«Τον Σταυρόν σου προσκυνούμε Δέσποτα και την αγίαν σου Ανάστασιν υμνούμεν και δοξάζομεν»
Η Τρίτη Κυριακή των Νηστειών του Πάσχα έχει οριστεί από την Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία ως ημέρα της Σταυροπροσκυνήσεως.
Για την πόλη μας την Καλαμπάκα και ιδιαίτερα για τον ιστορικό παλαιοβυζαντινό ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου (Παναγίας) Καλαμπάκας, την «Παναγία την Καλαμπακιώτισσσα», είχαν ιδιαίτερη αξία και σημασία.
Αιτία ήταν η μεταφορά της αγίας εικόνας της Σταυρώσεως του Χριστού, στην οποία εικονίζεται ο Χριστός πάνω στον Σταυρό με την Παναγία δεξιά του και τον μαθητή του Ιωάννη αριστερά, από την Ι. Μονή Βαρλαάμ Μετεώρων (όπου -ελπίζω προσωρινά- φυλάσσεται) στον Ι. Ν. Κοιμήσως της Θεοτόκου Καλαμπάκας.
Πρόκειται για τη μεγάλης αξίας, το παλλάδιο του ιστορικού ναού της Παναγίας, φορητή αμφιπρόσωπη –μέχρι πρότινος- βυζαντινή εικόνα με τη Σταύρωση του Χριστού Παλαιολόγειων χρόνων του ΙΔ’ (14ου) αιώνα στη μια της όψη, και την Κοίμηση της Θεοτόκου (μεταγενέστερη προσθήκη έργο του μεγάλου Κρητικού ζωγράφου – αγιογράφου Θεοφάνη Στρελίτζα Μπαθά του έτους 1527) που για αιώνες ήταν ενωμένες και κοσμούσαν τον Ιερό Ναό της Παναγίας Καλαμπάκας.
Η εικόνα της Σταυρώσεως του Χριστού φέρει κατά μήκος στο κάτω μέρος της αφιερωματική επιγραφή με κόκκινα γράμματα, από την οποία μαθαίνουμε ότι υπήρξε ευσεβές δώρο «του δούλου του Θεού Ιωάννου Καντακουζηνού και Θεοδώρας της Καντακουζηνής και των τέκνων αυτής».
Η μία, τότε αμφίπλευρη, εικόνα, μετά την κλοπή και πώλησή της στη Γερμανία, χωρίστηκε στις δύο όψεις της (Σταύρωση του Χριστού, Κοίμηση της Θεοτόκου) και, μετά την επισήμανση και ανεύρεσή της, μεταφέρθηκε (επιστράφηκε) στο Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών σε δύο πλέον τεμάχια.
Από εκεί, με επίμονες ενέργειες του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Σταγών και Μετεώρων κ. Σεραφείμ, του μακαριστού Παπα-Γιάννη Πίσπα αλλά και άλλων κληρικών και λαϊκών, επανήλθε το 1992 στην Καλαμπάκα με επίσημη υποδοχή.
Από τότε όμως φυλάσσεται, για λόγους ασφαλείας, στην Ι. Μονή Βαρλαάμ Μετεώρων. Από το Μοναστήρι μεταφέρεται η μια πλευρά της εικόνας, αυτή της Σταυρώσεως, τη Γ’ Κυριακή των Νηστειών (της Σταυροπροσκυνήσεως), και η άλλη της πλευρά, αυτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, το Δεκαπενταύγουστο, για προσκύνηση από τους πιστούς στην αρχική της θέση, στον ιστορικό Ναό της Παναγίας Καλαμπάκας, «της Παναγίας της Καλαμπακιώτισσας».
Θα ξαναγράψω την άποψή μου που είναι –πιστεύω- άποψη και του συνόλου των πιστών της Καλαμπάκας: Να μεταφερθούν μονίμως και οι δύο εικόνες στον ναό της Παναγίας, στον οποίο για αιώνες έστεκαν στο ίδιο μέρος ενωμένες, και να γίνει η Καλαμπάκα και η Παναγία τόπος προσκυνήματος πιστών. Τρόποι φύλαξής της υπάρχουν πολλοί.
Το Σάββατο το απόγευμα έγινε επίσημα η υποδοχή της εικόνας της Σταυρώσεως στα προπύλαια του Ι.Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου Καλαμπάκας και μάλιστα για πρώτη φορά υπό τους ήχους της φιλαρμονικής ορχήστρας του Δήμου Καλαμπάκας.
Τελέστηκε ο μέγας Εσπερινός της ημέρας μετά αρτοκλασίας και ο Παρακλητικός Κανόνας του Τιμίου Σταυρού.
Την Κυριακή το πρωί, Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως, εψάλη ο Όρθρος και στο τέλος της Δοξολογίας έγινε η περιφορά του Σταυρού πάνω σε δίσκο με άνθη.
Την ευαγγελική περικοπή ανέγνωσε ο Διάκονος από τον διπλό μαρμάρινο άμβωνα στο κέντρο του ναού, έργου του 6ου μ.Χ. αιώνα.
Σημειώνεται ότι το έγχρωμο σκαλιστό μαρμάρινο Κιβώριο (ή κοβούκλιο) πάνω από την Αγία Τράπεζα, καθώς και το μεγάλο μαρμάρινο σύνθρονο πίσω της, είναι έργα πριν τον 9ο αιώνα.
Στο τέλος της Θείας Λειτουργίας οι πιστοί ασπάστηκαν τον Σταυρό και πήραν άνθη. Ο εφημέριος του ναού Παπα-Λευτέρης Κουκουράβας πρόσφερε καφέ και γλυκό στο μικρό γραφείο του στον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη κ. Σεραφείμ, τον Δήμαρχο Καλαμπάκας Χρ. Σινάνη και άλλους.
Το απόγευμα της Κυριακής τελέστηκε ο Δ’ Κατανυκτικός Εσπερινός και μίλησε για τον Σταυρό ο Μητροπολίτης Αυλώνος κ. Χριστόδουλος.
Μετά τη μικρή Δέηση, η εικόνα εν μέσω συγκίνησης και κωδωνοκρουσιών μεταφέρθηκε στην Ιερά Μονή Βαρλαάμ.
Στις λατρευτικές εκδηλώσεις του διημέρου χοροστάτησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Σταγών και Μετεώρων κ. Σεραφείμ, βοηθούμενος από τον Πρωτοσύγκελλο Νήφωνα Καψάλη, μοναχούς και ιερείς της Μητροπόλεως Σταγών και Μετεώρων.
«Σώσον Κύριε τον λαόν σου…»
Γιάννης Ψαρρής
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
