Του Νικολάου Κατοίκου
Ο Ανδρέας Κάλβος στην ωδή του «εις Σάμον» διακηρύσσει: «Θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία». Δηλαδή, όταν ο πολίτης διαθέτει αρετή και παλικαριά, μπορεί να είναι ένας καλός στρατιώτης τής ελευθερίας. Με άλλα λόγια, η ελευθερία (η εθνική, η πολιτική, η ηθική και οποιαδήποτε άλλη) κερδίζεται από ανθρώπους που κάνουν ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ στην (εσωτερική τους και στην ξένη) κακία με έλλογη τόλμη. Που αντιστρατεύονται σε κάθε μορφή κατοχής και εξάρτησης.
Τα γράφω αυτά, διότι σήμερα η χώρα μας βρίσκεται σε μια κρίση, που βέβαια δεν είναι μόνο οικονομική. είναι πρωτίστως κρίση ηθική και κοινωνική. Κρίση αξιών και αρχών. Κρίση θεσμών. Γι’ αυτό, χρειάζεται αγώνας με «αρετή και τόλμη». Αυτά που συμβαίνουν σήμερα στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, μου θύμισαν την ωδή «Αι Ευχαί» τού σπουδαίου ποιητή και «πατριώτη» Ανδρέα Κάλβου (1792-1869).
Είναι καιρός να ακούσουμε τη φωνή τών ποιητών μας. να διδαχτούμε από το παράδειγμα των αγωνιστών τής ελευθερίας ανά τους αιώνες. Η εθνική αυτή παρακαταθήκη μάς διδάσκει αγώνα μέχρις εσχάτων και ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ άνευ όρων! Πώς όμως;
-Αφήνοντας τις διχοστασίες, τα μικρόχαρα προσωπικά συμφέροντα και τις άλλες επιζήμιες συμπεριφορές στην άκρη. Να πούμε «ναι» στην εθνική συσπείρωση, στην αλλαγή κατεστημένων νοοτροπιών, στον καλό μας εαυτό, και «όχι» σε κάθε ξένη επιβουλή.
Διαβάστε με προσοχή την παρακάτω ωδή τού Κάλβου, για να καταλάβετε τί σημαίνει ευρωπαϊκή «προστασία» και βοήθεια, και πώς νοείται η ελληνική αξιοπρέπεια και ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ.
ΑΙ ΕΥΧΑΙ
Ανδρέα Κάλβου
Στροφή Α΄
Της θαλάσσης καλύτερα
φουσκωμένα τα κύματα
να πνίξουν την πατρίδα μου
ωσάν απελπισμένην,
έρημον βάρκαν.
Β΄
Στην στεριάν, στα νησία
καλύτερα μίαν φλόγα
να ιδώ παντού χυμένην,
τρώγουσαν πόλεις, δάση,
λαούς και ελπίδας.
Γ΄
Καλύτερα, καλύτερα
διασκορπισμένοι οι Έλληνες
να τρέχωσι τον κόσμον,
με εξαπλωμένην χείρα
ψωμοζητούντες,
Δ΄
παρά προστάτας νάχωμεν.
Με ποτέ δεν εθάμβωσαν
πλούτη ή μεγάλα ονόματα.
με ποτέ δεν εθάμβωσαν
σκήπτρων ακτίνες.
Ε΄
Αν, οπόταν πεθαίνη
πονηρός βασιλεύς
έσβην’ η νύκτα έν’ άστρον,
ήθελον μείνει ολίγα
ουράνια φώτα.
ΣΤ΄
Το χέρι οπού προσφέρετε
ως προστασίας σημείον
εις ξένον έθνος, έπνιξε
και πνίγει τους λαούς σας
πάλαι και ακόμα.
Ζ΄
Πόσο πατέρες δίδουσιν,
όχι ψωμί, φιλήματα
στα πεινασμένα τέκνα τους,
ενώ λάμπουν στα χείλη σας
χρυσά ποτήρια!
