Πρόκειται για μία συγγραφέα που οδηγεί σε χώρες φανταστικές, σε πληρότητα και γαλήνη τον αναγνώστη. Ταλέντο αιφνίδιο και εκπληκτικό. Ταλέντο δημιουργικό, που ενσωματώνει προσφορά και ανταπόδοση, που ενέχει ποιότητα και αισιόδοξη οπτική. Από μικρή είχε την προσδοκία στην καρδιά κι ένα τρέμουλο πάθους γι’ αυτό που την περίμενε. Άνθρωπος δονούμενος από δράση, εξυπνάδα και καλαισθησία.
Όταν πήρε το βάπτισμα της γραφής, η Ουρανία Τουτουντζή πίστεψε πως η μαγεία τής πένας τής χάρισε το όνειρο. Σκέφτηκε πως όλα τα είχε φανταστεί, αλλά δεν τα είχε ομολογήσει έως τότε.
Προτιμά να διατηρεί την άχλη τού παραμυθιού και να κερδίζει την καθημερινή σοφία που δίνει η συγγραφή. Απόηχος όλων αυτών είναι να κρατά την αρετή και το φιλότιμό της ψηλά. Είναι ένας άνθρωπο που μέσα από την ταλαιπωρία και τη ματαίωση κρατάει το κουράγιο και την υπηρηφάνεια της, για να χτίσει στέρεα τη δυναστεία τής ευτυχίας της.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Ποιο πιστεύετε ότι είναι το επίπεδο της παιδικής λογοτεχνίας σήμερα, κυρία Τουτουντζή;
Το επίπεδο της παιδικής λογοτεχνίας σήμερα είναι, κατά τη γνώμη μου, υψηλό, τόσο όσον αφορά στην ελληνική όσο και στην ευρωπαϊκή γενικότερα βιβλιογραφία. Θέλω όμως να τονίσω ότι είμαι απόλυτα πεισμένη πως η ελληνική παιδική λογοτεχνία κατέχει αυτή τη στιγμή μία από τις καλύτερες (αν όχι και την καλύτερη) θέσεις στη διεθνή παιδική βιβλιογραφία.
Ίσως να οφείλεται στην πλούσια μυθολογία μας. Ίσως στη μεγάλη σύγχρονη παράδοση, που θεμελίωσαν λογοτέχνες, όπως ένας Καζαντζάκης, ένας Ξενόπουλος, ένας Δελμούζος (με το περίφημο «Αλφαβητάρι τού Ήλιου») που έγραψαν και παιδικά βιβλία, έτσι ώστε ο πήχυς ήταν ήδη πολύ ανεβασμένος. Ίσως πάλι να οφείλεται στον ήλιο, στο φως… Αλλά γεγονός είναι ότι στη χώρα μας εξακολουθούν, και παρά την κρίση, να γράφονται υπέροχα παιδικά βιβλία
Η κρίση πόσο σας έχει επηρεάσει ως δημιουργό και πόσο πιστεύετε ότι έχει επηρεάσει τον κόσμο τού βιβλίου;
Για τους ανθρώπους που από χρόνια βαδίζουν στον χώρο τού βιβλίου, η κρίση δεν είναι μία καινούρια ανακάλυψη. Ασφαλώς και το ξέραμε, από δεκαετίες ήδη. Ασφαλώς και το λέγαμε. Όμως, όσο περισσότερο συνειδητοποιούν οι άνθρωποι την κρίση, τόσο περισσότερο αρχίζουν να αναρωτιούνται, να θέτουν ερωτήματα, να σκέπτονται. Πιστεύω ότι πολύ σύντομα θα υπάρξει νέα στροφή προς το βιβλίο, ανάλογη με εκείνη προηγούμενων δεκαετιών.
