Σε τροχιά βαθιών αλλαγών εισέρχεται το εκλογικό σύστημα, καθώς η κυβέρνηση επεξεργάζεται ένα εκτεταμένο σχέδιο αναδιάρθρωσης που αγγίζει τον πυρήνα της πολιτικής εκπροσώπησης. Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν ριζική επαναχάραξη των εκλογικών περιφερειών, μείωση του αριθμού των βουλευτών και περιορισμό της χρήσης του σταυρού προτίμησης.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, που αποκάλυψε η εφημερίδα ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ, το βασικό πλαίσιο των προτάσεων αναμένεται να τεθεί το επόμενο διάστημα σε άτυπη δημόσια συζήτηση. Στόχος είναι να υπάρξει παράλληλη επεξεργασία με τη διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης, ώστε να διαμορφωθεί ένα ευρύτερο πεδίο συνεννόησης μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων για κρίσιμες θεσμικές τομές.
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει διαμηνύσει ότι δεν πρόκειται για αιφνιδιαστική αλλαγή των κανόνων, αλλά για μια διαδικασία με διαφάνεια και χρονικό ορίζοντα. Όπως ανέφερε σε πρόσφατη κοινοβουλευτική συζήτηση, η πρόθεση είναι το νέο σύστημα να ψηφιστεί νωρίς στην επόμενη κοινοβουλευτική περίοδο, μετά τις εκλογές του 2027, και να τεθεί σε ισχύ στις εκλογές του 2031, εφόσον εξασφαλιστούν οι αναγκαίες πλειοψηφίες.
Το βασικό μοντέλο
Ο σχεδιασμός, που αποδίδεται στον υπουργό Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος, αντλεί έμπνευση από το λεγόμενο «γερμανικό μοντέλο», προσαρμοσμένο όμως στις ελληνικές ιδιαιτερότητες. Κεντρική αλλαγή είναι η μείωση των εκλογικών περιφερειών από δεκάδες μικρότερες σε επτά μεγάλες γεωγραφικές ενότητες, που αντιστοιχούν στις σημερινές αποκεντρωμένες διοικήσεις.
Σε αυτές τις νέες περιφέρειες, οι έδρες θα κατανέμονται με βάση τον πληθυσμό, όπως αυτός αποτυπώνεται στα στοιχεία της Ελληνική Στατιστική Αρχή. Η εκλογή των βουλευτών θα γίνεται με μικτό τρόπο: ένα σημαντικό ποσοστό θα προκύπτει από μονοεδρικές περιφέρειες, ενώ οι υπόλοιποι θα εκλέγονται μέσω λιστών. Εξετάζεται μάλιστα το ενδεχόμενο ισοκατανομής (50%-50%) ώστε να διατηρηθεί η αναλογικότητα.
Μονοεδρικές και όρια
Οι μονοεδρικές εκλογικές ενότητες θα χαραχθούν από ανεξάρτητη επιτροπή με αυξημένες εγγυήσεις διαφάνειας. Τα όρια θα καθορίζονται με πληθυσμιακά κριτήρια, ώστε να αποφεύγονται μεγάλες αποκλίσεις, ενώ θα λαμβάνονται υπόψη γεωγραφικές και διοικητικές ιδιαιτερότητες, ιδιαίτερα σε νησιωτικές περιοχές.
Η επιτροπή θα έχει συγκεκριμένο χρονικό περιθώριο για την ολοκλήρωση του έργου της, ενώ τυχόν ενστάσεις θα εξετάζονται αποκλειστικά από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, το οποίο λειτουργεί ως εκλογοδικείο.
Μείωση του αριθμού βουλευτών
Ένα ακόμη βασικό στοιχείο είναι η μείωση των κοινοβουλευτικών εδρών. Τα σενάρια προβλέπουν Βουλή με 200 έως 250 μέλη, έναντι των 300 σήμερα. Παράλληλα, εξετάζεται η διατήρηση περιορισμένου αριθμού βουλευτών Επικρατείας.
Για την κατανομή των εδρών, παραμένει στο τραπέζι και η πρόβλεψη μπόνους για το πρώτο κόμμα, σε αναλογία με το ισχύον σύστημα, ώστε να διευκολύνεται ο σχηματισμός σταθερών κυβερνήσεων.
Ειδικές πρόνοιες και «μαξιλάρι» εδρών
Το προτεινόμενο μοντέλο προβλέπει και μηχανισμό προσαρμογής σε περιπτώσεις υπερεκπροσώπησης. Αν ένα κόμμα κερδίσει περισσότερες μονοεδρικές από όσες δικαιούται συνολικά, τότε θα αυξάνεται προσωρινά ο αριθμός των εδρών της Βουλής, δημιουργώντας τις λεγόμενες «πλεονασματικές» έδρες.
Οι νέες περιφέρειες
- Η νέα Περιφέρεια Αττικής περιλαμβάνει τις σημερινές εκλογικές Περιφέρειες Α’ Αθήνας, Νότιας – Βόρειας – Δυτικής Αθήνας, Ανατολικής και Δυτικής Αττικής, Α’ και Β’ Πειραιά.
- Η Δυτικής Μακεδονίας – Ηπείρου περιλαμβάνει: Κοζάνης, Γρεβενών, Καστοριάς, Φλώρινας, Ιωαννίνων, Αρτας, Θεσπρωτίας και Πρέβεζας.
- Η Αιγαίου περιλαμβάνει: Λέσβου, Χίου, Σάμου, Κυκλάδων, Δωδεκανήσου.
- Η Κεντρικής Μακεδονίας – Θράκης περιλαμβάνει: Εβρου, Ροδόπης, Ξάνθης, Δράμας, Σερρών, Κιλκίς, Α’ και Β’ Θεσσαλονίκης, Χαλκιδικής, Πέλλας, Ημαθίας, Πιερίας.
- Η Πελοποννήσου – Δ. Ελλάδας – Ιον. Νήσων περιλαμβάνει: Αιτωλοακαρνανίας, Αχαΐας, Ηλείας, Κορίνθου, Αργολίδας, Αρκαδίας, Λακωνίας, Μεσσηνίας, Κέρκυρας, Λευκάδας, Κεφαλλονιάς, Ζακύνθου.
- Η Κρήτης περιλαμβάνει: Ηρακλείου, Χανίων, Ρεθύμνου, Λασιθίου.
- Η Θεσσαλίας – Στ. Ελλάδας περιλαμβάνει: Λάρισας, Καρδίτσας, Μαγνησίας, Τρικάλων, Φθιώτιδας, Βοιωτίας, Εύβοιας, Ευρυτανίας και Φωκίδας.
Συνολικά, το υπό επεξεργασία σύστημα επιχειρεί να συνδυάσει στοιχεία αναλογικότητας με ενίσχυση της κυβερνησιμότητας, ανοίγοντας ταυτόχρονα τη συζήτηση για μια πιο δομική αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο εκλέγεται και λειτουργεί το ελληνικό Κοινοβούλιο.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
