Η πολυγραφότατη συγγραφέας, που αγάπησε και αφιέρωσε όλη της την ύπαρξη στα βιβλία για παιδιά, πιστεύοντας ότι το παιδικό βιβλίο και ιδιαίτερα το παραμύθι ανοίγει τις πόρτες τής καρδιάς και του νου, γνωρίζοντας στο παιδί την ίδια τη ζωή. Η πολυβραβευμένη για τα βιβλία της αλλά και τη μεταφραστική της δουλειά Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη μας ανοίγει την καρδιά της, αποκαλύπτοντας μύχιες σκέψεις της.
H ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Κυρία Ζαΐρη, αφού πρώτα σας ευχαριστήσω για τη διάθεση σας να κουβεντιάσουμε και να σας γνωρίσουμε καλύτερα, πείτε μας πώς γεννιέται ένα βιβλίο;
Ένα βιβλίο γεννιέται μέσα μου, είναι κομμάτι του εαυτού μου. Προσπαθώ να ρουφήξω κάθε τι γύρω μου, να αφουγκραστώ αξίες ζωής. Κι ύστερα ο κόσμος ο πραγματικός ενώνεται με τη φαντασία, τις εμπειρίες, τις χαρές και τους πόνους της ζωής μου, αρχίζει να γεννιέται το μυθιστόρημά μου.
«Ρουφάς τα θαύματα της ζωής, τα μετουσιώνεις και τα προσφέρεις με τη δική σου προσωπική σφραγίδα, με τη δική σου ανάσα ψυχής…», όπως λέει κι η Άρτεμη, η ηρωίδα μου, στο καινούριο μου μυθιστόρημα «Μικροί Άγγελοι», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Ψυχογιός στις αρχές Μαΐου.
Έχω γράψει και πολλά παιδικά βιβλία. Κι ήταν τα παιδιά που με βοήθησαν, χρόνια πριν, να αρχίσω να γράφω και για τους μεγάλους. Γιατί με έκαναν να συνειδητοποιήσω πως το μυθιστόρημα απαιτεί να βουτήξω το μελάνι βαθιά μέσα στην καρδιά μου.
Έχετε γράψει πλειάδες βιβλίων και κυρίως παιδικών, όπως αναφέρατε. Τί σας έχει προσφέρει η συγγραφή στη ζωή σας;
Με κάνει ευτυχισμένη η γραφή. Είναι μοναχική κι όμως κλείνει μέσα της τον κόσμο ολόκληρο. Και μπορεί ένας συγγραφέας να νιώθει λίγο σαν μικρός θεός, όμως είναι τόσο ευάλωτος, τόσο γυμνός. Προσφέρεις κομμάτια τής ψυχής σου, περιμένεις την κριτική.
Με κάνει να χαίρομαι η γραφή, όταν μετουσιώνεται σε αγάπη. Τότε που κυκλοφορεί κάθε νέο μυθιστόρημα, που το πιάνουν στα χέρια τους οι αναγνώστες. Έχω πάρει και συνεχίζω να παίρνω άπειρη αγάπη από όσους διαβάζουν τα βιβλία μου. Είναι η δύναμή μου και τους ευχαριστώ καθημερινά. Νιώθω βαριά την ευθύνη γιατί δεν θα ήθελα να τους απογοητεύσω ποτέ. Κάθε μέρα προσπαθώ να φανώ αντάξιά τους, να δίνω ελπίδα, να προσφέρω χαρά.
Πόσο κοντά ή πόσο μακριά είστε από τους χαρακτήρες των ηρώων των βιβλίων σας;
Είμαι τόσο κοντά και ταυτόχρονα τόσο μακριά τους. Γιατί προσπαθώ να είμαι αντικειμενική με τον καθένα, προσπαθώ να είμαι δίκαιη.
