Υπάρχουν συγγραφείς, που γι’ αυτούς η λογοτεχνία είναι άσκηση και αλληγορία. Συσσωρεύουν βιώματα, υψώνουν πόντ-πόντο τον πήχη. Αυτός είναι κι ο λόγος που εργάζονται, πασχίζοντας να ανεβάσουν το επίπεδο της προσφοράς τους. Η Μαρία Αγγελίδου δεν αρκείται μόνο στην επιβεβαίωση από τον κόσμο. Επιθυμεί να κάνει το καλύτερο. Για τη συγγραφέα το κάθε παιδί είναι ξεχωριστό.
Γι’ αυτό, τα παιδιά την εμπιστεύονται και τη λατρεύουν. Ίσως αυτά καλύτερα απ’ όλους μας, να αντιλαμβάνονται τη θέρμη, που πηγάζει από την παρουσία της. Κι ίσως αυτά τα παιδιά να γνωρίζουν καλύτερα απ’ όλους μας πως καρπός τής αγάπης είναι η προσφορά. Και καρπός τής προσφοράς είναι η ανθρώπινη δύναμη. Οι μικροί αναγνώστες μέσα από τα βιβλία της ανακαλύπτουν χαμένους θησαυρούς, εξερευνούν μαγικούς τόπους και της χαρίζουν το μεγαλύτερο δώρο, που μπορεί να κάνει κάποιος σ’ έναν άνθρωπο του πνεύματος: αγκαλιάζουν το έργο της με ευλάβεια, αγάπη και σεβασμό.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Τι θυμόσαστε από τους δασκάλους σας και τι παρακαταθήκες σας άφησαν, κυρία Αγγελίδου;
Σας ευχαριστώ που ξεκινάτε μ’ αυτήν την ερώτηση, κυρία Δούλη. Θυμάμαι πολλά, φυσικά τα καλύτερα, κι ακόμα πιο φυσικά τα χειρότερα. Τα περισσότερα απ’ όσα ξέρω, τις σημαντικότερες από τις γραμμές που ακολουθώ στη διαχείριση των γνώσεων, τα χρωστώ στους «δασκάλους» και τις «δασκάλες» μου – που δεν ήταν όλοι και όλες τού σχολείου, βεβαίως. Η γιαγιά που με μεγάλωσε μου ενέπνευσε ακλόνητη πίστη στην Αφήγηση. Ο δάσκαλος που είχα στην Ε΄ Δημοτικού μ’ έμαθε να Ψάχνω. Μια καθηγήτρια ιστορίας στην Δ΄ γυμνασίου μ’ έμαθε να Σέβομαι κι αυτό που έχει γίνει και ό,τι λέμε γι’ αυτό που έχει γίνει… Θα μπορούσα να σας πω πολλά τέτοια. Ευγνωμοσύνη ωστόσο χρωστάω και στους δασκάλους που στάθηκαν για μένα παραδείγματα προς αποφυγή: μου έδειξαν πώς δεν πρέπει να είμαι.
Οι εμπειρίες σας τι ρόλο παίζουν σ’ αυτό που δημιουργείτε;
Είναι το καύσιμο. Οι «Ιστορίες που τις είπε ο Πόλεμος», οι «Ιστορίες που τις είπε η Θάλασσα», οι «Ιστορίες που τις είπε ο Δρόμος», για ν’ αναφέρω μόνο τα τελευταία από τα ιστορικά παραμύθια μου, είναι κεντημένα πάνω σε στιγμές που έχω ζήσει εγώ η ίδια. Γράφοντας, χτίζω πάντα τον κόσμο πάνω σε ό,τι έχω ζήσει και σε ό,τι ζω. Δεν ξέρω να το κάνω αλλιώς.
Γνωρίζουμε ότι είστε και μεταφράστρια. Δύσκολη υπόθεση η μετάφραση, απαιτεί συγκερασμό πολλών ικανοτήτων. Κατά την γνώμη σας είναι δύσκολο το επάγγελμα του μεταφραστή και πόσο σας επηρέασε στα συγγραφικά σας βήματα;
Είναι η ωραιότερη δουλειά τού κόσμου. Και η πιο αβάρετη. Δεν κάνεις ποτέ δεύτερη φορά το ίδιο πράγμα.
Έχετε μεταφράσει πολλά βιβλία στα ελληνικά, τα οποία μάγεψαν ιδιαίτερα το νεανικό κοινό, και έχετε διασκευάσει για το παιδικό αναγνωστικό κοινό Σαίξπηρ, Μολιέρο, Δάντη, Θερβάντες, Μέλβιλ και Γκολντόνι. Πόσο σας άγγιξε αυτή η επιτυχία;
Η δουλειά αυτή καθ’ αυτήν ήταν και είναι υπέροχη. Σας είπα: η καλύτερη δουλειά που υπάρχει. Για την επιτυχία τώρα: Δεν μπορώ να πω ότι με άγγιξε διαμορφωτικά. Σίγουρα πάντως μου έδωσε χαρά και ικανοποίηση.
