Μέσα από τα βιβλία της μας μίλησε για την ελληνική ιστορία, τα μουσεία και την τέχνη. Εξερεύνησε τη ζωή ανάμεσα σε Ιταλία, Παρίσι και Ελλάδα, ανακάλυψε τον πλούτο των βιβλίων στις σελίδες τους αλλά και σε μια παιδική βιβλιοθήκη του Παρισιού, όπου εργάστηκε. Η διακεκριμένη συγγραφέας παιδικών βιβλίων Μαρίζα Ντεκάστρο μας μιλάει για τα δύσκολα χρόνια τής δικτατορίας, τον πολύπλοκο κόσμο των παιδιών, την αγάπη της για τα παιδαγωγικά, αλλά και για το βιβλίο, το οποίο θεωρεί παράθυρο στον κόσμο!
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Κυρία Ντεκάστρο, ας ξεκινήσουμε από το παρελθόν και τις επιθυμίες σας ως παιδί. Ποιοι άνθρωποι σας επηρέασαν πολύ;
Δεν θυμάμαι να είχα κάποια συγκεκριμένη επιθυμία ως παιδί, παρά μόνο, όπως όλα τα παιδιά, να είναι καλά οι γονείς μου. Μεγάλωσα σε μια οικογένεια που φρόντισε πολύ για την εκπαίδευσή μου. Έμαθα γλώσσες και ταξίδεψα στην Ευρώπη με τους γονείς μου αλλά και μόνη μου. Ο πατέρας μου ήταν σχεδόν Ιταλός και στο σπίτι υπήρχε μια κατά κάποιο τρόπο διεθνής ατμόσφαιρα με συγγενείς σε διάφορα μέρη τού κόσμου. Κάποια στιγμή, τελειώνοντας το γυμνάσιο, ήταν η εποχή τής χούντας, σκέφτηκα παρασυρμένη από τα διαβάσματά μου να ασχοληθώ με τα παιδιά και να σπουδάσω παιδαγωγικά. Έχοντας χάσει το τρένο των εισαγωγικών, πήγα στο Παρίσι και εκεί άνοιξαν τα μάτια μου! Εκεί δούλεψα σε μια παιδική βιβλιοθήκη και έμαθα τον πλούτο των βιβλίων. Δεν νομίζω ότι ήταν κάποιος άνθρωπος που με επηρέασε ιδιαίτερα, όσο τα κρυφά μας διαβάσματα την εποχή της δικτατορίας. Υπήρχε εκείνη την εποχή μια ένταση που μας έκανε όλους να θέλουμε να μορφωθούμε και να γίνουμε καλύτεροι.
Όταν ακούτε τη λέξη «βιβλίο», ποιο είναι το πρώτο πράγμα που σας έρχεται στον νου;
Το βιβλίο για μένα είναι το παράθυρο στον κόσμο. Επειδή στο σπίτι μου δεν είχαμε πολλά βιβλία και επιπλέον δεν υπήρχαν πολλά παιδικά βιβλία όταν ήμουνα μικρή, στην εφηβεία ξεκίνησα σιγά-σιγά να χτίζω τη βιβλιοθήκη μου. Η οργάνωση της βιβλιοθήκης ήταν το πρώτο καθαρά δικό μου πράγμα, κάτι σαν η ταυτότητά μου.
Ποιο ήταν το πρώτο ερέθισμα για να ξεκινήσετε να γράφετε;
Στο σχολείο ήμουνα μέτρια μαθήτρια και στα ελληνικά ακόμα πιο μέτρια. Μόνο στην Ιστορία ήμουνα πραγματικά καλή και με καθηγητές αστέρια: τους Βασίλη Κρεμμυδά, Στέφανο Κουμανούδη, Γρηγόρη Σιφάκη, Τάσο Λιγνάδη, Γιώργο Αλισσανδράτο, Ματθαίο Μουντέ και άλλους σοβαρούς ανθρώπους. Ούτε που φανταζόταν κανένας ότι θα μπορούσα να γράψω! Κι όμως τελικά, ξεκινώντας από απλά εκπαιδευτικά προγράμματα για το σχολείο και όντας κοντά στα παιδιά, έβγαλα το πρώτο μου βιβλίο, ένα βιβλίο γνώσεων για την αρχαιολογία. Πάντρεψα δηλαδή την εμπειρία που έπαιρνα από το σχολείο με την Ιστορία που ήταν το αγαπημένο μου μάθημα.