Δεν υπάρχει μυθιστόρημα που έχω γράψει που να μην περιέχει κομμάτια της ζωής μου, λόγια ανθρώπων που αγαπώ, πράξεις κι ακούσματα που πίστευα πως έχω ξεχάσει στο διάβα τής ζωής. Κι όλα αυτά μαζί ανακατεμένα με τη φαντασία κι όλα αυτά μαζί ένα με μένα. Δεν μπορώ να γράψω χωρίς να γρατσουνίσω την ψυχή μου, χωρίς να νιώσω, με όλη τη σημασία τής λέξης. Γιατί τότε δεν θα νιώσει τίποτα κι ο αναγνώστης. Όταν γράφω για έναν ήρωα, γίνομαι ο ήρωας. Κι επειδή γράφω σε πρώτο πρόσωπο, αυτό με βοηθάει απεριόριστα.
Ο συγγραφέας πρέπει να είναι και καλός ηθοποιός. Να υποδύεται ένα ρόλο όταν τον γράφει. Να είναι μακριά από τον ήρωα, αντικειμενικός και δίκαιος και ταυτόχρονα να είναι ο ίδιος ο ήρωας.
Τί είναι αυτό που σας εμπνέει να γράφετε μυθιστορήματα;
Τί είναι η αγάπη; σκέφτηκα. Κι αν δεν έχουμε αγαπήσει κι αν δε μας έχουν αγαπήσει ποτέ, πώς θα καταντήσει η ζωή μας; Κάπως έτσι γεννήθηκε το «Αγαπώ θα πει χάνομαι».
Υπάρχει άραγε αγάπη χωρίς αλήθεια; Κι είναι η αλήθεια τόσο σημαντική κι είναι η εποχή που ζούμε που τη χρειάζεται αφόρητα. Έτσι γεννήθηκε το «Κόκκινο Κοράλλι».
Κι ύστερα συνειδητοποίησα πως χρειαζόμαστε τόσο την προσφορά των συνανθρώπων μας κι ένα τους αχνό χαμόγελο ακόμα. Έτσι γεννήθηκαν οι «Μικροί Άγγελοι», ένα μυθιστόρημα που παλεύει να ανακαλύψει το μυστικό τής ευτυχίας. Γιατί πιστεύω πως όλοι οι άνθρωποι είναι μικροί άγγελοι.
Εμπνέομαι από το κάθε τι, όμως τα τελευταία χρόνια δεν μπορώ να κλείσω τα μάτια και τα αυτιά σε αυτά που ζούμε. Ουρλιάζουν μέσα μου και γίνονται λέξεις, προτάσεις, μυθιστορήματα, προσπαθώ κι εγώ να ανακαλύψω, σε μια Ελλάδα που άλλοτε μας κανακεύει κι άλλοτε μας πληγώνει, αιτίες, λάθη, κρυμμένα μυστικά ευτυχίας.
Τί πιστεύετε ότι χρειάζεται για να θεωρηθεί ένα βιβλίο πετυχημένο;
Για να είναι ένα βιβλίο επιτυχημένο πρέπει να αγαπηθεί. Μόνο όταν δίνεις αγάπη, παίρνεις αγάπη. Κι όταν αγαπάς τους άλλους, γράφεις με το μελάνι των συναισθημάτων, ανοίγεσαι, πληγώνεσαι, πέφτεις και σηκώνεσαι ξανά, πιάνεις από το χέρι τον αναγνώστη, τον κάνεις συνοδοιπόρο σου στο ταξίδι τής ζωής.
Κεφάλαιο «Ελληνική Λογοτεχνία». Διαβάζουν σήμερα οι Έλληνες;
Δυστυχώς μόνο το 8% του ελληνικού λαού διαβάζει. Πόσο θα ήθελα να μάθουν οι γονείς στα παιδιά τους να έχουν καθημερινά στην αγκαλιά τους ένα βιβλίο. Το παιδί μιμείται κι αν δεν δει το δάσκαλο να «δουλεύει» το βιβλίο, αν δεν δει τους γονείς να διαβάζουν, πώς θα μάθει κι αυτό; Κάθε φορά που γεννιέται ένας καινούργιος αναγνώστης στη χώρα μας πάντως, πρέπει όλοι να νιώθουμε περήφανοι.
