Όσοι τον έχουν διαβάσει, τον έχουν αγαπήσει μέσα από τις ιστορίες του. Ο Φαίδων Κυριακού πρόσφατα αντάμειψε το αναγνωστικό κοινό του με ένα συναρπαστικό ιστορικό μυθιστόρημα γεμάτο συγκίνηση.
Πρόκειται για έναν διακεκριμένο επιστήμονα, έναν ανήσυχο πνευματικό άνθρωπο, που μας ωθεί στην ευαισθητοποίηση και στην προσωπική αναζήτηση, που μοιράζεται μαζί μας εμπειρίες και μυστικά καλά φυλαγμένα στην ψυχή του, κι εμείς προσηλωμένοι τον διαβάζουμε προσεκτικά, καθώς πετυχαίνει όσα μας λέει να τά ’χουμε κάποιες φορές κι οι ίδιοι σκεφτεί, και μας εκφράζουν.
Ο στοχασμός και η αμφισβήτηση, η δημιουργική του έμπνευση και η συγγραφική του έκρηξη είναι σίγουρο ότι θα κερδίσουν και τον πιο απαιτητικό αναγνώστη.
Το μυθιστόρημα αυτό, άκρως ιστορικό, μυστηριώδες, νοσταλγικό με γλαφυρές εικόνες, μας παρασύρει σ’ ένα ατέλειωτο ταξίδι με κινηματογραφική διάσταση.
Για τον ίδιο είναι σαφές ότι η λογοτεχνία δεν υποχρεούται να ακολουθεί την πραγματικότητα. Αναπόφευκτα όμως επηρεάζεται από αυτή, αλλά περνά μέσα από το φίλτρο του συγγραφέα.
Άλλωστε, όπως μας λέει, είναι ένας συγγραφέας που έχει βάλει ψηλά τον πήχη των απαιτήσεών του, γι’ αυτό, ακόμη και όταν γράφει σε απλή φόρμα, αποφεύγει να καταφεύγει σε ευκολίες, και αντιμετωπίζει τους αναγνώστες του με τον ίδιο σεβασμό, που θα τους έδειχνε εάν τους γνώριζε προσωπικά.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Πριν λίγο καιρό κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Κέδρος» το ιστορικό μυθιστόρημά σας «Η γκιλοτίνα του Ναυπλίου» και στις σελίδες του ξεδιπλώνεται η ιστορία του Πάρι και του Λιανού, δύο απόκληρων, που δεν έχουν τίποτε να τους ενώνει και βλέπουν το κοινό τέλος τους να πλησιάζει, χωρίς να γνωρίζουν πόσες μέρες τούς έχουν απομείνει. Τι ήταν αυτό που σας έδωσε το έναυσμα να γράψετε αυτή την ιστορία, κύριε Κυριακού;
Η γέννηση αυτού του βιβλίου ξεκίνησε από μια πολύ μικρή ιδέα, που είχε όμως την επιμονή να ζητά να μεγαλώσει. Η πρώτη εικόνα που γεννήθηκε στο μυαλό μου ήταν ενός θανατοποινίτη, που ενώ περιμένει τους δεσμοφύλακες να έρθουν να τον πάρουν απ’ το κελί για να τον εκτελέσουν, τους ακούει να του ανακοινώνουν ότι οι δήμιοί του σκοτώθηκαν και ότι δεν θα γίνει η εκτέλεση, καθώς αυτοί που θα τον εκτελούσαν δεν υπάρχουν πια. Ήταν μια απλή ιδέα, που όμως άνοιγε κόσμους προς εξερεύνηση. Πώς διαχειρίζεται ένας άνθρωπος τον θάνατο που του έχει επιβληθεί και πώς μια αναπάντεχη παράταση ζωής; Η προοπτική να προσεγγίσω έναν χαρακτήρα σε μια τόσο οριακή συνθήκη με συνεπήρε.
