Εκδόθηκε πρόσφατα και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Γένεσις» το εξαιρετικό πόνημα του πολυγραφότατου συμπολίτη μας Γρηγόρη Σταγέα με τίτλο «Φωτιά και θυσία».
Αποδεχόμενοι το γεγονός ότι ο σημαντικός αυτός πνευματικός άνθρωπος του τόπου μας δεν είναι μόνο συγγραφέας, πεζογράφος και λογοτέχνης αλλά επιπλέον μελετητής, κριτικός, ερευνητής και βασικό στέλεχος ιστορικών συνεδρίων, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι το τελευταίο του βιβλίο αποτελεί σύζευξη όλων των ιδιοτήτων του.
Πράγματι, ο χαρισματικός δημιουργός του, λαμβάνοντας ερεθίσματα, απλά και στιγμιαία, επιδιώκοντας την απέριττη και λιτή έκφραση, και καταστρώνοντας ιστορίες που μιλούν απευθείας στην καρδιά του αναγνώστη, σπρώχνει τους μύθους σε ειδικά μονοπάτια της σκέψης και εντέλει δρομολογεί παραμυθίες, στόχος των οποίων είναι η νοητική λειτουργία. Και το αποτέλεσμα είναι αληθινά πρωτότυπο και ενδιαφέρον.
Το «Φωτιά και θυσία» είναι μια συλλογή δεκαοκτώ διηγημάτων, που εκτυλίσσονται σε δύο βασικούς άξονες, την πατρίδα και τη θρησκεία, που όμως μπλέκονται γλυκά με έννοιες, όπως η ζωή, ο έρωτας, η αγάπη, η μοναξιά, ο χρόνος και ο θάνατος.
Όλοι αυτοί οι άξονες είναι οικείοι στην πεζογραφία, αλλά στο εν λόγω πόνημα ο αναγνώστης διαβάζοντας το βιβλίο εξερευνά και άλλες πτυχές αυτών των ανεξάντλητων εννοιών.
Το βιβλίο εκτείνεται σε 268 σελίδες και χωρίζεται σε δύο μεγάλες ενότητες.
Η πρώτη έχει τίτλο «Οι δρόμοι της φωτιάς (Το σπαθί)» και αποτελείται από δέκα διηγήματα: Το σπαθί, Ο Χαντζαρούλας, Το σύννεφο, Στη Γράνα, Η μονομαχία, Στον Κοκκινόμυλο, Του καπετάνιου τ’ άλογο, Του προδότη η πληρωμή, Ο Αετός του Ασπροπόταμου και Νίκης πέρασμα.
Η δεύτερη ενότητα έχει τίτλο «Οι δρόμοι της θυσίας» (Ο Σταυρός)» και αποτελείται από οκτώ διηγήματα: Το ανθισμένο ραβδί, Το κομμένο χέρι, Οι χειμωνανθοί, Ο ληστής, Το αγκάθινο στεφάνι, Ο Νικητής του θανάτου, Το κοριτσάκι της χαράς και Ο Σταυρός.
Το βιβλίο διανθίζεται από όμορφες ζωγραφιές και σκίτσα του γνωστού Καλαμπακιώτη ζωγράφου Κώστα Αδάμου, ενώ η άρτια σελιδοποίηση από τη Εφημερίδα «ΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ» καθιστά το κείμενο ευανάγνωστο και εύληπτο για τον αναγνώστη.
Αυτό που χαρακτηρίζει τα διηγήματα είναι η ποικιλία στη θεματολογία, η πλαστικότητα στην έκφραση και η έντεχνη χρήση της ντοπιολαλιάς μας, που εκτοξεύει τη ροή του λόγου στο κείμενο. Ο Γρηγόρης Σταγέας είναι τεχνίτης του λόγου και χωρίς ν’ απαρνείται ή να αποφεύγει την τοπική μας διάλεκτο, αντιθέτως την καθιστά σε περίοπτη θέση και τη χαρίζει στον ιστορικό και γλωσσολόγο του μέλλοντος για έρευνα.
