφή ερωτήματος προς τον αναγνώστη. Όλη η πλοκή τού βιβλίου στοιχειοθετεί τον βάσιμο υπαινιγμό τού αφηγητή. Το αντίδοτο αυτού βρίσκεται στη φράση: «Σπάσε τις βεβαιότητές σου, σε κρατάνε ακίνητο».
Το Λογοτεχνικό κείμενο του βιβλίου σας είναι ιδιαίτερης γραφής, άμεσο, με εσωτερικό ρυθμό και ποιητικότητα. «Φταίει» η Κρητική σας καταγωγή γι’ αυτό ή είναι εσωτερική ανάγκη που βρίσκει διέξοδο στην πένα τού συγγραφέα;
Δεν ξέρω αν είναι τυχαίο που γεννήθηκα στα Χανιά, όμως ξέρω ότι με καθορίζει. Τόπος με φως. Τον αγαπώ πέρα από σωβινισμούς και μικρότητες. «Μεγάλη ευθύνη να είσαι κρητικός», είχε πει ο Καζαντζάκης, ο πλέον οικουμενικός διανοητής-συγγραφέας. Πράγματι, ενόσω γράφω ιαίνομαι. Χαίρομαι που αισθανθήκατε την αμεσότητα του κειμένου. Αξίας λογοτεχνικό κείμενο θεωρώ αυτό που, εκτός της εφευρετικότητάς του, η γραφή του έχει εσωτερικό ρυθμό και ποιητικότητα. Ας ρέουν λοιπόν οι λέξεις μου: «σαν το νερό που τρέχει…».
ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
Ο Λευτέρης Κουλιεράκης γεννήθηκε στα Χανιά. Είναι Οικονομολόγος, Msc Μηχανικού Παραγωγής & Διοίκησης. Εργάστηκε ως Μάνατζερ σε επιχειρήσεις και οργανισμούς.
Μετείχε ενεργά στο μαθητικό, φοιτητικό και νεολαιίστικο κίνημα. Εξελέγη νομαρχιακός σύμβουλος Χανίων. Η συμμετοχή του σε δημόσιες συζητήσεις, επιστημονικές ημερίδες και συνέδρια είναι σημαντική. Αρθρογράφος, ραδιοφωνικός παραγωγός. Η βιογραφία του συμπεριλαμβάνεται στη συλλεκτική έκδοση προγράμματος του Οικουμενικού Ελληνισμού: τόμος Ζ, «Βιογραφίες Σύγχρονων Προσωπικοτήτων της Ελλάδας».
Μετά το ανατρεπτικό –όπως χαρακτηρίστηκε– μυθιστόρημα: «Η θέα του χρόνου», που κυκλοφορεί επίσης από τις εκδόσεις Λιβάνη, ο συγγραφέας επανέρχεται και μας εκπλήσσει. Άρριζοι, ο τίτλος του νέου βιβλίου. Κατασκευάζει έναν τύπο νέου ανθρώπου και με λογοτεχνική δεξιοτεχνία τον «επιβάλλει» στο αναγνωστικό κοινό.
* H συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Τα Μετέωρα” στις 8 Μαρτίου 2013.
{loadposition mypos1}
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