Είστε αισιόδοξη, απαισιόδοξη, ψύχραιμη ή θορυβημένη με όσα συμβαίνουν γύρω μας;
Είμαι ασφαλώς θορυβημένη, αλλά συγχρόνως ψύχραιμη και αισιόδοξη, κυρία Δούλη. Νομίζω ότι αυτό το οποίο με κάθε τρόπο επιχειρούν να μας παρουσιάσουν ως κυρίως «οικονομική» κρίση με τη στενή έννοια, είναι επάνω απ’ όλα κρίση αξιών, κρίση πολιτική και κρίση πολιτισμού. Και σίγουρα, στην κρίση του πολιτισμού πρέπει να απαντήσουμε με πολιτισμό. Το ζητούμενο σήμερα είναι ένας νέος Διαφωτισμός, αυτό είναι που πρέπει να προηγηθεί, για να σταθεί δυνατή μία ουσιαστική κοινωνική αλλαγή.
Οι καταστάσεις που ζούμε σήμερα μπορούν να σταθούν η αιτία να φανούν οι άξιοι και να «ξεσκεπαστούν» οι ανάξιοι;
Κάθε κρίση μπορεί να σταθεί αφορμή για κάτι τέτοιο. Για να συμβεί όμως αυτό, χρειάζεται όλοι να θυμηθούμε ότι επάνω απ’ όλα είμαστε πολίτες και ότι αυτό με τη σειρά του σημαίνει ότι μπορούμε και πρέπει να πάρουμε στα χέρια μας όχι απλώς την προσωπική μας ζωή, αλλά και τη συλλογική ζωή μέσα στην κοινωνία (άλλωστε δεν είναι δυνατόν να γίνει το ένα χωρίς το άλλο).
Υπάρχει φιλότιμο στις μέρες μας ή σπανίζει;
Μπορεί ο δρόμος τής αρετής να μην είναι ο πιο «περπατημένος», όμως πάντοτε υπάρχουν και πάντοτε θα υπάρχουν αυτοί που τον επιλέγουν. Είναι γεγονός ότι άνθρωποι χωρίς φιλότιμο ή χωρίς αρετή μπορούν να δημιουργήσουν πολλά προβλήματα στους άλλους και στην κοινωνία γενικότερα. Κι ίσως αυτό να δίνει και την εντύπωση μερικές φορές ότι η έλλειψη φιλότιμου είναι γενικευμένη.
Σας διακρίνει μια μεγάλη δύναμη ψυχής. Τι σημαίνει για σας να είναι κάποιος δυνατός;
Ο άνθρωπος πρέπει να αγωνίζεται, να παραμένει όρθιος, αλλά και να έχει το κουράγιο να ξανασηκωθεί αν κάποτε πέσει. Ίσως ο καθένας να βιώνει και να εννοεί με το δικό του τρόπο τη σημασία τού «να παραμένεις δυνατός». Σίγουρα όμως για να παραμένεις δυνατός πρέπει να πιστεύεις στον Άνθρωπο.
Σε ποια ηλικία κάνατε την πρώτη εμφάνιση στη συγγραφή;
Το πρώτο μου βιβλίο ήταν το φιλοσοφικό δοκίμιο «Ο Λόγος και το Είναι», που το έγραψα σε ηλικία είκοσι εννέα ετών.
Έχετε πει σε συνέντευξή σας πως ο πατέρας σας σάς μύησε στον χώρο τού βιβλίου και μεταξύ άλλων σας έμαθε και τον Καβάφη. Θέλετε να μας το αναλύσετε;
Το πρώτο μου βιβλίο μού το διάβασε ο πατέρας μου. Ένα παιδικό παραμύθι. Από τότε, και για τα εικοσιοκτώ χρόνια που τον είχα κοντά μου, πηγαίναμε τις βόλτες μας στα βιβλιοπωλεία, διαλέγαμε βιβλία και συζητούσαμε πολύ με αφορμή αυτά που διαβάζαμε. Η σχέση μου με τον πατέρα μου και η σχέση και των δυο μας με τα βιβλία στάθηκαν πάντοτε ζωντανές σχέσεις.
Τα όσα μου έμαθε και μου κληροδότησε ο πατέρας μου δεν ήταν απλώς μία σειρά από ακαδημαϊκές γνώσεις, αλλά μία ποιότητα ζωής, που προσπαθώ τώρα κι εγώ να διδάξω στον γιο μου.