Διαβάζοντας το βιογραφικό σας, βλέπουμε ότι έχετε κατακτήσει πολλές διακρίσεις στον χώρο τής μετάφρασης αλλά και στον χώρο τού βιβλίου. Πώς νιώθετε, κυρία Αγγελίδου;
Ένα μπράβο είναι ένα μπράβο. Ποιος δεν το θέλει;
Σήμερα η κοινωνία έχει περικυκλωθεί αποκλειστικά μόνο από δυσάρεστα γεγονότα, πώς μπορούμε να ξεφύγουμε από αυτή τη λαίλαπα ψυχικής καταστροφής;
Η ιστορία μάς διδάσκει πως η ζωή πάντα βρίσκει τρόπο να προχωρήσει. Και προχωράει. Οι αλλαγές είναι δύσκολες, έρχονται με αναστάτωση, συχνά με πόνο, πάντα με φόβο. Από την άλλη, οι αλλαγές είναι οι ανάσες τής ζωής. Χωρίς αυτές δεν υπάρχουμε. Δεν ξεφεύγουμε από τον πόνο τής αλλαγής, τον υπομένουμε. Δεν γλυτώνουμε από τον φόβο της, τον αντιμετωπίζουμε.
Ποιος είναι ο δικός σας τρόπος να αντισταθείτε στη σημερινή πραγματικότητα;
Είμαι από τη φύση μου αισιόδοξος άνθρωπος. Στις δύσκολες στιγμές προσπαθώ να μη σκέφτομαι ότι η ζωή μού χρωστάει και ότι δεν μου τα δίνει. Θυμίζω στον εαυτό μου ότι της χρωστάω κι εγώ.
Ποια είναι η αγαπημένη σας ασχολία στον ελεύθερο χρόνο σας;
Τρέχω. Όσο μπορώ πιο συχνά κι όσο μπορώ περισσότερο. Επίσης μου αρέσει να ψήνω διάφορα στον φούρνο.
Η ευτυχία είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται πολύ. Μπορεί να έρθει σήμερα στη ζωή μας και ποιον τρόπο;
Πιστεύω πολύ στην ευτυχία. Τη φαντάζομαι σαν κάτι που αλλάζει διαρκώς. Και πάντως δεν έρχεται για να μείνει. Εμένα μου αρκεί αν μπαινοβγαίνει πότε-πότε στη ζωή μου.
Μπορεί ένας άνθρωπος να βρει την ευτυχία στα βιβλία;
Εγώ έχω βρει πολλές ευτυχίες στα βιβλία. Και δεν εννοώ μόνο πολλές, αναρίθμητες στιγμές ευτυχίας. Εννοώ και πολλά διαφορετικά είδη ευτυχίας. Έχω μπει κι έχω ζήσει καιρό μέσα σε βιβλία, όπως ο Τομ Σώγερ κι ο Χωκ Φιν, η Πολυάννα, ο Ροβινσώνας Κρούσος, τα ταξίδια τού Ιουλίου Βερν. Έχω μείνει στο Νησί των Θησαυρών και στο Νησί των Ελβετών Ροβινσώνων και στο Νησί τού Γκιούλιβερ. Ακόμα σήμερα τυχαίνει να βάψω τη μέρα μου με τα χρώματα της ευτυχίας, όπως άλλοι τη βάφουν με τα χρώματα του πολέμου – χάρη σ’ ένα βιβλίο που διάβασα ή διαβάζω.
Με ποιο τρόπο επικοινωνείτε με το αναγνωστικό σας κοινό;
Με κάθε τρόπο. Πηγαίνω συχνά σε σχολεία και βιβλιοθήκες, σε δημόσιες συζητήσεις, σε ιντερνετικές συζητήσεις, στο facebook (Maria Angelidou). Μ’ αρέσουν πολύ οι συζητήσεις με τα παιδιά. Με παθιάζουν οι συζητήσεις με τους μεγάλους, που είναι ακόμα περίεργοι σαν παιδιά.
Είμαστε θεατές σε διάφορα ζητήματα και μας έχει περικυκλώσει ένα σκοτάδι, χωρίς να ενδιαφερόμαστε για τον διπλανό μας. Η επικοινωνία των ανθρώπων πιστεύετε έχει φτάσει στο μηδέν;
Όχι, όχι! Ζούμε σε μια εποχή που η επικοινωνία των ανθρώπων αλλάζει μορφή και πρόσωπο – κατά συνέπεια και περιεχόμενο και ύφος και τρόπο. Αλλά δεν νομίζω ότι η επικοινωνία θα πάψει να είναι ποτέ το Α και το Ω της ύπαρξης και της ουσίας μας. Μπορεί ν’ αλλάξει πολύ, αλλά δεν θα χαθεί. Είμαι από τους ανθρώπους εκείνους που όταν γράφουν στο χέρι, γράφουν ακόμη πολυτονικό. Αλλά πιστεύω πως ακόμα κι αν χάσουμε το αλφάβητό μας και περάσουμε στα greeklish, θα συνεχίσουμε να επικοινωνούμε και να γράφουμε και να διαβάζουμε. Θα υπάρξουν και ποιητές που θα γράψουν έτσι τα έργα τους, και ιστορικοί που θα γράψουν έτσι τις ιστορίες τους.