Θεωρείτε ότι εκφράζουμε τα συναισθήματά μας ως λαός;
Ναι! Κυριαρχούν τα συναισθήματά μας. Κι είναι τόσο πολύτιμο αυτό. Τραγουδάμε πολύ, χορεύουμε πολύ, γράφουμε πολύ… Δίπλα σε κάθε ρήμα, μπορούμε να προσθέσουμε το «πολύ». Δεν κρατάμε μέσα μας τον καημό μας. Ανοιγόμαστε, δεν αφήνουμε να μας πλημμυρίσει το σκοτάδι, κάνουμε προσπάθειες να ανταμώσουμε το φως τής τέχνης, να επικοινωνήσουμε με τους άλλους με κάθε τρόπο.
Ποια είναι η φράση που σας ακολουθεί;
«Η αγάπη είναι ο μόνος δρόμος…».
Πόσο δύσκολο είναι να συνδυάζει κανείς την δουλειά με την οικογένεια;
Συνδυάζω οικογένεια και δουλειά από μικρή. Σίγουρα δεν είναι εύκολο, αλλά δεν είναι και τόσο δύσκολο αν σου αρέσει αυτό που κάνεις. Σπούδασα νηπιαγωγός, δούλεψα δεκαέξι χρόνια κοντά στα μικρούλια, έγινα υπεύθυνη έκδοσης σε διάφορους εκδοτικούς οίκους, έγραφα και μετέφραζα πολλά βιβλία… Κι όλα αυτά μαζί, μεγαλώνοντας δύο παιδιά. Ναι, κουράστηκα, ναι, το απόλαυσα και το απολαμβάνω.
Κατά τη γνώμη σας ο συγγραφέας γεννιέται ή γίνεται;
Πιστεύω πως είναι συνδυασμός και των δύο. Γιατί θέλει καθημερινή τριβή με τα συναισθήματα, απαιτεί ατελείωτες ώρες συντροφιά με το κομπιούτερ, πάλη με τον ίδιο σου τον εαυτό. Αν σου αρέσει να γράφεις, αν παθιάζεσαι, αν εξασκείσαι καθημερινά, τότε μπορείς να γίνεις συγγραφέας. Αρκεί να διαβάζεις από μικρός άπειρα βιβλία, να επιβάλλεσαι στον εαυτό σου, να ανοίγεσαι στους ανθρώπους, να σέβεσαι τον αναγνώστη.
Κυρία Ζαΐρη, το γράψιμο κυριαρχεί στην καθημερινότητά σας; Τον ελεύθερο σας χρόνο πώς περνάτε;
Όταν δε γράφω, σαν το σφουγγάρι απορροφάω κινήσεις, βλέμματα, λέξεις, όλων των άλλων που βρίσκονται γύρω μου, στο δρόμο, στη συγκοινωνία, στο φιλικό περιβάλλον, παντού. Ακόμα κι οι ειδήσεις στην τηλεόραση, κάτι που θα διαβάσω σε ένα περιοδικό, όλα γίνονται αφορμές για να σκεφτώ. Εκτός από τη γραφή, λατρεύω το κολύμπι, τα ταξίδια, το διάβασμα και το παιχνίδι με τα μικρά παιδιά!
Στα δύο τελευταία μυθιστορήματά σας, «Αγαπώ θα πει χάνομαι» και «Κόκκινο Κοράλλι», ξεκινάτε με αποσπάσματα έργων του Ν. Καζαντζάκη. Θέλετε να μας πείτε κάτι γι’ αυτό;
Όταν τελείωσα το μυθιστόρημα για την αγάπη, προσπάθησα να ανακαλύψω τον τίτλο που του ταίριαζε. Κανένας τίτλος δεν μπορούσε να αντιπροσωπεύσει το μεγαλείο τής αγάπης. Ήμουν απελπισμένη, όταν ξαφνικά ήρθαν στο μυαλό μου τα λόγια του αγαπημένου μου συγγραφέα και το «Αγαπώ θα πει χάνομαι» ξεκίνησε το ταξίδι του.
