Είναι φυσικός και οικείος, ακριβής, απλός και γνήσιος. Συνηθίζει να γράφει ιδιαίτερες ιστορίες. Διαθέτει ζωντανό μάτι και υπάκουο αυτί, που τον καθιστούν ολοκληρωμένο συγγραφέα. Παρασύρει, συγκινεί, καταπλήττει, προκαλεί έντονη εντύπωση. Οι αναγνώστες του αναφέρονται στο πρόσωπό του με τα θετικότερα σχόλια. Είναι ένας άνθρωπος διακριτικός και αξιοπρεπής. Με γούστο και πνεύμα. Η σκέψη του, η ειλικρινής αναζήτηση του καλύτερου και οι γνώσεις του είναι τα μυστικά τής δουλειάς του. Στην γραφή του νομίζεις ότι σου αποκαλύπτει έναν νέο τρόπο να αισθάνεσαι την πραγματικότητα. Καταφέρνει να προσδώσει ποιότητα και κύρος σε ό,τι κι αν γράφει. Ο Στέφανος Δάνδολος με το νέο του βιβλίο «Η Χορεύτρια του διαβόλου» δημιουργεί ένα σημαντικό μυθιστόρημα, ένα είδος αποστάγματος, καθαρού, ανάγλυφου, δραματικού και αισιόδοξου ταυτόχρονα. Ένα μυθιστόρημα δυνατό, που αποκαλύπτει τη δημιουργική αφομοίωση των πιο ρεαλιστικών στοιχείων τής λογοτεχνίας. Το ταλέντο του ενώνει δύο εποχές και δημιουργεί έναν νέο μύθο.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Ποιο «χρέος» σάς έσπρωξε να γράψετε το τελευταίο σας βιβλίο, με τίτλο «Η Χορεύτρια του διαβόλου», που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Ψυχογιός», κύριε Δάνδολε;
Το βασικό «καύσιμο» ήταν η ανάγκη να γράψω ένα ερωτικό μυθιστόρημα, που να εκτυλίσσεται στα μάτια τού αναγνώστη πότε σαν φιλμ νουάρ, με σκιές, μυστήριο και μοιραίους χαρακτήρες, και πότε σαν επική ταινία εποχής, στα πρότυπα των παλιών φιλμ τού Ντέιβιντ Λυν, με τοποθεσίες που σε μαγεύουν, πολλούς κομπάρσους, όμορφα φορέματα. Στόχος μου ήταν να αναβιώσω λίγο το πνεύμα τής κλασσικής λογοτεχνίας, μέσα από εικόνες που μπορούν να σε ταξιδέψουν και να σε συγκινήσουν.
Η κεντρική ηρωίδα τού βιβλίου σας, Σολάνζ Νταλμόν, τι συμβολίζει για εσάς;
Η Σολάνζ Νταλμόν ήταν ένα πλάσμα παρεξηγημένο, κηλιδωμένο από τα «media» της εποχής της. Ήταν μια γυναίκα, που έπεσε θύμα τής ομορφιάς της και της τόλμης της, που για κάποιους ήταν χυδαιότητα. Πίσω από τον καθρέφτη όμως, πίσω από το προσωπείο που της είχαν φορέσει, ήταν ένα πλάσμα, που ήθελε να αγαπήσει και να αγαπηθεί, ήταν ένας άνθρωπος με πολύ αγνή ψυχή, που αγωνιζόταν να επιβιώσει σε έναν κόσμο φτιαγμένο από άντρες για άντρες. Για μένα συμβολίζει τον αγώνα μιας γυναίκας να επιβιώσει όπως μπορεί, με όσα μέσα έχει στη διάθεσή της.