Γνωρίζω πως επισκεφτήκατε τον περασμένο Μάρτιο τη Διεθνή Έκθεση της Μπολόνια. Τι αποκομίσατε απ’ αυτή την εμπειρία σας;
Την αίσθηση πως το παιδικό βιβλίο ζει μια από τις καλύτερες εποχές του. Κάτι σαν το αποκορύφωμα της δόξας τής Ρώμης, λίγο πριν έρθουν οι Βάρβαροι. Χρώματα, λεπτότητα, καλαισθησία, υπέροχα κείμενα, καταπληκτικές ιδέες, φαντασμαγορία εμπνεύσεων. Και ταυτόχρονα έναν δυσθεώρητο όγκο εμπορευματοποιημένης παραγωγής, που κυμαίνεται από το μέτριο ως το σκουπίδι.
Πιστεύετε πως υπάρχουν καλά δείγματα γραφής στη σύχρονη λογοτεχνία;
Αναμφίβολα ναι. Όπως δίνει και μέτρια, ανούσια, περιττά και κάκιστα. Το ζήτημα δεν είναι τι μας δίνει η κάθε εποχή, αλλά τι διαλέγουμε εμείς να πάρουμε. Όπως και με τα βιβλία: το βιβλίο δεν το γράφει ο συγγραφέας μόνος του, το γράφει μαζί και ο αναγνώστης. Οι αναγνώστες. Διότι αυτοί το διαβάζουν. Αυτοί το κατανοούν (με τρόπους που ο συγγραφέας δεν διανοείται). Αυτοί το ερμηνεύουν (πάλι με τρόπους που ο συγγραφέας δεν θα μπορούσε ούτε να φανταστεί). Ευτυχώς. Δεν νομίζω πως θα μου άρεσε να ζω σ’ έναν κόσμο, σε μια παράλληλη πραγματικότητα ίσως, όπου τα έργα μου θα μου ανήκαν αποκλειστικά. Όπου τα βιβλία μου θα τα διάβαζα μόνον εγώ. Όπου τις ιστορίες μου θα τις άκουγα μόνον εγώ. Κι όπου κατ’ επέκταση δεν θα μπορούσα να διαβάζω παρά μόνον τα δικά μου βιβλία. Είμαι πολύ τυχερή, διότι διαβάζω πολλές γλώσσες, κι έτσι έχω πολλές ευκαιρίες να πέσω σε «καλά δείγματα γραφής», όπως τα λέτε.
ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΗΣ ΣΥΓΡΑΦΕΩΣ
Η Μαρία Αγγελίδου γεννήθηκε το 1957 στην Αθήνα. Σπούδασε φιλολογία και λογοτεχνία στην Αθήνα και στη Ζυρίχη. Ασχολείται με τη λογοτεχνική μετάφραση και έχει μεταφράσει πάνω από 600 βιβλία, τα μισά από τα οποία είναι για παιδιά. Έχει βραβευθεί δυο φορές για τις μεταφράσεις της: για τα Παραμύθια των Αδελφών Γκρίμμ, εκδόσεις Άγρα, και για τη Λάουρα και το Μυστικό της Αβεντέρας, εκδόσεις Ψυχογιός.
Ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το παιδικό λογοτεχνικό βιβλίο. Έχει μεταφράσει βιβλία πολλών και αξιόλογων συγγραφέων: της Νέστλινγκερ, του Γκάαρντερ, του Έντε, του Άντερσεν κ.ά. Έχει γράψει επίσης βιβλία για παιδιά, τα περισσότερα από τα οποία είναι μυθολογικά και ιστορικά παραμύθια.
Το πρώτο της βιβλίο, «Οι άνθρωποι που δεν έβλεπαν όνειρα – Ο μύθος της Αρχαίας Ατλαντίδας», εκδ. Πατάκη, τιμήθηκε το 2006 με τον έπαινο του Κύκλου Παιδικού Βιβλίου. Ο πρώτος τόμος τής Μυθολογίας της, «Πώς γεννήθηκε ο κόσμος», των εκδ. Παπαδόπουλος τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Παιδικού Βιβλίου Γνώσεων.
Το βιβλίο «Ιστορίες που τις είπε ο Πόλεμος» απέσπασε το βραβείο παιδικού βιβλίου γνώσεων του Κύκλου Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου το 2012, ενώ οι «Ιστορίες που τις είπε η Πέτρα» το βραβείο του Περιοδικού Διαβάζω το 2011.
Από τις εκδόσεις Μεταίχμιο κυκλοφορούν και οι «Ιστορίες που τις είπε η Θάλασσα» και οι «Ιστορίες που τις είπε ο Δρόμος», επίσης με ιστορικά παραμύθια από την αρχαία ελληνική ιστορία.
* Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Τα Μετέωρα” στις 10 Μαΐου 2013.
{loadposition mypos1}
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