Ο πατέρας μου μού δίδασκε πάντοτε την αξιοπρέπεια της ζωής. Την αξιοπρέπεια αυτή, μου έμαθε να την αναγνωρίζω μέσα στους στίχους του μεγαλύτερου κατά τη γνώμη μου νεοέλληνα ποιητή, του Καβάφη.
Όσα χρόνια κι αν πέρασαν, πάντοτε σε όλη μου τη ζωή επιστρέφω στον Καβάφη, και πάντοτε ηχεί μέσα μου, όπως κι εκείνες οι «ιδανικές φωνές κι αγαπημένες» του Κωνσταντίνου Καβάφη, η φωνή του πατέρα μου να μου διαβάζει την «Ιθάκη», το «Ιωνικόν», τις «Θερμοπύλες», τους «Τρώες», κι εκείνο το αγαπημένο μας, το «Απολείπειν ο θεός Αντώνιον»…
Ήταν καθορισμένο για σας να ακολουθήσετε αυτή τη σταδιοδρομία, κυρία Τουτουντζή;
Το γράψιμο ήταν από την αρχή για μένα όχι μία απλή δραστηριότητα, αλλά τρόπος ζωής. Πολύ γρήγορα, ανακάλυψα και την αγάπη μου για την παιδαγωγική. Είτε μέσα από τα φιλοσοφικά σεμινάρια που έκανα επί τέσσερα χρόνια στους φοιτητές και τις φοιτήτριες του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου είτε μέσα από το «Εργαστήριο Αρχαίων Ελληνικών» για παιδιά του δημοτικού που διοργανώνω, νομίζω πως εκφράζω μία έμφυτη κλίση μου που, ναι, στάθηκε και στέκεται για μένα καθοριστική.
Το τελευταίο σας βιβλίο «Δώσε του μια να πάει ψηλά!», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Διόπτρα», είναι ένας οδηγός για γονείς, που θέλουν να κάνουν τις σωστές δραστηριότητες σύμφωνα με τα ενδιαφέροντα των παιδιών τους;
Το «Δώσε του μια να πάει ψηλά» είναι όντως ένας οδηγός για γονείς, που αναζητούν ιδέες για το πώς να βοηθήσουν τα παιδιά τους να αποκτήσουν σφαιρική παιδεία και καλλιέργεια. Συγχρόνως όμως είναι και μία «άλλη ματιά», μια εναλλακτική πρόταση στον τρόπο, με τον οποίο ανατρέφουμε και μορφώνουμε τα παιδιά μας. Μία εναλλακτική πρόταση που απευθύνεται τόσο στους γονείς όσο και στους εκπαιδευτικούς.
Πιστεύετε πως ο χρόνος που περνούν με τα παιδιά τους οι σημερινοί γονείς είναι δημιουργικός;
Πιστεύω ότι οι γονείς συνειδητοποιούν όλο και περισσότερο την αναγκαιότητα αυτή, και αναζητούν τρόπους, ώστε ο χρόνος που περνούν με τα παιδιά τους να είναι όσο το δυνατό δημιουργικότερος.
Η παιδεία ενός παιδιού από ποιους παράγοντες εξαρτάται κατά τη γνώμη σας;
Θεωρητικά, η παιδεία ενός παιδιού εξαρτάται από τρεις παράγοντες: την οικογένεια μέσα στην οποία μεγαλώνει το παιδί, το σχολείο, και την πολιτεία γενικότερα. Μία ευνομούμενη πολιτεία με δίκαιους θεσμούς οι οποίοι εφαρμόζονται, διαπαιδαγωγεί τους νέους στο να γίνουν καλοί πολίτες. Το σχολείο έρχεται να δώσει τις απαραίτητες γνώσεις, που θα είναι η βάση τόσο για την καλλιέργεια των παιδιών όσο και για τη ακαδημαϊκή τους πορεία, και η οικογένεια έρχεται με τη σειρά της να εμπλουτίσει, να ενισχύσει και να στηρίξει το έργο αυτό.
Έτσι τουλάχιστον θα έπρεπε να είναι.
Λυπάμαι που το λέω, όμως σήμερα η πολιτεία όχι απλώς δεν παίζει αυτό το ρόλο αλλά παίζει τον εντελώς αντίθετο.
