Ανήκει στην κατηγορία των συγγραφέων που τολμούν και εύκολα υποκύπτουν στη μαγεία του δύσκολου. Μοιάζει κατόρθωμα να ασχοληθείς με κάτι που σου φαντάζει δύσκολο, όταν όμως η θέληση είναι μεγάλη, οι δυσκολίες ξεπερνιούνται. Και ο Θοδωρής Παπαθεοδώρου το αποδεικνύει τόσα χρόνια τώρα. Όχι μόνο γράφει ιστορικά μυθιστορήματα, που είναι ένα δύσκολο και απαιτητικό είδος λογοτεχνίας, αλλά το κάνει και με τεράστια επιτυχία.
Είναι ακαταπόνητος και μοιράζεται με το αναγνωστικό κοινό όλα εκείνα τα συναισθήματα και τις σκέψεις, που κάνουν έναν συγγραφέα αγαπημένο.
Διαθέτει μια ποιητικότητα που αιχμαλωτίζει και μια ευαισθησία που γοητεύει τον αναγνώστη.
Όταν θέλει κάτι πολύ, δεν το σκέφτεται, λειτουργεί με το ένστικτο. Έτσι έπραξε και με το τελευταίο του βιβλίο «Συναξάρια της μικρής πατρίδας». Το πρωταρχικό μέλημά του ήταν και συνεχίζει να είναι η αμεσότητα και η ειλικρίνεια απέναντι στον αναγνώστη. Να βοηθήσει -μέσω των ιστορικών του μυθιστορημάτων- να ξεπεραστεί ο ιστορικός αναλφαβητισμός που μας χαρακτηρίζει ως Έθνος, και ευελπιστεί να βάλει ένα λιθαράκι στην αλλαγή αυτής της οικτρής και ίσως επικίνδυνης κατάστασης. Εξάλλου, αυτός είναι κι ο λόγος που επιμένει στην ακρίβεια και στην πιστότητα.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
«Συναξάρια της μικρής πατρίδας» είναι ο τίτλος του τελευταίου σας βιβλίου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Ψυχογιός». Ποιο ήταν εκείνο το ερέθισμα, που ο δρόμος της Ιστορίας οδήγησε τα συγγραφικά σας βήματα τόσο μακριά;
Ο ιστορικός αναλφαβητισμός, κυρία Δούλη. Δυστυχώς, είμαστε λαός ανιστόρητος. Και δεν φταίει ο απλός κόσμος, μα οι πολιτικές και οι κατευθύνσεις μιας αναχρονιστικής και αγκυλωμένης Παιδείας. Εάν κανείς ανατρέξει στα σχολικά του χρόνια, τι του έχει μείνει από όσα διδάχθηκε πέρα από την ύλη των Πανελλαδικών; Ελάχιστα πράγματα που σκορπίζουν σαν τα φθινοπωριάτικα φύλλα στον δυνατό βοριά. Πόση σημασία έχει φερ’ ειπείν για ένα παιδί να γνωρίζει απ’ έξω και από στήθους κάθε λέξη της Συνθήκης του Κιουτσούκ Καϊναρτζή; Κι όμως, πολλοί την κατέχουν, μόνο και μόνο διότι βρισκόταν στην ύλη των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Αντιθέτως, πόσοι γνωρίζουν τι συνέβη πραγματικά στον Εμφύλιο Πόλεμο, ακόμη κι αν οι παππούδες και οι προπαππούδες τους πολέμησαν σε αυτόν, ακόμη κι αν επηρέασε τη ζωή των οικογενειών τους για ολόκληρες δεκαετίες; Σας απαντώ λοιπόν πως ένα λιθαράκι στην αλλαγή αυτής της οικτρής και ίσως επικίνδυνης κατάστασης προσπαθώ κι εγώ να βάλω με τα ιστορικά μου μυθιστορήματα, κι αυτός είναι ο λόγος που επιμένω στην ακρίβεια και στην πιστότητα.
