Η Εκδρομή του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. στο Μοναστήρι, την Αχρίδα και τη Στρούγκα

Γοητευμένοι από τις φυσικές ομορφιές, τις ελληνικές αρχαιότητες και τα βυζαντινά μνημεία, που είχαν την ευκαιρία να επισκεφτούν, επέστρεψαν οι συμπολίτες, οι οποίοι έλαβαν μέρος στην διήμερη μορφωτική εκδρομή, που πραγματοποίησε ο Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Τρικάλων στο Μοναστήρι, την Αχρίδα (Ο-χρίδα σήμερα) και τη Στρούγκα στη Βόρεια Μακεδονία, στις 6 και 7 Ιουνίου 2026. Οι εκδρομείς είχαν την ευκαιρία να επισκεφτούν:

1) Το Σάββατο 6 Ιουνίου την αρχαία Ηράκλεια Λυγκηστίδα, πόλη που ίδρυσε ο βασιλιάς της Μακεδονίας Φίλιππος Β΄ το 358 π.Χ.. τιμώντας έτσι τον γενάρχη των Μακεδόνων Ηρακλή, τον μεγαλύτερο Έλληνα μυθικό ήρωα. Η Ηράκλεια βρίσκεται στις παρυφές της πόλης του Μοναστηρίου. Εκεί θαύμασαν τον αρχαιολογικό χώρο, όπου αποκαλύφθηκαν το αρχαίο θέατρο, δύο παλαιοχριστιανικές βασιλικές με τα ωραιότατα ψηφιδωτά δάπεδα και αγάλματα με επιγραφές στα ελληνικά.

Εν συνεχεία στο Μοναστήρι (Μπίτολα), άλλοτε προπύργιο του βόρειου Ελληνισμού, περπάτησαν στον κεντρικό πεζόδρομο, που μοιάζει με την οδό Ασκληπιού, αλλά είναι κατά πολύ ανώτερη, αφού διατηρεί πολλά παραδοσιακά κτίρια και οι πολλές καφετέριες χωρίς πέργκολες, που ήταν γεμάτες λόγω Σαββάτου. Στον πεζόδρομο είδαν το φωτογραφείο των αδελφών Γιαννάκη και Μίλτου Μανάκια, οι οποίοι κατάγονταν από την Αβδέλλα των Γρεβενών και υπήρξαν οι πρώτοι κινηματογραφιστές των Βαλκανίων. Αυτοί αρχικά άνοιξαν φωτογραφείο στα Γιάννενα αλλά έφυγαν για το Μοναστήρι στα 1904. Τα δύο αδέλφια αργότερα χώρισαν λόγω πολιτικών ιδεολογιών. Τότε ο πρώτος εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη όπου πέθανε και ο δεύτερος παρέμεινε στο Μοναστήρι μέχρι το τέλος της ζωής του. Σήμερα οι Σλάβοι του Μοναστηρίου, θεωρούν τον ρουμανίσαντα Μίλτο ως “Μακεδόνα” και τιμούν τη μνήμη του με ετήσιες γιορτές κινηματογράφου.
Κατόπιν οι εκδρομείς του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. επισκέφτηκαν τον μνημειακό μητροπολιτικό ναό του Αγίου Δημητρίου, ο οποίος ανηγέρθη με δαπάνες των Ελλήνων του Μοναστηρίου το 1830, το παλιό Ελληνικό προξενείο και άλλα αξιοθέατα. Είδαν επίσης και τον μεγαλοπρεπή έφιππο ανδριάντα του βασιλιά Φιλίππου του Β΄ που έστησε ο Δήμος Βιτολίας. Μάλιστα κοιτά προς την «αλύτρωτη (!) Μακεδονία του Αιγαίου», την οποία προφανώς κάποια στιγμή πρέπει να απελευθερώσει από τους κατακτητές Έλληνες!

