Είναι ένας συγγραφέας που φτερώνει τις ελπίδες μας, που καταγράφει τις θαρραλέες πράξεις της ένδοξης ιστορίας μας, που διαλαλεί σε όλο τον κόσμο την ομορφιά της λογοτεχνίας.
Εκτός από το να αναπτύσσει την εσωτερική του δύναμη, εκτός από το να επικοινωνεί με το πνεύμα του, μέσα από ένα ευρύ φάσμα ιδεών, εικόνων και λέξεων, εκτός από το να εξερευνά την ιστορία, ο Μάνθος Σκαργιώτης πιστεύει ότι η λογοτεχνία είναι το παράθυρο για να δει ο αναγνώστης τα φανερά και τα κρυμμένα του κόσμου, ώστε να αποκτήσει εφόδια, να ερμηνεύσει συμπεριφορές, να ακτινογραφήσει ψυχές, να κάνει ανατομία του κοινωνικού σώματος ενώ παράλληλα,
μπορεί να οπλιστεί για να αντιμετωπίσει σημερινούς κινδύνους ή να προλάβει δυσάρεστες εξελίξεις στην προσωπική, την κοινωνική και την εθνική ζωή.
Θεωρεί επίσης ότι ο αναγνώστης με μια λοξή ανάγνωση μπορεί να δει τη σύγχρονη πραγματικότητα κάτω από μια παλιά ιστορία. Όταν δε όχημα της Ιστορίας είναι η λογοτεχνία, ο αναγνώστης γοητεύεται, διότι η λογοτεχνία και κάθε είδος Τέχνης το βαρετό το κάνει απολαυστικό.
Του αρέσει ακόμη να αξιοποιεί διάφορες πληροφορίες, να ανακατεύει τον μύθο με την πραγματικότητα χωρίς να τον παραθέτει αυτούσιο και ανοίγει τον νέο μας κύκλο υπενθυμίζοντάς μας ότι ο έρωτας αλλάζει το χρόνο, ο χρόνος δεν αλλάζει τον έρωτα.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Στο δρόμο των αρωμάτων» είναι το όνομα του τελευταίου βιβλίου σας, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα. Θέλετε να μας μιλήσετε για την επιλογή του τίτλου κι αν τους πρωταγωνιστές της ιστορίας τούς έχετε εμπνευστεί από υπαρκτά πρόσωπα, κύριε Σκαργιώτη;
Κατ’ αρχάς, σας ευχαριστώ, κυρία Δούλη, για τη φιλοξενία στην εφημερίδα «ΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ». Ο τίτλος παραπέμπει στην Ανατολή, στα μέρη των χρωμάτων και των αρωμάτων. Εκεί εξελίσσεται το μεγαλύτερο μέρος του μυθιστορήματος. Οι πρωταγωνιστές είναι πρόσωπα των θρύλων. Ο Κωσταντίνος, είναι ο αδερφός των τριών νεαρών γυναικών που θυσιάστηκαν για να στεριώσουν τα τρία ονομαστά γεφύρια (τραγούδι Του γιοφυριού της Άρτας). Στην εξέλιξη της ιστορίας γίνεται και ο αδερφός της Αρετής (τραγούδι Του νεκρού αδελφού). Γενικά, για τη διαμόρφωση των χαρακτήρων έχω κατά νου και πρόσωπα πραγματικά που τα φέρνω στα μέτρα του μυθιστορήματος.
Πιστεύετε ότι η Ιστορία συναρπάζει μεγάλη μερίδα του αναγνωστικού κοινού; Το παρελθόν μας ορίζει το μέλλον μας, κατά τη γνώμη σας;
Όταν όχημα της Ιστορίας είναι η λογοτεχνία, ο αναγνώστης γοητεύεται. Γιατί η λογοτεχνία και κάθε είδος Τέχνης το βαρετό το κάνει απολαυστικό. Όσο για το δεύτερο σκέλος του ερωτήματός σας, θα θυμίσω τη φράση του Ισπανοαμερικανού συγγραφέα Σανταγιάνα: «Όποιος ξεχνάει το παρελθόν του αναγκάζεται να το ξαναζήσει».