Κύριε Παπαθεοδώρου, μας χαρίσατε ακόμη ένα υπέροχο ιστορικό μυθιστόρημα. Πώς ορίζεται κατά την άποψή σας ένα ιστορικό μυθιστόρημα; Από την πλευρά του συγγραφέα ή από την πλευρά του αναγνώστη;
Επί της ουσίας δεν υπάρχει διαφορά. Ένα ιστορικό μυθιστόρημα έχει σαφέστατο στίγμα και για τους δύο. Μα εδώ πρέπει να κάνουμε μία διευκρίνιση. Μιλάμε για καθαρό ιστορικό μυθιστόρημα, όχι για ένα μυθιστόρημα εποχής, όπου υπάρχει αυτό που κατά το κοινώς
λεγόμενο ονομάζουμε «χρώματα κι αρώματα» αλλά καμία συγκεκριμένη ιστορική αναφορά σε γεγονότα, πρόσωπα και καταστάσεις. Ένα τέτοιο μυθιστόρημα εποχής μπορεί να θεωρείται ιστορικό από τον συγγραφέα του, αλλά κοινωνικό, ηθογραφικό ή αισθηματικό
από τους αναγνώστες.
Τελικά η έμπνευση δεν γνωρίζει σύνορα ούτε και περιορισμούς. Πόσο χαίρεστε αυτήν την ελευθερία που σας δίνει ως συγγραφέα η γραφή, εφόσον αποφασίσατε να μας οδηγήσετε σε τόσο μακρινούς ιστορικούς τόπους;
Αρκούντως. Η ίδια η διαδικασία της συγγραφής, μοναχική και βασανιστική από τη φύση της, αλλά και αναμφίβολα δημιουργική, είναι για εμένα η ουσία. Όλα τα υπόλοιπα έπονται.
Είναι μερικά βιβλία που αγγίζουν πολύ τις ευαίσθητες χορδές των αναγνωστών και οι πρωταγωνιστές τους γίνονται φίλοι μας, αδέρφια μας ή πρότυπά μας. Γίνονται οι δικοί μας άνθρωποι. Πόσο πιστεύετε ότι ο Μήλιος, η Ανθή, η μικρούλα Βάσιλκα, η Αρετή, η Φωτεινή θα καταφέρουν να μιλήσουν στην ψυχή μας;
Δεν το πιστεύω, το ελπίζω. Ευτυχώς, μέχρι αυτή τη στιγμή, οι κριτικές των αναγνωστών και των αναγνωστριών, αλλά και οι αριθμοί των δανεισμών από τις βιβλιοθήκες και των πωλήσεων, το επιβεβαιώνουν.
«Τα Συναξάρια της μικρής πατρίδας» είναι ένα έντονο και συναισθηματικό μυθιστόρημα. Υπάρχει κάποιο σημείο στο μυθιστόρημά σας που λυγίσατε γράφοντάς το;
Σε πολλά σημεία, κυρία Δούλη. Οι εποχές εκείνες ήταν δύσκολες, σκληρές και οδυνηρές για τον λαό μας αλλά και απροσμέτρητα ηρωικές. Τόλμη, αφοσίωση και αυτοθυσία χαρακτήριζαν τους ανθρώπους που ενεπλάκησαν στον Μακεδονικό Αγώνα. Όλοι τους εθελοντές χωρίς κανένα προσωπικό κέρδος, χωρίς κανένα καταναγκασμό. Επίσης, ιδιαίτερα φορτισμένες συναισθηματικά ήταν οι συναντήσεις και οι συζητήσεις που είχα κατά τη διάρκεια της έρευνας με ηλικιωμένους ανθρώπους παντού στη Βόρεια Ελλάδα και στη Θεσσαλία, απλούς και ταπεινούς ανθρώπους που άνοιξαν το σεντούκι της μνήμης τους και μοιράστηκαν μαζί μου τις αφηγήσεις των παππούδων και των προπαππούδων τους με άφατη συγκίνηση και συναισθηματική ένταση.