Όταν καταπιάστηκα με τους ανθρώπους που θυσιάζονται για να λάμψει η αλήθεια, τότε θυμήθηκα και πάλι τι είχε γράψει ο Νίκος Καζαντζάκης γι’ αυτούς. Το αίμα τους κόκκινο κοράλλι ποτίζει τη γη και ανθίζουν καινούργιοι βλαστοί που συνεχίζουν τον αγώνα… Κι αυτή τη φορά δεν δυσκολεύτηκα καθόλου, γιατί το «Κόκκινο Κοράλλι» αντιπροσωπεύει ακριβώς αυτό. Τον αγώνα για την αλήθεια σε όλα τα επίπεδα της ζωής μας: οικογενειακά, συναισθηματικά, φιλικά, κοινωνικά.
Σχετικά με τους τίτλους των βιβλίων, είναι προκαθορισμένοι ή βγαίνουν αυθόρμητα;
Τίποτα δεν είναι προκαθορισμένο στη γραφή, γι’ αυτό και τη λατρεύω. Πόσο μάλλον οι τίτλοι που γεννιούνται μαζί με το μυθιστόρημα. Aχ, με βασανίζουν πολύ οι τίτλοι! Ανακαλύπτω εκατοντάδες στη διάρκεια της συγγραφής, σκέφτομαι συνέχεια και μόνο όταν νιώσω πως αντιπροσωπεύουν απόλυτα το μυθιστόρημά μου, μόνο τότε το βαφτίζω.
Το αγαπώ τελικά θα πει χάνομαι;
Σημαίνει χάνομαι, γιατί έχω βρει το λόγο της ύπαρξής μου, έχω ανακαλύψει το άλλο μου μισό και χάνομαι μέσα στην ίδια την αγάπη, δηλαδή γίνομαι ένα με τον άνθρωπο που αγαπώ. Αυτή η ένωση είναι που μας κάνει πιο δυνατούς. Αγαπάμε πραγματικά μόνο όταν χάνουμε τον εαυτό μας και ζωντανεύουμε ξανά, δύο σε ένα, πιο δυνατοί, πιο ολοκληρωμένοι.
Για εσάς, αγάπη είναι…;
…ο λόγος που γεννηθήκαμε.
Πώς θα κλείνατε αυτή τη συνομιλία μας, κυρία Ζαΐρη; Τί θα λέγατε στους αναγνώστες σας στην πόλη μας;
Να μη σταματούν να χαμογελούν στη ζωή, όποιες δυσκολίες κι αν αντιμετωπίζουν, να μη σταματούν να παλεύουν για τα όνειρά τους και να μη σκοτώσουν ποτέ το μικρό παιδί που κρύβουν μέσα τους. Γιατί τελικά την ευτυχία την κρατάμε εμείς οι ίδιοι στη χούφτα μας.
Έχω «ταξιδέψει» μέσα από τα βιβλία σας και θα συνεχίσω να το κάνω, μια που πιστεύω ότι έχετε να μας δώσετε ακόμη πολλά. Σας ευχαριστώ ιδιαίτερα για την ανταπόκρισή σας να απαντήσετε στις ερωτήσεις μας και ευχόμαστε να σας δούμε σύντομα και στην πόλη μας!
Χαίρομαι που μου δώσατε την ευκαιρία να κουβεντιάσουμε, που ταξιδεύετε μέσα από τα βιβλία μου! Ελπίζω να βρεθώ γρήγορα κοντά σας, να χαρώ για άλλη μια φορά την πόλη σας, να περπατήσω δίπλα στο αγαπημένο μου ποτάμι.
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
Η Ρένα Ρώσση -Ζαΐρη γεννήθηκε στην Αθήνα. Τελείωσε τη Σχολή Νηπιαγωγών Αθηνών και το London Montessori Centre. Έχει γράψει εκατόν πενήντα παιδικά βιβλία (δικά της αλλά και διασκευές), έξι μυθιστορήματα για ενηλίκους και έχει μεταφράσει πολλά βιβλία παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας. Ακόμη, έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία για τα βιβλία της και τη μεταφραστική της δουλειά.
Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “ΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ” στις 2 Μαρτίου 2012
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