Εκεί που όλα κινούνται κάτω απ’ το πέπλο της πεζογραφικής διαστρωμάτωσης, υπεισέρχεται σαν σε θεματικό δρώμενο η ποίηση, η μουσικότητα των λέξεων, ο λιτός και σταράτος λόγος, η σωστά δομημένη πλοκή, σαν απαύγασμα μιας ολοκληρωμένης προσπάθειας, σαν πηγαίες εμπνεύσεις, που κάνουν το βιβλίο άκρως χαρισματικό.
…Πέφτει στα γόνατα, κει δα στη γωνιά, και ταπεινά απευθύνεται στην Παναγιά. Το κάνει πάντα μπροστά από κάθε μάχη και ζητά την ευλογία και τη χάρη της Παντάνασσας.
— Μαυρομάτα μ’, θέλω τη βοήθεια σου. Τα ξέρω πως και τώρα θα ’σαι κοντά μου.
Αυτά λίγα και σταράτα.
Και τότε οι χαρακιές στο λιοψημένο και ανεμοδαρμένο πρόσωπό του, μαλακώνουν, εξαφανίζονται. Και ο σκληρός πολεμιστής, μετουσιώνεται, τώρα, σε άγγελο, που του απολείπουν, λες, μόνο τα φτερά…
(Απόσπασμα από το διήγημα
«Το Σύννεφο» σελ. 47-48)
Οι λέξεις κεντούν το χαρτί και του δίνουν μορφή και εικόνα…
Απέραντη ποδιά κατάξερη απλώνεται ο κάμπος μπρος στην Τριπολιτσά. Είναι Αύγουστος μήνας κι η πέτρα σπιθίζει. Το χώμα τρίβεται στο πρώτο πάτημα, γίνεται σκόνη.
Ο Κολοκοτρώνης καβάλα στη φοράδα του, με το Νικηταρά και δυο τρεις ακόμα καβαλαρέους, κοιτά περίγυρα με το κανοκυάλι, εξετάζει προσεχτικά τον κάμπο.
— Είναι τρανός ο κάμπος! σμίγει τα φρύδια ο στρατηγός. Κι όσο πλατύς και ξάνοιχτος, ο Τούρκος βολεύεται. Βγαίνει, απλώνεται, πλιατσικολογεί, μπαίνει πάλι στην πολιτεία, τρώει, αντρειεύεται και το κάστρο δεν πέφτει.
Είναι αυγουστιάτικο πρωινό. Μια ιδέα αγέρα πάει να μαζώξει το κάμα που γεννοβολά ο κάμπος.
— Σωστά, συμφωνεί στοχαστικά ο Νικηταράς.
Και πάλι κοιτούν την απέραντη καρακαμπίλα και σιωπούν.
(Απόσπασμα από το διήγημα
«Η Γράνα» σελ. 55)
Το σωστό διήγημα χρειάζεται μια δυνατή «έξοδο», προσεκτική χρήση και κορύφωση σωστά επιλεγμένων λέξεων, ιδιαίτερη μέριμνα, για να μη χάσει το κείμενο τη συναισθηματική του θερμοκρασία, κάτι που ο δημιουργός του το καταφέρνει στο μέγιστο.
Μικρό το κελί και βρώμικο. Απόψε αγρυπνά ο Καισάς. Ο ύπνος δεν έρχεται να σφαλίσει τα βλέφαρα του. Τριγυρνά σα θεριό μες το στενό κλουβί του, ξαπλώνει στ’ αχυρένιο στρώμα του, τίποτα. Ο ύπνος, ο λυτρωτής, δεν έρχεται. Και πώς να κουρνιάσει στα βλέφαρά του ο ύπνος, αφού ξέρει ο κακούργος, πως αύριο θα σταυρωθεί ψηλά στο Γολγοθά…
(Απόσπασμα από το διήγημα
«Ο ληστής» σελ. 177)
Ο συγγραφέας διαχειρίζεται με αποτελεσματικό τρόπο συναισθήματα, σκέψεις και συγκρούσεις. Δεν παρατηρεί και δεν επινοεί μόνο, αλλά και περιγράφει αναλυτικά, ενώ εισδύει και σε λεπτομέρειες ανθρώπων, χώρων και αντικειμένων.