«Η Χορεύτρια του διαβόλου» είναι κυρίως ιστορικό, πολιτικό, ή ερωτικό μυθιστόρημα; Πώς θα το χαρακτηρίζατε;
Θα έλεγα ερωτικό, κυρία Δούλη. Διότι παρότι η ίντριγκα των πολιτικών ζυμώσεων και της διεθνούς κατασκοπείας είναι πολύ έντονη από την πρώτη σελίδα, στα σπλάχνα τής πλοκής σιγοβράζει ένας έρωτας πολύ μοιραίος και ιδιαίτερα τραυματικός, που διατρέχει με τέτοια υπόκωφη ορμή το έργο, ώστε μόνο στις τελευταίες εκατό σελίδες μπορείς να αντιληφθείς πεντακάθαρα ότι η τοιχογραφία τής εποχής δεν ήταν παρά ένας καμβάς για να αναδειχθεί το πεπρωμένο δύο ανθρώπων που ενώ τα έχασαν όλα, δεν έπαψαν να αναζητούν τη δικαίωση του έρωτα. Κατά τη γνώμη μου, η χρήση τής Ιστορίας παρουσιάζει εξαιρετική ποικιλία στο σύγχρονο μυθιστόρημα και υπάρχει μια αφθονία ως προς τη διαχείριση του παρελθόντος στην αφήγηση. Στη «Χορεύτρια του διαβόλου» οι δύο πρωταγωνιστές, η Σολάνζ Νταλμόν και ο Τζον Γκίμπονς, ζουν στο περιθώριο της Ιστορίας, βιώνουν τις ζωές τους στο απομακρυσμένο βάθος των ιστορικών αλλαγών, πολλές φορές μην μπορώντας να κατανοήσουν τι ακριβώς συμβαίνει. Είναι ένα βιβλίο για την «υποκειμενική ιστορία», τη δική τους θέαση των πραγμάτων, ένα βιβλίο για την ουτοπία των οραμάτων τού εικοστού αιώνα, και το μόνο που βγαίνει αλώβητο τελικά είναι το πάθος που σημάδεψε την καρδιά τους.
Στο εν λόγω βιβλίο ο έρωτας είναι ο κυρίαρχος όλων. Ο έρωτας θέλει τέχνη κατά τη γνώμη σας;
Φυσικά και θέλει. Γι’ αυτό πολλές φορές αποτυγχάνει. Επειδή η τέχνη που βάζουμε δεν είναι αρκετή. Η τέχνη τού να είσαι αληθινός, ειλικρινής, γεμάτος κατανόηση. Αυτά θα ήταν ίσως αρκετά σε μια σχέση που αξίζει.
Υπάρχουν ιστορικά στοιχεία στο βιβλίο σας, που μας δείχνουν τη δύσκολη πορεία τής πατρίδας μας και το πώς συμπεριφέρθηκε η μητέρα Ελλάδα στα ρημαγμένα παιδιά της και το αντίστροφο. Πως της συμπεριφερθήκαμε εμείς;
Η μητέρα Ελλάδα είναι μια χώρα ιερή, με απροσμέτρητη αξία. Εντούτοις ταυτίζεται –καλώς ή κακώς– με την ελληνική πολιτεία, και δυστυχώς το κράτος έχει απογοητεύσει τους πολίτες. Αυτό συμβαίνει σήμερα. Όπως βεβαίως συμβαίνει και το αντίστροφο, το ότι οι ίδιοι οι πολίτες, εμείς όλοι, έχουμε απομακρυνθεί από το ιδεώδες τής ελληνικής ευγένειας. Δεν ξέρω ποιανού είναι το μεγαλύτερο φταίξιμο. Εκείνο που γνωρίζω όμως είναι ότι η διάβρωση της αληθινής πολιτικής από τη τοκογλυφική διάσταση της οικονομίας έχει βαθιές ρίζες στο παρελθόν και ξεδιπλώνεται στις σελίδες τού βιβλίου μου με φόντο τη χρεοκοπία της Ελλάδας στα τέλη της δεκαετίας του 1890.