Μετά το γεύμα αναχώρησαν αμέσως και μέσα από εξαιρετική διαδρομή μέσω Ρέσνας (Ressen) βορείως της Μεγάλης Πρέσπας όπου πολλά περιβόλια με μηλιές, μετέβησαν στην άλλοτε ελληνική Μονή του Οσίου Ναούμ (11ου αιώνα), που βρίσκεται σε μια καταπληκτική τοποθεσία στη ΝΑ άκρη της λίμνης της Αχρίδας, από όπου φαίνεται το Πόγραδετς στο αλβανικό έδαφος. Το εντυπωσιακό ξύλινο επιχρυσωμένο τέμπλο κατασκευάστηκε το 1711 διά «χειρός Κωνσταντίνου Ιερομονάχου», ενώ οι τοιχογραφίες του εσωτερικού «Διά Χειρός Εμού Τέρπου Ζωγράφου Υιού Κωνσταντίνου Ζωγράφου εκ Κορυτζάς» το 1807. Σημειωτέον ότι οι Σκοπιανοί όλα τα καθαρά ελληνικά μνημεία που μαρτυρούνται από ελληνικές επιγραφές τα παρουσιάζουν στα βιβλία τους ως σλαβομακεδονικά!

Κοντά στη Μονή είδαν τη λιμνούλα με τις χίλιες πηγές από τις οποίες τροφοδοτείται το κοντύτερο ποτάμι του κόσμου (μήκους 30 μ. περίπου) με πενταπλάσιο νερό από ό,τι ο Ληθαίος, το οποίο χύνεται στη λίμνη της Αχρίδας. Οι πηγές αυτές δημιουργούνται από υπόγεια νερά που έρχονται από την λίμνη της Μεγάλης Πρέσπας.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε στους εκδρομείς η μεγάλη αξιοποίηση και αναβάθμιση του περιβάλλοντος χώρου της Μονής, όπου συρρέουν χιλιάδες προσκυνητές κάθε χρόνο. Σημειωτέον ότι ο Φ.Ι.ΛΟ.Σ. είχε ξαναεπισκεφτεί τα μέρη αυτά το 2000 και το 2014 και οι βελτιωτικές αλλαγές κάθε φορά ήταν σημαντικές.
Αργά το απόγευμα έφτασαν στο πολυτελές ξενοδοχείο Metropol, το οποίο βρίσκεται στην άκρη της λίμνης έξω από την πόλη της Αχρίδας, όπου διανυκτέρρευσαν.

2) Την Κυριακή το πρωί, λόγω του μεγάλου Μαραθωνίου δρόμου που διεξαγόταν στην πόλη, επιβιβάστηκαν σε κρουαζερόπλοιο και μετά από έναν ευχάριστο περίπλου της λίμνης με εξαιρετική θέα προς τις γύρω περιοχές, αποβιβάστηκαν στο λιμάνι της γραφικής και πανέμορφης πόλης της Αχρίδας (αρχαία Λυχνηδός), όπου ξεναγήθηκαν σε διάφορα ιστορικά και πολιτιστικά μνημεία.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στις βυζαντινές εκκλησίες του Αγίου Κλήμεντος και της Αγίας Σοφίας (11ου αιώνα). Ο μεγαλοπρεπής μητροπολιτικός ναός της Αγίας Σοφίας, κτισμένος, ή τουλάχιστον ριζικά ανακαινισμένος από τον επίσκοπο Λέοντα, μετά την κατάλυση του βουλγαρικού βασιλείου του Συμεών το 1014, αποτελεί έμπρακτη απόδειξη της αμφίπλευρης πολιτικής του Βασιλείου Β΄, ο οποίος αφενός ενέταξε την βουλγαρική επικράτεια ξανά στην αυτοκρατορική εξουσία αλλά συγχρόνως της παραχώρησε εκκλησιαστική αυτονομία. Από τότε η Αχρίδα με την Αγία Σοφία αποτέλεσε την έδρα της αυτόνομης Επισκοπής Αχρίδος που αργότερα πήρε και τον τίτλο του «Πατριαρχείου». Η αυτόνομη εκκλησία της Αχρίδος διατηρήθηκε ως το 1767, οπότε επανεντάχθηκε μαζί με το «Πατριαρχείο» του Ιπεκίου (Pec στη σημερινή Σερβία) στο Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως. Η αυτόνομη ύπαρξη της εκκλησίας της Αχρίδος αποτέλεσε ένα από τα ιδεολογικά βάθρα στην πορεία αναγέννησης και ανεξαρτησίας του βουλγαρικού έθνους τον 19ο αιώνα.