Αναμφίβολα, η ανασύσταση μιας εποχής είναι εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση και εκεί φαίνεται η μαεστρία του κάθε συγγραφέα που θέλει να αναπλάσει το ιστορικό παρελθόν. Σε σας φαίνεται πως η ιστορική μυθιστορία ρέει αβίαστα. Θέλετε να μοιραστείτε μαζί μας τους κινδύνους που ενέχει ένα ιστορικό μυθιστόρημα;
Νομίζω πως δύο είναι οι βασικοί κίνδυνοι. Ο ένας είναι ο συγγραφέας να μην έχει κάνει την απαραίτητη έρευνα. Να μην έχει μελετήσει την εποχή του και άρα να κάνει πραγματολογικά λάθη• να τοποθετεί αντικείμενα/ ιδέες/ πρόσωπα σε ένα πλαίσιο όπου δεν υπήρχαν. Ο άλλος, εξίσου μεγάλος κίνδυνος, είναι ο συγγραφέας να έχει πολύ έντονη διάθεση να μιλήσει για την εκτενή έρευνα που έχει κάνει. Τότε το βιβλίο χάνει τη λογοτεχνική του χάρη και γέρνει επικίνδυνα σε μια επίδειξη γνώσεων που μπορεί εύκολα να κουράσει τον αναγνώστη.
Το βιβλίο σας είναι καλογραμμένο και ο λόγος αλλά και οι περιγραφές των γεγονότων γίνονται με γλαφυρό τρόπο, κάτι που δείχνει περισσή φροντίδα στη γραφή. Θέλετε να μας μιλήσετε για τη διαδικασία συγγραφής και την επιμέλεια που ενδελεχώς κάνετε, κάτι που αντικατοπτρίζεται στα κείμενά σας;
Η ζωή του βιβλίου ξεκίνησε το μακρινό 2014 με την απαραίτητη έρευνα. Καθώς δομούνταν σιγά-σιγά οι ήρωες και η πλοκή, εγείρονταν και οι αντίστοιχες ερωτήσεις που έπρεπε να απαντηθούν. Επισκέφθηκα μουσεία, βιβλιοθήκες και χώρους που αναφέρονται στο βιβλίο, για να μπορώ να μιλήσω με άνεση γι’ αυτούς. Αφότου ένιωσα ικανός να αναπαραστήσω αυτό τον κόσμο, ξεκίνησε η κυρίως γραφή, που κράτησε μερικούς μήνες αδιάλειπτης εργασίας. Δεν υπήρχαν Σαββατοκύριακα, δεν υπήρχαν κενά απογεύματα• ήταν μια πυρετώδης δημιουργία. Από εκείνο το κείμενο όμως μέχρι αυτό που κρατάτε στα χέρια σας σήμερα, έχουν μεσολαβήσει πάρα πολλές διορθώσεις. Πάρα πολλές.
Ο διανοητής και φιλόσοφος Αλμπέρ Καμύ έχει πει: «Αυτοί που γράφουν ξεκάθαρα έχουν αναγνώστες. Αυτοί που γράφουν δυσνόητα, έχουν σχολιαστές». Ποια είναι η άποψη σας πάνω σ’ αυτό;
Το βρίσκω ενδιαφέρον, κυρία Δούλη. Αλλά, αν το σχολιάσω, θα υπονοηθεί ότι είναι δυσνόητο, και θα ήταν άδικο κάτι τέτοιο…!
Κύριε Κυριακού, αποκτήσατε πολλά πτυχία, διδακτορικό, και τώρα είστε μεταδιδακτορικός ερευνητής καρδιαγγειακών μοσχευμάτων στη Σκοτία, ωστόσο ασχοληθήκατε και με τη συγγραφή. Ποια ανάγκη σας ικανοποιείτε μέσα από τη συγγραφή;
Την ανάγκη μου να είμαι δημιουργικός! Είναι μεγάλη ανακούφιση να μπορείς να βάλεις τη φαντασία και τη σκέψη σου στο χαρτί. Και είναι τεράστια ικανοποίηση να βρίσκουν συνάνθρωποί σου αξία στις δημιουργίες σου.
Είστε ένας νέος συγγραφέας, που κάνετε τα πρώτα βήματά σας στον μαγικό κόσμο της λογοτεχνίας, πώς θα συστήνατε τον εαυτό σας στους αναγνώστες σας;
Ως έναν συγγραφέαν που -με τα δικά του μέτρα-, έχει βάλει ψηλά τον πήχη των απαιτήσεών του. Ακόμη κι όταν γράφω σε απλή φόρμα (όπως έχουν δει οι αναγνώστες των παιδικών βιβλίων μου), αποφεύγω να καταφύγω σε ευκολίες. Αντιμετωπίζω τους αναγνώστες μου με τον σεβασμό, που θα τους έδειχνα εάν τους γνώριζα προσωπικά.