Τα μηνύματα που καλούνται να εισπράξουν οι αναγνώστες είναι πολλά. Εσείς τι θέλετε να μείνει στο μυαλό μας, όταν ολοκληρώσουμε την ανάγνωση, κύριε Παπαθεοδώρου;
Στους δύσκολους καιρούς που διαβαίνουμε, ένα και μόνο ένα. Και το είπε ο Σωκράτης αιώνες πριν: «Μητρός τε και πατρός και των άλλων προγόνων απάντων τιμιώτερόν εστίν η Πατρίς και σεμνότερον και αγιώτερον…» Κάποιοι ίσως με χαρακτηρίσουν πατριδολάτρη, κάποιοι σοβινιστή. Δεν με αγγίζουν τέτοιες μομφές και επικρίσεις. Όσο κοινότοπο ή παλιομοδίτικο κι αν ακούγεται, αγαπώ απλώς την πατρίδα μου και σε πείσμα των καιρών, περηφάνια νιώθω γι’ αυτήν και βαθύ σεβασμό για τη λαμπρή Ιστορία της. Διότι η πατρίδα δεν είναι μια λέξη χωρίς ουσία, δεν είναι κούφιος λόγος. Η πατρίδα είναι η σκέπη του καθενός και όλων μας, είναι το χώμα που πατάμε, το χώμα που φυλάγει τους απόντες αγαπημένους μας, είναι η ελευθερία, η περηφάνια, η αυτοτέλεια και η αξιοπρέπειά μας. Αυτά κι ακόμη περισσότερα είναι για εμένα η πατρίδα. Ελπίζω και για εσάς και τους αναγνώστες σας.
Το ότι έχετε γράψει ιστορικά μυθιστορήματα έχει αλλάξει τη σχέση σας με την Ελλάδα και την Ιστορία;
Όχι, διότι η σχέση προϋπήρχε. Το πρώτο και αναγκαίο προαπαιτούμενο για να ασχοληθεί κανείς με το ιστορικό μυθιστόρημα, το ελληνικό ιστορικό μυθιστόρημα, είναι η στενότατη σχέση του με την Ιστορία του λαού μας και της πατρίδας μας. Εάν κάποιος δεν πατάει γερά στα πόδια του και δεν έχει αρματωθεί με τις απαραίτητες ιστορικές γνώσεις, πώς μπορεί να τις μεταφέρει στο χαρτί, να τις μετουσιώσει σε λογοτεχνία;
Πώς διαλέγετε την εποχή για την οποία θα γράψετε;
Στα ιστορικά μου μυθιστορήματα συνήθως επιλέγω ιστορικές περιόδους άγνωστες και σκοτεινές που ελάχιστα γνωρίζουμε όλοι μας γι’ αυτές. Μετά την Τετραλογία του Εμφυλίου, ήρθε το πλήρωμα του χρόνου να ασχοληθώ με μια άλλη άγνωστη, το ίδιο σκοτεινή και οδυνηρή περίοδο στην ιστορία του λαού μας, τον Μακεδονικό Αγώνα. Βήμα προς βήμα και γεγονός προς γεγονός, το μυθιστόρημα παρακολουθεί την τιτάνια προσπάθεια του Ελληνισμού στη Μακεδονία και τη Θράκη τα πρώτα χρόνια του περασμένου αιώνα, δίχως όμως να καλύπτει ή να εξοβελίζει την συνταρακτική, θέλω να πιστεύω, μυθιστορηματική πλοκή.
Όταν ετοιμάζετε ένα βιβλίο που αφορά σε ιστορικά γεγονότα, πώς διαχειρίζεστε το θέμα της ιστορικής ακρίβειας και πώς καταλαβαίνετε πότε σταματά η έρευνα και ξεκινά το γράψιμο;
Θα σας απαντήσω ειλικρινά, κυρία Δούλη: δεν ξέρω. Μα υπάρχει θαρρείς ένα καμπανάκι μέσα μου που ηχεί, που με ειδοποιεί όταν αισθάνομαι πια έτοιμος να βάλω την πρώτη λέξη της πλοκής στο χαρτί. Επί παραδείγματι, η συγγραφή για τούτη την Τριλογία του Μακεδονικού Αγώνα κράτησε τρία και περισσότερα χρόνια εκ των οποίων ο πρώτος ήταν αφιερωμένος αποκλειστικά στην ιστορική έρευνα, διότι όπως προείπα, αν δεν πατάς γερά στο πόδια σου ιστορικά, δεν μπορείς να ξεκινήσεις την ίδια τη συγγραφή. Τούτο απαντά νομίζω και στο προηγούμενο ερώτημά σας. Με αυτό τον τρόπο, με την αναλυτική μελέτη της βιβλιογραφίας, τις προφορικές συζητήσεις και την αναψηλάφηση των αρχείων, προσπαθώ να εξασφαλίσω την ιστορική ακρίβεια και την πιστότητα έτσι ώστε οι αναγνώστες πέρα από την αναγνωστική απόλαυση και την αγωνία της πλοκής, να έχουν κερδίσει και την ιστορική γνώση της εποχής.