Τι νιώθετε όταν γράφετε, κυρία Ντεκάστρο;
Όταν συναντώ μαθητές τού δημοτικού και μου κάνουν αυτή την ερώτηση, προσπαθώ να τους περιγράψω την ευφορία που νιώθω, ψάχνοντας τις λέξεις για να εκφράσω τις σκέψεις μου. Είναι σαν ένας διάλογος μ’ έναν φανταστικό συνομιλητή που καταλήγει στο χαρτί.
Ποια είναι η ομορφότερη στιγμή που έχετε ζήσει ως συγγραφέας;
Όχι όταν πήρα τα διάφορα βραβεία, αλλά όταν ανακάλυψα ότι πράγματι τα παιδιά διαβάζουν τα βιβλία μου.
Συγγραφέας: επάγγελμα ή χόμπι;
Από τη στιγμή που δεν μπορείς να ζήσεις από τα βιβλία, η συγγραφή μοιάζει με χόμπι. Παρόλα αυτά δεν είναι χόμπι, διότι χρειάζεται επαγγελματισμός για να γράψεις.
Έχουν μεταφραστεί βιβλία σας σε άλλες γλώσσες;
Επειδή τα βιβλία που γράφω είναι βιβλία για την ελληνική ιστορία, τα μουσεία και την τέχνη, τα έχουμε μεταφράσει, ώστε να είναι προσιτά στους ξένους που επισκέπτονται τη χώρα μας.
Γιατί δεν έχετε γράψει για ενήλικες;
Όσο δύσκολο είναι να γράψεις για παιδιά, άλλο τόσο δύσκολο είναι να γράψεις για μεγάλους, κι υπάρχουν τόσοι και τόσοι εξαιρετικοί συγγραφείς ενηλίκων! Εμένα με καθορίζει η σχέση μου με τα παιδιά, που με τη σειρά της καθορίζει και τη θεματολογία και τον τρόπο γραφής. Επιπλέον έχω και το σαράκι της διδασκαλίας. Η πρόκληση που αντιμετωπίζω είναι λοιπόν να προσφέρω γνώσεις χωρίς να πέσω στο διδακτισμό. Τα βιβλία γνώσεων που γράφω είναι βιβλία πολλαπλών αναγνώσεων. Απευθύνονται βέβαια στα παιδιά, μπορούν όμως άνετα να διαβαστούν και από όλους. Μου φτάνει να είμαι καλή συγγραφέας παιδικών βιβλίων.
Η κλίση προς το διάβασμα είναι έμφυτη ή κατευθυνόμενη από τους γονείς;
Καθένας από εμάς, μικρός ή μεγάλος, πρέπει να ανακαλύψει τι είναι αυτό που του προσφέρει η ανάγνωση. Μ’ αυτή την έννοια ο καθένας βρίσκει και τη σχέση του με τα βιβλία. Ωστόσο, όσοι είμαστε αναγνώστες προσπαθούμε να μεταφέρουμε και στα παιδιά μας τη χαρά που παίρνουμε εμείς διαβάζοντας.
Τι κερδίζουν τα παιδιά από το διάβασμα λογοτεχνικών βιβλίων;
Όσο κι αν ακούγεται απλό, ανοίγονται στον κόσμο!
Τι γίνεται μετά το «έζησαν αυτοί καλά και εμείς καλύτερα»;
Ε, αυτό το βρίσκει ο καθένας μόνος του…
Σε τι διαφέρει ο κόσμος των παιδιών από τον κόσμο των μεγάλων;
Συχνά νομίζουμε ότι τα παιδιά ζουν εύκολη ζωή. Στην πραγματικότητα ο κόσμος τους είναι όσο πολύπλοκος και ο δικός μας.