Το βιβλίο σας είναι καλαίσθητο και προσεγμένο από το εξώφυλλο έως το ο-πισθόφυλλο. Επίσης, η δομή του και η γραφή του το κάνουν ένα διαχρονικό αριστούργημα που παρασύρει τον αναγνώστη σ’ ένα μοναδικό ταξίδι. Πόση σημασία δίνετε εκτός από την ιστορία στην εμφάνιση και στη δομή του κάθε βιβλίου σας;
Σας ευχαριστώ για τη γενναιοφροσύνη σας, κυρία Δούλη. Ελπίζω να είναι μακρύς ο δρόμος του. Όσον αφορά το αισθητικό μέρος του βιβλίου, είμαι ευγνώμων στα παιδιά της Διόπτρας που αγκάλιασαν το έργο, καθώς και στην επιμελήτρια κυρία Δανάη Ανταβαλή. Πιστεύω ότι το βασικό σε ένα μυθιστόρημα είναι η ιστορία, η γλώσσα και η δομή. Κατά βήμα ακολουθεί η εμφάνιση. Το συνολικό αποτέλεσμα θα ήθελα να μοιάζει με αγριοτριανταφυλλιά: αγκάθια και τριαντάφυλλα σε πλήρη αρμονία. Γιατί δεν μπορώ να φανταστώ ένα άσχημο πουλί να κελαηδεί ωραία.
Στο βιβλίο σας, επίσης, είναι έντονο το λαογραφικό στοιχείο. Πώς καταφέρατε να ενσωματώσετε με τόση μαεστρία όλον αυτόν τον λαογραφικό πλούτο;
Ο Κωσταντίνος, για να εκτελέσει την εντολή του πατέρα του, έπρεπε να «διασχίσει» πολλούς πολιτισμούς. Συναναστρεφόταν με διάφορους ανθρώπους και αντιμετώπιζε ποικίλες και πρωτόγνωρες κοινωνικές δομές και συμπεριφορές που καθόριζαν την πορεία του και τον σκοπό του. Μέσα σ’ αυτή την προοπτική συνυφάνθηκαν με τον μύθο τα λαογραφικά στοιχεία. «Κατά το εικός και αναγκαίον», για να θυμηθούμε τον Αριστοτέλη.
Δανείζεστε στοιχεία πραγματικού για την ανάπτυξη του μύθου, κύριε Σκαργιώτη;
Στο ιστορικό μυθιστόρημα πλάθεις πρωτότυπη ιστορία με πραγματικά υλικά. Ο συγγραφέας δηλαδή, όσο κι αν «αεροδρομεί», είναι πάντα γειωμένος.
Το ιστορικό μυθιστόρημα είναι ένα ιδιαίτερα απαιτητικό είδος, εσείς όμως το χειρίζεστε με άνεση και δεξιοτεχνία. Ποιο είναι το μυστικό της επιτυχίας σας;
Εκείνο που αποκόμισα από την περιπέτεια της γραφής είναι ότι ο συγγραφέας ιστορικού μυθιστορήματος οφείλει να μελετήσει όλες τις εκφάνσεις (εθνολογία, ιστορία, λαογραφία, οικονομία, θρησκειολογία κ.λπ) του χρόνου και του τόπου στα οποία τοποθετεί το έργο του. Από το υλικό που θα συγκεντρώσει να χρησιμοποιήσει με αυστηρότητα το εντελώς απαραίτητο για την εξέλιξη του μύθου και τη δημιουργία του κατάλληλου κλίματος. Και φυσικά να μην ταυτίσει ούτε στιγμή τον ρόλο του με αυτόν του ιστορικού επιστήμονα. Εν κατακλείδι, ο συγγραφέας γνωρίζει όσο γίνεται περισσότερα για την εποχή, αξιοποιεί τα μισά, και από αυτά δεν γράφει αυτούσιο ούτε ένα.
Ο πρωταγωνιστής σας Κωσταντίνος Ντούλας έχει να παλέψει με την άγρια εποχή μέσα στην οποία γεννήθηκε, αλλά κυρίως, νομίζω, με τον ίδιο του συντηρητικό εαυτό και το πάθος του για την Ανθή, ένα κορίτσι που, θαρρείς, «στα μάτια του ήταν μαζεμένα όλα τα πρωινά του Απριλίου και στα χείλη του ζωγραφισμένη η καλοσύνη των λουλουδιών». Τελικά, νομίζετε πως ο έρωτας ήταν και θα παραμείνει ολόιδιος ανεξαρτήτως εποχών;
Ο τρόπος που αγαπήθηκαν ο Αντώνιος και η Κλεοπάτρα, ο Πανάρετος και η Ερωφίλη, ο Ερωτόκριτος και η Αρετούσα, ο Τάσος και η Γκόλφω (για να αναφέρω ενδεικτικά μερικά φλογερά ζευγάρια) είναι ίδιος. Όπως ίδιοι είναι οι χτύποι της ανθρώπινης καρδιάς στους αιώνες. Ο έρωτας αλλάζει το χρόνο, ο χρόνος δεν αλλάζει τον έρωτα.