Σας συμβαίνει να θέλετε να μεταφέρετε σκέψεις ή βιώματά σας σε ήρωές σας που έχουν ζήσει στο παρελθόν; Πώς τα προσαρμόζετε;
Στα ιστορικά μυθιστορήματά μου όχι. Δεν το κάνω ποτέ. Ούτε καν το αποτολμώ. Πώς θα ήταν εξάλλου δυνατό; Επιπροσθέτως, η μεταφορά των προσωπικών βιωμάτων είναι μια παγίδα για τον μυθιστοριογράφο θεωρώ, διότι περιορίζει τη μεγάλη εικόνα, τη σκέψη και τη φαντασία του. Πλάθω με αγάπη, σεβασμό και σχολαστικότητα του ήρωές μου και κατόπιν τους αφήνω ελεύθερους να ζήσουν τις δικές τους «ζωές», χωρίς να παρεμβαίνω.
Στη συνέντευξη που μου παραχωρήσατε τον Φεβρουάριο του 2013 είχατε πει ότι η Ιστορία ήταν παιδιόθεν η αγαπημένη σας ενασχόληση και ότι είστε ευγνώμων που μπορείτε να την υπηρετείτε, όχι μόνο ως αναγνώστης αλλά και ως συγγραφέας με τα ιστορικά μυθιστορήματά σας. Έξι χρόνια μετά και με ακόμη μεγαλύτερη συγγραφική εμπειρία τι σημαίνει Ιστορία για εσάς, κύριε Παπαθεοδώρου;
Προσωπική και συλλογική αυτογνωσία. Μέγιστο αγαθό, ακόμη κι όταν αφήνει μια πικρή γεύση στην ψυχή και στον νου.
ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
Ο Θοδωρής Παπαθεοδώρου γεννήθηκε στα Δίκαια του Έβρου και κατοικεί στην Αθήνα. Έχει δημοσιεύσει δεκαέξι μυθιστορήματα ενηλίκων, τέσσερα μυθιστορήματα για παιδιά και δύο βιβλία για παιδιά πρώτης σχολικής ηλικίας, ενώ έχει συμμετάσχει σε τρεις συλλογές διηγημάτων. Ασχολείται επίσης με τη συγγραφή σεναρίων και θεατρικών έργων.
Το μυθιστόρημά του «Το Αστρολούλουδο του Βοσπόρου» τιμήθηκε με το Βραβείο Καλύτερου Έργου Μνήμης 2003-2004 στο πλαίσιο του 20ού Πανελλήνιου Συμποσίου Ποίησης και Πεζογραφίας. Επίσης, το μυθιστόρημα «Οι κόρες της λησμονιάς» ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Αναγνωστών – ΕΚΕΒΙ 2010, ενώ το «Οι καιροί της μνήμης» υποψήφιο για το ίδιο βραβείο το 2012, όπου και κατέλαβε τη δεύτερη θέση στις ψήφους των αναγνωστών και των Λεσχών Ανάγνωσης.
Έχει γράψει επίσης και τα πολιτικά θρίλερ SΦΑΓΕΙΟ SΑΛΟΝΙΚΗΣ και ΜΑΥΡΗ ΑΥΓΗ με το ψευδώνυμο Θάνος Δραγούμης.
Τα «Συναξάρια της μικρής Πατρίδας» είναι το τελευταίο του βιβλίο, που κυκλοφορεί κι αυτό από τις εκδόσεις «Ψυχογιός».
Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Τα Μετέωρα” στις 31 Μαΐου 2019.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
