Γ. Δροσίνης, “Φθινόπωρο”
“Χειμώνιασε και φεύγουν τα πουλιά
γοργά ο πελαργός τα πελαγώνει
κι η φλύαρη χελιδονοφωλιά
χορτάριασε παντέρημη και μόνη”.
Ηλία Γιαννακόπουλου
Φιλολόγου
Κάθε φθινόπωρο, όταν οι πρώτες αλλαγές (βροχές, κρύο) στον καιρό προαναγγέλλουν τον ερχομό του χειμώνα, οι πελαργοί και τα χελιδόνια ξεκινούν το μεγάλο τους ταξίδι προς τα ζεστά μέρη. Δεν παίρνουν μαζί τους χάρτες, πυξίδες ή ηλεκτρονικές συσκευές. Έχουν μέσα τους έναν αόρατο προσανατολισμό, έναν πανάρχαιο δρόμο που ακολουθούν γενιές ολόκληρες. Αφήνουν πίσω τις φωλιές, τα καμπαναριά και τα χωριά και ανοίγουν τα φτερά τους προς έναν άλλο τόπο, για να επιστρέψουν και πάλι την άνοιξη.
Για το παιδί της Πιάλειας εκείνων των χρόνων, η αναχώρηση και η επιστροφή τους ήταν ένα φυσικό γεγονός, σχεδόν μια γιορτή. Ο ουρανός γινόταν δρόμος και τα πουλιά ταξιδιώτες. Οι πελαργοί εγκατέλειπαν τη φωλιά τους στο καμπαναριό και τα χελιδόνια συγκεντρώνονταν πριν από το μεγάλο πέταγμα. Κανείς δεν χρειαζόταν να εξηγήσει στα παιδιά τη σημασία αυτού του ταξιδιού. Η ίδια η φύση ήταν το μάθημα.
Σήμερα, το μεγάλο αυτό ταξίδι εξακολουθεί να πραγματοποιείται, αλλά το τοπίο που συναντούν οι ταξιδιώτες του ουρανού έχει αλλάξει. Οι ανοιχτές εκτάσεις λιγοστεύουν, οι υγρότοποι υποβαθμίζονται, η εντατική γεωργία μεταβάλλει τους χώρους αναζήτησης τροφής και οι ανθρώπινες κατασκευές πολλαπλασιάζονται. Παράλληλα, η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τις εποχές, τις θερμοκρασίες και τη διαθεσιμότητα της τροφής. Το ταξίδι παραμένει το ίδιο ως ανάγκη, αλλά ο κόσμος μέσα στον οποίο πραγματοποιείται δεν είναι πια ο ίδιος.
Κι εμείς, την ίδια στιγμή, έχουμε κάνει ένα άλλο ταξίδι. Από την αυλή, το χωράφι και το καμπαναριό περάσαμε στην οθόνη. Από την άμεση παρατήρηση της φύσης στην ψηφιακή της αναπαράσταση. Το παιδί που άλλοτε περίμενε να δει τον πρώτο πελαργό να επιστρέφει στη φωλιά του μπορεί σήμερα να βλέπει την επιστροφή του σε μια οθόνη κινητού. Κερδίσαμε την ταχύτητα της πληροφορίας, αλλά κινδυνεύουμε να χάσουμε τη συγκίνηση της άμεσης εμπειρίας.
Ίσως γι’ αυτό η επιστροφή των πελαργών και των χελιδονιών έχει σήμερα μια βαθύτερη σημασία. Μας θυμίζει ότι υπάρχει ακόμη ένας κόσμος που λειτουργεί με τους δικούς του νόμους, ανεξάρτητα από τους δικούς μας τεχνολογικούς ρυθμούς. Τα πουλιά φεύγουν όταν πρέπει να φύγουν και επιστρέφουν όταν έρθει η ώρα. Δεν βιάζονται να νικήσουν τον χρόνο, αλλά ακολουθούν τον χρόνο της φύσης.
Και όταν, ύστερα από μήνες απουσίας, ένας πελαργός επιστρέφει στη φωλιά του ή ένα χελιδόνι εμφανίζεται ξανά στον ανοιξιάτικο ουρανό, είναι σαν να επιστρέφει μαζί του και ένα κομμάτι από τον παλιό μας κόσμο. Η επιστροφή τους μας θυμίζει πως η φύση έχει μνήμη, συνέχεια και κύκλο. Μας καλεί να προστατεύσουμε όχι μόνο τα πουλιά, αλλά και τον κόσμο που τους επιτρέπει να επιστρέφουν.
Γιατί η πραγματική πρόοδος δεν μπορεί να μετριέται μόνο από το πόσο μακριά ταξιδεύει ο άνθρωπος με την τεχνολογία. Πρέπει να μετριέται και από το αν αφήνει χώρο στη φύση να συνεχίσει τα δικά της μεγάλα ταξίδια. Να υπάρχει ακόμη μια φωλιά στο καμπαναριό, ένα χελιδόνι στο μπαλκόνι, ένας πελαργός στον ουρανό.
Να μπορεί, δηλαδή, η επόμενη γενιά να σηκώσει το βλέμμα ψηλά και να δει αυτό που βλέπαμε κι εμείς: Τον ουρανό να γίνεται δρόμος και τα πουλιά να επιστρέφουν στο σπίτι τους.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