Η΄
Όταν υπό τα σκήπτρα σας
νέους λαούς καλείτε,
νέους ιδρώτας θέλετε
εσείς, δια να πληρώσητε
πλουσιοπαρόχως
Θ΄
τα ξίφη οπού φυλάγουσι
τα τρέμοντα βασίλειά σας.
τα ξίφη οπού τρομάζουσι
την αρετήν και σφάζουσι
τους λειτουργούς της.
Ι΄
Θέλετε θησαυρούς
πολλούς, διά ν’ αγοράσητε
κρότους χειρών και επαίνους,
και τ’ άπειστον θυμίαμα
της κολακείας.
ΙΑ΄
Ημείς διά τον Σταυρόν
ανδρείως υπερμαχόμεθα,
και σεις εβοηθήσατε
κρυφά τους πολεμούντας
Σταυρόν και αλήθειαν.
ΙΒ΄
Διά να θεμελιώσητε
την τυρρανίαν, τιμάτε
τον Σταυρόν εις τας πόλεις σας,
και αυτόν επολεμήσατε
εις την Ελλάδα.
ΙΔ΄
Όταν το δέντρον νέον
εβασάνιζον οι άνεμοι,
τότε βοήθειαν ήθελεν.
Ενδυναμώθη τώρα.
φθάνει η ισχύς του.
ΙΕ΄
Το ξίφος σφίγξατ’. Έλληνες!
Τα ομμάτιά σας σηκώσατε-
Ιδού – εις τους ουρανούς.
Προστάτης ο Θεός
μόνος σάς είναι.
ΙΣΤ΄
Και αν ο Θεός και τ’ άρματα
μας λείψωσι, καλύτερα
πάλιν να χρεμετήσωσι
στον Κιθαιρώνα Τούρκων
άγριαι φοράδες.
ΙΖ΄
Παρά… Αι, όσον είναι
τυφλή και σκληροτέρα
η τυραννίς, τοσούτον
ταχυτέρως ανοίγονται
σωτήριοι θύραι.
ΙΗ΄
Δεν με θαμβώνει πάθος
κανένα. εγώ την λύραν
κτυπάω και ολόρθος στέκομαι
σιμά εις του μνήματός μου
τ’ ανοικτόν στόμα.
(Από τη συλλογή «Λυρικά», 1826)
ΣΗΜ. Στο ποίημα τροποποιήσαμε ελαφρώς την ορθογραφία τής εποχής.
Ν.Κ.
ΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ Ο ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ
Κάλβος Ανδρέας (Ζάκυνθος 1792-Λονδίνο 1869), ποιητής, εισηγητής τού νεοκλασικισμού στην επτανησιακή ποίηση. Αναθρεμμένος στο Λιβόρνο (1802-1812), γραμματέας τού Ούγου Φώσκολου (1812-1817), έγραψε τα πρώτα έργα του, μεταξύ άλλων δύο τραγωδίες, στην Ι-ταλική. Φιλελεύθερων πεποιθήσεων, σε επαφή με φιλελληνικούς κύκλους και με καρμπονάρους, διαρκώς μετακινούμενος (στη Φλωρεντία φυλακίστηκε για τα φρονήματά του το 1821), εξέδωσε την πρώτη συλλογή τών ωδών του (Λύρα, 1824) στη Γενεύη και τη δεύτερη στο Παρίσι (Λυρικά, 1826).
Απογοητευμένος από την εμπειρία του στην επαναστατημένη Ελλάδα, εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα (1826-1852), όπου δίδαξε στην Ιόνιο Ακαδημία, και κατόπιν έζησε στο Λονδίνο. Η ποίησή του, που χαρακτηρίζεται από έναν ιδιότυπο καθαρεύ-οντα γλωσσικό συγκερασμό, εξυμνεί τη νίκη, την ελευθερία και την αρετή. παρά τη νεοκλα-σική φόρμα της, προδίδει προρομαντικές επιδράσεις. Μετέφρασε θρησκευτικά κείμενα (Ψαλμούς).
ΣΗΜ. Οι πληροφορίες για τον Κάλβο είναι παρμένες από το Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό «Το Παπυράκι» (Αθήνα 2003).
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