Ο κάθε αναγνώστης θα λατρέψει τους ήρωες του βιβλίου, με κάποιους ίσως να ταυτιστεί, κυρίως όμως θα τους σεβαστεί και θα τους τοποθετήσει σ’ έναν περίκλειστο χώρο, θέλοντας να περιφρουρήσει αυτά που λέχθηκαν και δημιουργήθηκαν μεταξύ τους κατά την ανάγνωση, για να μην βγουν παραέξω. Κι αυτό, από απόλυτο σεβασμό στη μοναδικότητα και μοναχικότητά τους.
Πιστός σε ένα σταθερό προσανατολισμό, με δυνατή πένα, σαφώς ένας από τους καλύτερους διηγηματογράφους της εποχής μας στην περιοχή μας, -κι όχι μόνο- ο Γρηγόρης Σταγέας με οδηγούς την παρατήρηση, την επινόηση και φυσικά το βίωμα έχει χαρακτηριστικό στα διηγήματά του την κίνηση και τον πυκνό λόγο, ενώ οι λέξεις αποτελούν για εκείνον αγωγούς ανάμνησης.
Δεκαοκτώ διηγήματα που διανύουν ατομικές πορείες, συμβάλλοντας παράλληλα σε μια συνολική εικόνα εξαρχής επιτυχημένη. Πρόκειται για ένα έργο – αριστούργημα, δείγμα υψηλού επιπέδου γραφής.
Συνολικά το «Φωτιά και θυσία» είναι ένα βιβλίο που χαίρεται κανείς να το διαβάζει. Τα συστατικά του στοιχεία, δομικά, θεματικά και στιλιστικά, βρίσκονται σε μια απολαυστική δυναμική ισορροπία, και το αποτέλεσμα είναι άρτιο. Η ζωή είναι το θέμα αλλά όχι το περίγραμμα, ο θάνατος και ο φόβος είναι απελευθερωμένοι από τον πανικό, οι ήρωες κινούνται με σιγουριά, για να πλησιάσουν τον αναγνώστη.
Στο βιβλίο υπάρχει η ποικιλία που τόσο απολαμβάνουν οι λάτρεις των διηγηματικών συλλογών. Κάθε ένα από τα δεκαοκτώ διηγήματα διαγράφει τη δική του πορεία μέχρι να «ενταχθεί» στο συνολικό έργο, και δεν αναφέρομαι μόνο στο θέμα που προφανώς διαφέρει σε κάθε περίπτωση αλλά και στον τρόπο γραφής, και –το κυριότερο– στη θέση που παίρνει ο παρατηρητής – αφηγητής κάθε φορά.
Έχουμε δεκαοκτώ ανεξάρτητα μεταξύ τους διηγήματα, «γραμμένα» με το ίδιο χέρι, αλλά κάθε φορά με καινούριες λέξεις και καινούριες καταθέσεις ευαίσθητων προσωπικών συναισθημάτων.
Ευχόμαστε από καρδιάς κι αυτό το βιβλίο να είναι καλοτάξιδο. Στον δημιουργό του, Γρηγόρη Σταγέα, να έχει υγεία και να συνεχίσει με την ίδια ατέρμονη και ανεξάντλητη διάθεση και αγάπη να προσφέρει στα γράμματα, στον πολιτισμό και στην ιστορία αυτού του τόπου, που ούτως ή άλλως έχει αφιερώσει ένα μεγάλο κομμάτι της ζωής του.
Η πείρα του, η πλούσια πνευματική κληρονομιά που κουβαλάει αλλά και η ποιότητά του μάς είναι αναμφίβολα απαραίτητες στη δύσκολη και περίπλοκη εποχή που ζούμε.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
