«Η μουσική είναι ένας ηθικός κανόνας. Δίνει ψυχή στο σύμπαν, φτερά στην σκέψη, απογειώνει τη φαντασία, χαρίζει χαρά και λύπη και ζωή στα πάντα» (Πλάτων)
Η Ελλάδα έζησε το τελευταίο διάστημα δύο διαφορετικά αλλά εξίσου ηχηρά μουσικά γεγονότα που μονοπώλησαν το ενδιαφέρον της κοινωνίας: Tη συναυλιακή επέλαση των Metallica και τον πολυσυζητημένο διαγωνισμό της Eurovision.
Ηλία Γιαννακόπουλου
Φιλολόγου
Δύο κόσμοι εκ διαμέτρου αντίθετοι, αλλά και παράλληλα συγκοινωνούντες. Από τη μία, η ακατέργαστη ένταση της heavy metal μουσικής και από την άλλη, το φαντασμαγορικό τηλεοπτικό υπερθέαμα της Eurovision. Εκατομμύρια άνθρωποι παρακολούθησαν, σχολίασαν, ταυτίστηκαν, συγκινήθηκαν ή ενθουσιάστηκαν.
Η μουσική, είτε μέσα από τις ηλεκτρικές κιθάρες είτε μέσα από τη σκηνοθετημένη ποπ εικόνα, απέδειξε πως εξακολουθεί να αποτελεί μια από τις ισχυρότερες μορφές συλλογικής εμπειρίας και πολιτισμικής έκφρασης.
Τα δύο μουσικά γεγονότα διαθέτουν διαφορετική αισθητική και φιλοσοφία, αλλά μοιράζονται την ίδια δύναμη επιρροής πάνω στο κοινό.
Οι Metallica εκφράζουν τη σκληρή, εκρηκτική και αντισυμβατική πλευρά της μουσικής δημιουργίας. Η μουσική τους βασίζεται στον ηλεκτρισμό, στην ένταση, στον ρυθμό και στην άμεση συναισθηματική έκρηξη.
Αντίθετα, η Eurovision στηρίζεται περισσότερο στη σκηνική εικόνα, στη χορογραφία, στο τηλεοπτικό θέαμα και στη γρήγορη εναλλαγή μουσικών επιρροών. Εκεί κυριαρχεί η ποπ κουλτούρα, η εύκολη αναγνωρισιμότητα και η ανάγκη για εντυπωσιασμό.
Ωστόσο και οι δύο διοργανώσεις καταφέρνουν να ενώσουν χιλιάδες ή και εκατομμύρια ανθρώπους γύρω από έναν κοινό παρονομαστή: Tη δύναμη του ήχου και της συλλογικής συγκίνησης. Η μουσική γίνεται αφορμή για συμμετοχή, ταύτιση και προσωρινή υπέρβαση της καθημερινότητας.
«Ουκ ένεστιν, πράξις εν ανθρώποις, ήτις άνευ μουσικής τελείται» (Αριστοτέλης)
Ιδιαίτερα η παρουσία των Metallica αποτέλεσε μια μοναδική εμπειρία μουσικής έκστασης. Στη συναυλία τους δεν υπήρχαν ηλικιακά σύνορα ούτε κοινωνικές διακρίσεις. Νέοι, μεγαλύτεροι, άνθρωποι διαφορετικών εμπειριών και βιωμάτων ενώθηκαν κάτω από τον ίδιο ρυθμό και την ίδια κραυγή ενέργειας. Η ένταση των τραγουδιών, οι κιθαριστικές εκρήξεις, ο δυναμικός παλμός των ντραμς και η σχεδόν τελετουργική συμμετοχή του κοινού δημιούργησαν μια ατμόσφαιρα πάθους και απόλυτης ψυχικής αποφόρτισης. Οι θεατές δεν παρακολουθούσαν απλώς μια συναυλία. Συμμετείχαν σε μια συλλογική εμπειρία έκστασης και απελευθέρωσης.
Η heavy metal μουσική, δηλαδή, λειτούργησε ως τρόπος έκφρασης εσωτερικών εντάσεων, κοινωνικής διαμαρτυρίας αλλά και βαθιάς υπαρξιακής αναζήτησης. Εκείνη τη στιγμή, το πλήθος γινόταν ένα σώμα και μια φωνή που αναζητούσε διέξοδο μέσα από τον ήχο.
Τanto (κορυφαίο στοιχείο) στη συναυλία των Metallica όσο και στη Eurovision αναδείχθηκε η συνάντηση λαών, πολιτισμών και διαφορετικών τρόπων έκφρασης. Άνθρωποι από διαφορετικές χώρες και κουλτούρες ενώθηκαν μέσα από τη μουσική εμπειρία και τη δύναμη του θεάματος.
Ωστόσο, παρά τη γοητεία της παγκοσμιοποίησης* της μουσικής, γίνεται ολοένα πιο αισθητή η υποχώρηση της αυθεντικής εθνικής μουσικής ταυτότητας.
Στη Eurovision κυριαρχεί πλέον η σκηνοθεσία, τα ειδικά εφέ, οι φωτισμοί και η τηλεοπτική εικόνα, ενώ τα παραδοσιακά μουσικά στοιχεία των κρατών συχνά απουσιάζουν ή περιορίζονται σε διακοσμητικό ρόλο. Το τραγούδι μετατρέπεται περισσότερο σε οπτικοακουστικό προϊόν παρά σε φορέα πολιτισμικής ιδιαιτερότητας. Η εποχή του θεάματος επιβάλλει την εικόνα πάνω στην ουσία, αφήνοντας συχνά τη μουσική να λειτουργεί ως συνοδευτικό στοιχείο της σκηνικής εντύπωσης.
Η μουσική, ωστόσο, παραμένει μία από τις πιο αυθεντικές ανθρώπινες ανάγκες έκφρασης.
Από τα αρχαία τελετουργικά τραγούδια μέχρι τις σύγχρονες συναυλίες και τα διεθνή μουσικά φεστιβάλ, ο άνθρωπος αναζητά πάντα έναν ήχο για να εκφράσει όσα δεν μπορούν εύκολα να ειπωθούν με λέξεις.
Η μουσική γίνεται παγκόσμιος κώδικας επικοινωνίας που υπερβαίνει γλώσσες, σύνορα και ιδεολογίες. Άλλοτε εκφράζει οργή και διαμαρτυρία, άλλοτε ψυχική ευφορία, ελπίδα ή εσωτερική λύτρωση. Μέσα από αυτήν, ο άνθρωπος αποκαλύπτει τον βαθύτερο εαυτό του και συνδέεται με τους άλλους σε ένα επίπεδο πιο άμεσο και γνήσιο.
“Χωρίς μουσική, η ζωή θα ήταν ένα λάθος!!!!!!!” (Νίτσε .)
Είτε μέσα από τη μεταλλική κραυγή των Metallica είτε μέσα από τη λαμπερή σκηνή της Eurovision, η μουσική συνεχίζει να αποτελεί μια παγκόσμια γλώσσα συναισθημάτων, ίσως την πιο ανθρώπινη μορφή επικοινωνίας που δημιούργησε ποτέ ο πολιτισμός.
- Να σημειωθεί πως το τραγούδι της Βουλγαρίας που κέρδισε την πρώτη θέση (“Bangaranga”) είχε ως τραγουδίστρια μία Βουλγάρα(Dara), Νορβηγό στιχουργό, Σουηδούς χορευτές και Έλληνες σκηνοθέτες. Η παγκοσμιοποίηση στα πάνω της.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