Θεωρείτε ότι υπάρχει ανθρωπιά εν έτει 2013;
Υπάρχει ακόμη και αντιστέκεται σθεναρά. Μπορεί να μην φαίνεται πολύ έντονα, αλλά νομίζω ότι διατρέχει περισσότερο κόσμο απ’ όσο νομίζουμε.
Ποιο θεωρείτε κύριο χαρακτηριστικό της δύναμης του ανθρώπου;
Το ένστικτο της συντήρησης. Όλα ξεκινούν από κει.
Και ποιο της αδυναμίας του;
Την επιρρέπεια. Και πάλι όλα ξεκινούν από κει.
Αν σας είχε ζητηθεί να φτιάξετε μια λίστα με «εργαλεία» κατάλληλα για την αντιμετώπιση κάθε είδους δύσκολης κατάστασης, ποια θα ήταν τα πιο βασικά απ’ αυτά;
Τρία είναι κατά την γνώμη μου τα πολυτιμότερα «εργαλεία». Τα πρώτα δύο είναι η Ψυχραιμία και η Αισιοδοξία. Χωρίς αυτά εγώ προσωπικά δεν θα μπορούσα να ζήσω. Το τρίτο φλερτάρει με τα όρια του χαρίσματος κι είναι η Υπομονή: Να μην βιάζεσαι να φτάσεις, να μπορείς να υπομένεις, να ανέχεσαι, προστατεύοντας ταυτόχρονα και τις άμυνες σου. Η υπομονή είναι το παν σε όλα.
Ο συγγραφέας είναι ένα είδος δημοσιογράφου; Είναι η λογοτεχνία το μέσο, από το οποίο θα μπορούσε να εκφράσει τη δική του αλήθεια;
Ναι, είναι. Μόνο που ο συγγραφέας εκφράζει την υποκειμενική αλήθεια του, ενώ ο δημοσιογράφος οφείλει να εκφράζει την αντικειμενική αλήθεια. Πάντως έχουν περισσότερα κοινά απ’ ό,τι διαφορές.
Κάνατε οικογένεια, ταξιδέψατε, ακούσατε ιστορίες και είπατε ιστορίες. Δοκιμαστήκατε στη ζωή. Τώρα τι άλλο επιφυλάσσετε στον εαυτό σας;
Τα ίδια σε μια διαρκή επανάληψη και καλλιέργεια. Ποτέ δεν σταματάς να προχωρείς. Η ζωή είναι ένα υπέροχο δώρο, που αξίζει να το εκτιμάς κάθε μέρα, κι ας το ξεχνάμε.
Με ποια βιβλία μεγαλώσατε και ποια είναι τα αγαπημένα βιβλία της ζωής σας;
Μεγάλωσα με Λουντέμη, Πηνελόπη Δέλτα, Ιούλιο Βερν, και κάπου στην εφηβεία ανακάλυψα τον Καζαντζάκη. Ήμουν τυχερός, διότι ζούσα σε ένα σπίτι γεμάτο βιβλία, και οι γονείς μου λάτρευαν τη λογοτεχνία. Πάντως είναι πολλά τα έργα που με έχουν σημαδέψει, από το «Τρίτο Στεφάνι» του Ταχτσή και τον «Φτωχούλη τού Θεού» του Καζαντζάκη, μέχρι τη «Λολίτα» τού Ναμπόκοφ, τον «Μεγάλο Γκάτσμπι» του Φιτζέραλντ και τα διηγήματα-διαμάντια τού Τσέχοφ. Η λίστα είναι μάλλον πολύ μεγάλη.
Υπάρχει κάποιο βιβλίο, που έχετε γράψει μετά από μια έντονη προσωπική εμπειρία σας;
Φοβάμαι πως όχι. Ίσως λίγο το πρώτο μου. Ναι, τώρα που το σκέφτομαι, άρχισα να γράφω τους Υπνοβάτες τού Σεπτέμβρη παρακινημένος αρχικά από μιαν απογοήτευση. Αλλά πολύ αρχικά. Ήξερα ότι θα έγραφα, ήθελα από μικρός να γίνω συγγραφέας, κι εκείνη η παρόρμηση δεν ήταν παρά μια μικρή σπίθα.
