Στης Κρανιάς το πανηγύρι της Αγιά Παρασκευής
μπήκα πρώτος να χορέψω σήκω μάνα να με δεις.
Καημένε Ασπροπόταμε που είν’ τα χρόνια εκείνα
π’ αντιλαλούσαν τα βουνά λαγούτα και κλαρίνα…
Το τσάμικο αυτό τραγούδι σε στίχους του Κρανιώτη Κώστα Βίρβου τραγούδησε ο Αλέκος Κιτσάκης.
Του ΓΙΑΝΝΗ ΨΑΡΡΗ
Την Κυριακή 26 Ιουλίου 2026 εόρτασε και πανηγύρισε και ο περικαλλής Ιερός Ναός της οσιομάρτυρος Αγίας Παρασκευής Κρανιάς. Ο μεγάλος ναός γέμισε από πιστούς Χριστιανούς. Κάποιοι κάθονταν στην αυλή του ναού κάτω από την οποία υπάρχει μεταλλική προτομή του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού, ο οποίος είχε περάσει από την Κρανιά και το ναό αυτό.
Τον Όρθρο και τη Θεία Λειτουργία μετ’ αρτοκλασίας τέλεσε ο ιερομόναχος του Αγίου Όρους π. Κυριακός. Μεταξύ των παρευρισκομένων ήταν και ο Κρανιώτης Υφυπουργός Παιδείας Νίκος Παπαϊωάννου.
Είναι άγνωστο πότε ακριβώς κτίστηκε αυτός ο ναός. Πάνω από την νότια είσοδο υπάρχει σε μεγάλη πέτρα η χρονολογία 1869. Η ίδια χρονολογία υπάρχει και σε μαρμάρινη πλάκα του καμπαναριού. Στην δυτική είσοδο αναγράφεται σε μεγάλη πέτρα: «Ζήτω ο βασιλεύς των Ελλήνων 1885». Όπως έλεγε ο πατέρας μου, παλιά υπήρχε χαμηλός ναός, που μετά από ανακαίνιση έγινε ψηλότερος. Σ’ αυτό συνηγορεί και η ομιλία του Αγίου Κοσμά το 1777(;) στο ναό αυτό.
Ο τρούλος του ναού, που είναι ρυθμού Βασιλικής μετά τρούλου, έβαλε νερά το χειμώνα και έχει υγρασία μέσα. Συνεργείο έστησε σκαλωσιά για την λύση του προβλήματος. Παλιά είχα κάνει πρόταση να βαφεί με κάποιο χρώμα π.χ. μπλε ή μεταλλική οροφή του τρούλου που τώρα είναι μουντή –μαύρη- το χρώμα θα έδινε άλλη αίγλη στο ναό. Τώρα είναι ευκαιρία.
Υ.Γ. Καλό είναι να καθαριστεί ο χώρος δυτικά από το ναό, στον σημερινό πλάτανο. Παλιά, πριν από τον πόλεμο, στο σημείο αυτό την «πλατεία Πλατάνου», μετά τη Θεία Λειτουργία, χόρευαν οι Κρανιώτες υπό την σκιάν μεγάλου πλατάνου. Στο χώρο αυτό, εκείνη την εποχή, υπήρχαν καταστήματα.
Σημειώνω πως στην απογραφή του 1881 η Κρανιά αριθμούσε 2.444 κατοίκους! Το δε 1943, οι Γερμανοί έκαψαν 760 περίπου οικήματα.





































































