Το σχολείο πάλι τελεί κάτω από την ομηρία ενός κακού εκπαιδευτικού συστήματος το οποίο οι δάσκαλοι είναι υποχρεωμένοι να ακολουθήσουν.
Κι έτσι το βάρος πέφτει στην οικογένεια. Γι’ αυτό και είναι πολύ θετικό το ότι ήδη δραστηριοποιούνται οι γονείς και οι δάσκαλοι τόσο σε ατομικό επίπεδο όσο και στο πλαίσιο στων συλλόγων γονέων.
Μεταξύ άλλων έχετε γράψει και 7 φιλοσοφικά βιβλία, κυρία Τουτουντζή. Τι σημαίνει για εσάς η φιλοσοφία;
Φιλοσοφία, πρώτα απ’ όλα και επάνω απ’ όλα είναι το να θέτει κανείς ερωτήσεις. Η φιλοσοφία δεν αγαπά τις παγιωμένες απαντήσεις, και γι’ αυτό είναι το αντίθετο του δογματισμού. Αλλά τα ερωτήματα της φιλοσοφίας δεν είναι οποιαδήποτε ερωτήματα. Είναι ερωτήματα που αφορούν στην ύπαρξη, στο Είναι. Και όπως ακριβώς ξεκίνησε η φιλοσοφία στην αρχαία Ελλάδα, πιστεύω ότι και τώρα και πάντοτε η φιλοσοφία δεν είναι επάγγελμα ή ειδικότητα αλλά πρωταρχικό μέλημα του κάθε ελεύθερα σκεπτόμενου ανθρώπου.
«Ο ευγενικός βασιλιάς» και το «Δώσε του μια να πάει ψηλά!» είναι τα δύο σας βιβλία που απευθύνονται σε παιδιά. Πώς σας προέκυψε αυτή η στροφή στη συγγραφή;
Στην πραγματικότητα, το «Δώσε του μια να πάει ψηλά» απευθύνεται κυρίως στους γονείς των παιδιών τού δημοτικού. Στα παιδιά τής πρώτης Δημοτικού απευθύνεται το «Αλφαβητάρι» μου, όπως επίσης και τα δύο παιδικά μου μυθιστορήματα «Ο ευγενικός βασιλιάς – Μία ιστορία από την αρχαία Αθήνα» και «Τότε που χτιζόταν ο Παρθενώνας».
Δεν θα έλεγα όμως ότι πρόκειται για στροφή. Η φιλοσοφία και η παιδαγωγική βάδιζαν πάντοτε σε δρόμους παράλληλους. Σίγουρα, το γεγονός ότι μεγαλώνω κι εγώ το δικό μου παιδί έπαιξε τον ρόλο του στο να νιώσω την ανάγκη να γράψω βιβλία που θα άγγιζαν την παιδική ψυχή.
Πώς καταλαβαίνει ο αναγνώστης την αξία ενός συγγραφικού έργου;
Από το αν νιώσει, διαβάζοντάς το, ότι το έργο διαπνέεται από αυθεντικότητα. Από το αν θα νιώσει τη συγκίνηση του αληθινού και του πηγαίου.
Τι είναι αυτό που μπορεί να σας κάνει να δακρύσετε;
Από συγκίνηση, η τέχνη και η ανθρωπιά. Από αγανάκτηση, η αδικία κάθε μορφής, ο ρατσισμός κάθε είδους και κάθε μορφής (φυλετικός ή κοινωνικός).
ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
Η Ουρανία Τουτουντζή είναι κοινωνιολόγος και διδάκτορας του Παντείου Πανεπιστημίου. Από το 2002 μέχρι το 2006 δίδαξε το Σεμινάριο επιλογής «Φιλοσοφία-Πολιτισμός-Επικοινωνία» στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο.
Έχει ασχοληθεί με τη διδασκαλία σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Όραμά της είναι μια ουσιαστική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση.
Από το 2011 διοργανώνει το «Εργαστήριο Αρχαίων Ελληνικών» για παιδιά του Δημοτικού.
* Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Τα Μετέωρα” στις 24 Μαΐου 2013.
{loadposition mypos1}
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