Ποιον τίτλο βιβλίου σας θα «βάζατε» και στη ζωή σας;
Το αγόρι στην αποβάθρα. Μου αρέσει να στέκομαι μόνος μου, μακριά από τα πλήθη. Τότε είναι που ταξιδεύω και γεννάω ιστορίες, που είτε θα γίνουν βιβλία είτε θα εξατμιστούν με την ίδια ευκολία που γεννήθηκαν.
Σας ενδιαφέρει να είστε επιτυχημένος άνθρωπος ή επιτυχημένος επαγγελματίας, κύριε Δάνδολε;
Η επιτυχία στο δικό μου μυαλό έχει άμεση συνάρτηση με την προσωπική ευτυχία. Και ευτυχισμένος αισθάνομαι όταν νιώθω χρήσιμος απέναντι σε αυτούς που με αγαπούν και με εκτιμούν. Κατά τα άλλα, προσπαθώ να δίνω το εκατό τοις εκατό των δυνάμεών μου σε αυτά με τα οποία ενίοτε καταπιάνομαι, προσπαθώ να βάζω ψηλά τον πήχη και να έχω απαιτήσεις από τον εαυτό μου, και επίσης παλεύω να χρωματίζω τις μέρες μου με χαμόγελο όσο σκοτεινή κι αν είναι η εποχή μας.
Ποια σκέψη σας εμψυχώνει;
Μικρές σκέψεις που τις χρωματίζει η προσμονή. Ένας περίπατος με τον πατέρα μου. Η έλευση του πρώτου μου παιδιού το καλοκαίρι. Μια ήσυχη βραδιά στο σπίτι με τη γυναίκα μου. Το παιχνίδι με τον αγαπημένο μου ανιψιό. Η ιδέα ότι θα περάσω λίγη ώρα με τον αδελφό μου ή ότι μόλις θα πέσω στο κρεβάτι το βράδυ, ένα βιβλίο θα με περιμένει στο κομοδίνο. Είναι αρκετά αυτά για να με εμψυχώσουν αληθινά, διότι είμαι άνθρωπος που δεν χρειάζεται μεγαλεπήβολες σκέψεις για να νιώσει ευτυχισμένος και πλήρης.
ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
Ο Στέφανος Δάνδολος γεννήθηκε το 1970 στην Αθήνα και έκανε την πρώτη του εμφάνιση στη λογοτεχνία το 1996 με το μυθιστόρημα Υπνοβάτες τού Σεπτέμβρη. Το 2004 χαρακτηρίστηκε από τον Παύλο Μάτεσι ο σημαντικότερος Έλληνας συγγραφέας τής γενιάς του, και το 2009 τιμήθηκε με το Βραβείο Μπότση για το σύνολο του πεζογραφικού του έργου, παρουσία τού Προέδρου τής Δημοκρατίας. Έχει γράψει εννέα βιβλία, μεταξύ των οποίων τα μυθιστορήματα Νάρκισσοι και Κανίβαλοι, Ο Τελευταίος Κύκνος και Νέρων – Εγώ, ένας θεός, που μεταφράστηκε και κυκλοφόρησε με επιτυχία το 2006 στην Ιταλία. Διηγήματά του έχουν συμπεριληφθεί σε ανθολογίες και λογοτεχνικές επιθεωρήσεις τού εξωτερικού, ενώ το 2008 εκπροσώπησε την Ελλάδα στο Young Writers’ World Festival που πραγματοποιήθηκε στη Σεούλ. Η Χορεύτρια του Διαβόλου είναι το όγδοο μυθιστόρημά του και το πρώτο του από τις Εκδόσεις Ψυχογιός.
* Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Τα Μετέωρα” στις 22 Μαρτίου 2013.
{loadposition mypos1}
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