Υπάρχει κάτι που σας γοητεύει στη σημερινή εποχή;
Αυτό που με γοητεύει είναι η δημοκρατικότητα της γνώσης και της πληροφόρησης. Η δυνατότητα που έχουμε να ερχόμαστε σ’ επαφή με τους γύρω μας, κοντά ή μακριά μας.
Τι θεωρείτε ως το πλέον σημαντικό στον άνθρωπο;
Την ηθική ακεραιότητα και την κοινωνική ευαισθησία, με ό,τι σημαίνουν αυτά. Μας λείπουν ως κοινωνία…
Θέλετε να μας πείτε, κυρία Ντεκάστρο, αν υπάρχει κάτι στη ζωή σας που σας πόνεσε πολύ;
Τι άλλο από απώλειες ανθρώπων και η αίσθηση ότι έμειναν διάφορα που δεν ειπώθηκαν…
Αν είχατε την ευκαιρία να μπείτε «στη μηχανή τού χρόνου» και να ζήσετε ξανά μία στιγμή της ζωής σας, ποια θα ήταν αυτή;
Πολλές- πολλές στιγμές θα ήθελα να ξαναζήσω: τη μέρα που ένιωσα έτοιμη και αποφασισμένη να σπουδάσω παιδαγωγικά, θεωρώντας ότι αυτή ήταν η κλίση μου, όταν πρωτομπήκα στην τάξη και τι θα άλλαζα με την πείρα που έχω αποκτήσει, την ένταση και τη συντροφικότητα που είχαμε στις πολιτικές οργανώσεις στη δικτατορία και στη μεταπολίτευση, οι οποίες με καθόρισαν στο πώς βλέπω τον κόσμο.
Σας δίνω δύο προτάσεις. Ποια εκ των δύο θα επιλέγατε ως τίτλο για το επόμενο βιβλίο σας;
i) «Εκείνο το πρωινό του Αυγούστου»
ii) «Μια ιστορία τού καιρού μας»
Με σιγουριά θα διάλεγα τη δεύτερη! Να δοκιμάσω να γράψω για το σήμερα, για την ιστορία που ζούμε τώρα. Είναι κάτι που σκέφτομαι, αλλά δεν την έχω βρει ακόμα.
Τι θα προτείνατε στα μικρά παιδιά να κάνουν το καλοκαίρι;
Να περάσουν ανέμελες διακοπές. Τα παιδιά, όπως κι εμείς οι μεγάλοι, κουράζονται υπερβολικά τον χειμώνα.
ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
Γεννήθηκε στην Αθήνα. Από το 1973 μέχρι το 1982 σπούδασε στη Σορβόννη Παιδαγωγικά και Λογοτεχνία για παιδιά και νέους.
Από το 1982 εργάζεται στην ιδιωτική εκπαίδευση ως παιδαγωγός με ειδικότητα τη Διδακτική της Λογοτεχνίας στο δημοτικό σχολείο και τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία.
Έχει γράψει πολλά βιβλία για παιδιά, πάνω σε θέματα ιστορίας και τέχνης και έχει μεταφράσει παιδική λογοτεχνία. Συνεργάστηκε με το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου σε θέματα φιλαναγνωσίας.
Από το 1998 γράφει κριτική παιδικού και εφηβικού βιβλίου στις εφημερίδες ΤΟ ΒΗΜΑ, ΤΑ ΝΕΑ και στο περιοδικό ΔΙΑΒΑΖΩ.
Το 2006 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Βιβλίου Γνώσεων για το βιβλίο «Μικρές ιστορίες του μουσείου» εκδ. Κάστωρ, που έγραψε μαζί με τον Πάνο Βαλαβάνη.
Το 2012 τιμήθηκε με το Βραβείο Βιβλίου Γνώσεων για το βιβλίο «Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου», εκδ. Μεταίχμιο
Είναι μέλος τής Εταιρείας Συγγραφέων και του Κύκλου τού Ελληνικού παιδικού βιβλίου.
Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Τα Μετέωρα” στις 13 Ιουλίου 2012.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