Περπάτησαν επίσης στους γραφικούς δρόμους με τα σωζόμενα αρχοντικά των Ελληνοβλάχων.
Από την Αχρίδα κατάγονταν οι: Βασίλειος Αχριδηνός, Έλληνας λόγιος του 12ου αιώνα, Μιχαήλ Ποτλής (1810 – 1863), πανεπιστημιακός, Μαργαρίτης Δήμιτσας (1829-1903), συγγραφέας – ιστορικός, Αναστάσιος Πηχεών (1836-1913), διδάσκαλος, και Φιλόλαος Πηχεών (καπετάν Φιλώτας) (1875-1947), Μακεδονομάχος.
Η λίμνη Aχρίδα ή Οχρίδα βρίσκεται στα ορεινά σύνορα μεταξύ της νοτιοδυτικής ΒΜ και ανατολικής Αλβανίας. Είναι μια από τις βαθύτερες (288 μ.) και αρχαιότερες λίμνες της Ευρώπης, με μοναδικό υδατικό οικοσύστημα, το οποίο περιλαμβάνει περισσότερα από 200 ενδημικά είδη. Λόγω της σημασίας της, η λίμνη χαρακτηρίστηκε από την UNESCO ως τόπος Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Το απόγευμα επισκέφτηκαν τη Στρούγκα (αρχαία Ενχαλών, λόγω των πολλών χελιών που υπάρχουν εκεί), όπου, εκτός από τα άλλα αξιοθέατα, είχαν την ευκαιρία να δουν την δημιουργία του ποταμού Μαύρου Δρίνου από την εκχείλιση μεγάλης ποσότητας νερών από την λίμνη της Αχρίδας. Το βάθος του ποταμού μέσα στην πόλη είναι τέσσερα μέτρα και το πλάτος του αρκετά μεγάλο. Κάποιοι νεαροί πηδούσαν από μία γέφυρα μέσα στο ποτάμι και κολυμπούσαν. Μετά το γεύμα σε παραποτάμιες ταβέρνες, στις 3 ώρα Ελλάδος οι εκδρομείς πήραν τον δρόμο της επιστροφής.

Τόσο στο Μοναστήρι, όσο και στην Αχρίδα και στη Στρούγκα εξαιρετική εντύπωση προκάλεσαν τα πολλά και καθαρότατα πάρκα, το πολύ πράσινο και ο σεβασμός στο περιβάλλον.
Στην πεδιάδα (υψόμ. 700 μ. περ.) της περιοχής του Μοναστηρίου υπήρχαν πολλές καλλιέργειες με καλαμπόκια, σιτάρια και καπνά. Τα τελευταία έχουν καλή τιμή, αλλά λείπουν τα εργατικά χέρια λόγω την μεταναστεύσεως των νέων στη Βόρεια Ευρώπη και φέρνουν πλέον εργάτες από ασιατικές χώρες, όπως συμβαίνει και στην Ελλάδα. Στην Αχρίδα και σε όλη την παραλίμνια περιοχή ασχολούνται πλέον με τον τουρισμό, ο οποίος βρίσκεται σε μεγάλη ανάπτυξη.

Κατά την επιστροφή έγινε μία μικρή στάση στην ακριτική Φλώρινα και το βράδυ οι εκδρομείς του Φ.Ι.ΛΟ.Σ, επέστρεψαν στα Τρίκαλα με τις καλύτερες εντυπώσεις.
Η οργάνωση της εκδρομής από το Πρακτορείο Χρ. Αντωνόπουλου άψογη όπως πάντα.

Θ. Νημάς
1. Άποψη της αρχαίας Ηράκλειας Λυγκηστίδας.