Έχετε γράψει βιβλία για ενήλικες αλλά και βιβλία για μικρά παιδιά. Ποιο είδος σάς συναρπάζει περισσότερο και ποιες «παγίδες» εποφθαλμιούν κατά τη γραφή βιβλίων που απευθύνονται σε μικρούς αναγνώστες;
Κάθε είδος έχει τις χάρες του. Στο παιδικό βιβλίο δεν μπορείς να πεις τα πάντα, έχεις όμως την ελευθερία του ταχυδακτυλουργού• τα όριά σου είναι τα όρια της φαντασίας σου. Ο κίνδυνος βεβαίως είναι να υποθέσεις ότι το κοινό σου δεν σε παρακολουθεί προσεκτικά, διότι δεν είναι ακόμη ικανό. Κι αυτός ο κίνδυνος αποφεύγεται, εάν αντιμετωπίζεις το κοινό σου με σεβασμό.
Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι για εσάς να καταφέρετε να εκφράσετε τη σκέψη σας πάνω στο χαρτί;
Ευτυχώς είναι εύκολο, κυρία Δούλη. Χρειάζομαι μονάχα τη διάθεση και τον χρόνο. Μέχρι τώρα το δεύτερο συστατικό είναι αυτό που έχει αποδειχθεί δυσκολότερο να βρεθεί.
Ο Κώστας Βρεττάκος, μια ξεχωριστή προσωπικότητα στην ελληνική καλλιτεχνική ζωή, έχει πει σε συνέντευξή του: «Κάθε νέα εκκίνηση περνά από το αναγκαστικό σκοτάδι της απομόνωσης». Πιστεύετε ότι οι αντοχές μας, όταν περνούν από το στίβο της αναμέτρησης με τον εαυτό μας, προεξοφλούν μια νέα συναλλαγματική;
Όταν η απομόνωση οδηγεί σε ενδοσκόπηση, αναπόφευκτα θα φέρει και κάποια αλλαγή στο άτομο. Δεν ξέρω όμως αν αυτή είναι μια απαραίτητη προϋπόθεση. Καμμιά φορά οι άνθρωποι αλλάζουν χωρίς να το επιλέξουν, χωρίς καν να το καταλάβουν, παρά αφότου έχει συμβεί η αλλαγή.
Ποιο μήνυμα θέλετε να περάσετε με το λογοτεχνικό σας έργο, κύριε Κυριακού;
Είναι πολύ γενική η ερώτηση για μια συγκεκριμένη απάντηση. Ίσως θα μπορούσα να πω: να μην ξεχνά ο άνθρωπος ότι είναι ανθρώπινος• κι αυτός και οι συνάνθρωποί του. Όλοι μοιάζουμε και όλοι είμαστε ατελείς.
Ποια είναι η στάση σας ως συγγραφέας απέναντι στην πραγματικότητα και γενικότερα ποια πιστεύετε ότι είναι η σχέση της λογοτεχνίας με την εκάστοτε πραγματικότητα;
Είναι σαφές για εμένα ότι η λογοτεχνία δεν υποχρεούται να ακολουθεί την πραγματικότητα. Αναπόφευκτα επηρεάζεται από αυτήν, αλλά περνά μέσα από το φίλτρο του συγγραφέα. Κι αυτό το φίλτρο μπορεί να την κάνει ό,τι θέλει. Να την τονίσει ή να την αλλάξει σε σημείο που να μην αναγνωρίζεται. Προσωπικά έχω δοκιμάσει και τα δύο, διότι και τα δύο χρειάζονται. Και για τον συγγραφέα και για τον αναγνώστη. Άρα και για την πραγματικότητα.
ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
Ο Φαίδωνας Κυριακού γεννήθηκε στην Αθήνα το 1990. Είναι διδάκτωρ Εμβιομηχανικής του Πανεπιστημίου Strathclyde στη Γλασκόβη και σήμερα εργάζεται στη Σκοτία ως μεταδιδακτορικός ερευνητής καρδιαγγειακών μοσχευμάτων.
Παράλληλα ασχολείται ενεργά με την ποίηση και έχει εκδώσει δύο παιδικά βιβλία: «Η σούπα της σοφίας» (εκδ. Μεταίχμιο, 2015) και «Όνειρο Χριστουγέννων» (εκδ. Μάρτης, 2019).
«Η γκιλοτίνα του Ναυπλίου» είναι το πρώτο του μυθιστόρημα και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Κέδρος».
*Η συνέντεξη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Τα Μετέωρα” στις 5 Φεβρουαρίου 2021.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