Έχετε γνωρίσει ανθρώπους με τον δυναμικό χαρακτήρα και το ψυχικό σθένος του πρωταγωνιστή σας;
Ο άνθρωπος είναι δημιούργημα των συνθηκών μέσα στις οποίες ζει. Ο Κωσταντίνος έζησε σε σκληρό περιβάλλον που χαλύβδωσε την ψυχή του. Τις τελευταίες δεκαετίες στην Ελλάδα (πριν από το 2010), όπως και στις περισσότερες χώρες, οι πολλές ανέσεις έχουν μαλθακώσει τον άνθρωπο. Ως εκ τούτου, το ψυχικό σθένος του Κωσταντίνου σήμερα είναι δυσεύρετο. Βέβαια, σπαράγματα του χαρακτήρα του υπάρχουν σε κάποιους ανθρώπους, σπάνια όμως μαζεμένα σε έναν.
Είστε Ηπειρώτης και συγκεκριμένα Γιαννιώτης. Τι είναι αυτό που σας κέντρισε για να ασχοληθείτε και να γράψετε για την ιδιαίτερη πατρίδα σας;
Διάφοροι λόγοι: Αυτόν τον τόπο γνωρίζω καλύτερα, αυτός μου λείπει (ζω στην Αθήνα), αυτός έχει τη δύναμη να με κρατάει πάντα παιδί, αυτόν με τους ήχους και τους θρύλους του κουβαλάω ισοβίως σαν ψυχική αποσκευή, αυτός τροφοδοτεί τις φλέβες μου, κυρία Δούλη.
Τι είναι αυτό που θέλετε να κρατήσει κάποιος τελειώνοντας το βιβλίο σας;
Να θυμάται και να εφαρμόζει στη ζωή του την τελευταία φράση του Κωνσταντίνου: «Άμα ποθείς κάτι, μήτε στοιχειό μήτε άνθρωπος μπορεί να σου κόψει τη στράτα. Κι ο Θεός ο ίδιος να στήσει φράχτη μπροστά σου, θε νά βρεις τρόπο να τονε δρασκελίσεις».
Πιστεύετε ότι η ιστορία και η ιστορική μνήμη αλλοιώνονται στις μέρες μας; Τι θα συμβουλεύατε τη νέα γενιά;
Κάποιοι που έχουν δύναμη στα χέρια τους (πολιτική, εκκλησιαστική κ.λπ) χρησιμοποιούν την ιστορία σαν παλλακίδα τους. Η νέα γενιά οφείλει να αμφισβητεί, να ερευνά και ποτέ να μη χαρίζεται.
ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
Γεννήθηκε στο χωριό Μονολίθι Ιωαννίνων το 1952. Σπούδασε φιλολογία. Ζει στην Αθήνα. Έχει εκδώσει επτά μυθιστορήματα και δυο ποιητικές συλλογές. Ποιήματά του περιλαμβάνονται σε ανθολογίες. Δημοσίευσε εισαγωγικές μελέτες για έργα του Κ. Θεοτόκη, του Κ. Κρυστάλλη και του Γιώργου Κοτζιούλα, καθώς και πορτρέτα Ηπειρωτών δημιουργών. Αφηγήματά του είναι δημοσιευμένα σε εφημερίδες και περιοδικά, ενώ ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα ιταλικά.
Η εργογραφία του αναλυτικά: «Το λαθραίο» (Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1991), «Ουδέτερη Ζώνη» (Κέδρος, Αθήνα 1995), «Η αλάνα με τις ακονόπετρες» (Δωρικός, Αθήνα 1995), «Δώδεκα μήνες, δεκατρία φεγγάρια» Εμπειρία Εκδοτική, Αθήνα 2001, «Το παρελθόν επιστρέφει από τον άλλο δρόμο» (Εμπειρία Εκδοτική, Αθήνα 2004), «Ένα κλειδί, τρεις πόρτες» (Μεταίχμιο, Αθήνα 2009). H πορεία του στο χώρο της ποίησης έχει τιμηθεί με το A’ βραβείο από το δήμο Kαλλιθέας Aττικής το 1983, το A’ βραβείο από το «Φιλολογικό Παρνασσό» και έχει λάβει το A’ βραβείο Διηγήματος από το σύνδεσμο «Eλλάς-Kύπρος» το 1992. Το τελευταίο του βιβλίο έχει τίτλο «Στο δρόμο των αρωμάτων» και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα.
*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Τα Μετέωρα” στις 21 Οκτωβρίου 2016.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
