Αγαπητοί Δημοτικοί Ταγοί, Εκκλησιαστικοί αρμόδιοι και απλοί Δημόται, Χαίρετε και υγιαίνετε!
Από το 1950 κι εντεύθεν έχουν διαπραχθή εις την πυρπολημένην και δεδακρυσμένην Καλαμπάκαν περίπου εννέα (9) πολεοδομικά ούτως ειπείν ατοπήματα, να μην τα χαρακτηρήσω «εγκλήματα», υπό τών εκάστοτε Δημοτικών Ταγών και τών τότε εχόντων αρμοδιότητας αποφασίζειν τά οποία έκτοτε το μέν επηρέασαν δυσμενώς, δυσμενέστατα την όλην φυσιογνωμίαν τής πόλεως τό δε κατέστρεψαν την πολιτιστικήν και ιστόρικήν της κληρονομιάν προσβάλοντας εν ταυτώ και τούς δημιουργήσαντας αυτά προγόνους μας.
Επειδή εβίωσα όλα αυτά τά έκ τού προχείρου, άνευ προβληματισμών και δήθεν τού επείγοντος γενόμενα πολεοδομικά ατοπήματα θ’ αποπειραθώ νά υπενθυμίσω ένα έκαστον εξ αυτών ώστε οι αρμόδιοι επί τών αποφάσεων διδασκόμενοι μέ ώριμον και ήρεμον σκέψιν διαχειρισθούν τον χώρον ανεγέρσεως τού Επισκοπείου πού ώς φημολογείται προορίζεται ο χώρος τής Πλατείας ιατρού Δημητρίου Χρ.Λιάπη.
Καί επειδή είμαι έκ τών τελευταίων εν ζωή παλαιών Καλαμπακιωτών τών βιοσάντων τά γενόμενα πολεοδομικά ατοπήματα θα παρεκάλουν μοί επιτραπή να δηλώσω ευθέως και πόνον ψυχής ότι η ανέγερσις τού Επισκοπείου εις την ώς είρηται Πλατείαν Δημητρίου Χρ. Λιάπη ήθελεν αποτελέσει την κορωνίδα τών διαπραχθέντων από το 1950 κι’ εντεύθεν πολεοδομικών τερατουργημάτων καταστρεψάντων την όλην φυσιογνωμίαν τής πολυειδώς υμνηθείσης υπό τών περιηγητών τού 17ου, 18ου αιώνος Καλαμπάκας. Με την διαφοράν ότι εάν αυτό ήθελεν συμβή θα είναι ενσυνείδητον ατόπημα έκ προμελέτης και ουδέποτε ήθελεν τύχη τής συγγνώμης.
Αναγνώστε και κρίνετε.
1ον: ΑΝΕΓΕΡΣΙΣ I. ΝΑΟΥ – ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΠΛΑΤΕΙΑΣ. Η ανέγερσις τού νύν Μητροπολιτικού Ναού τού Αγ. Βησσαρίωνος εις την τότε Κεντρικήν Πλατείαν τής πόλεως τής Καλαμπακας ή παλαιάς Αγοράς τού Αρχαϊκού ΑΙΓΙΝΙΟΥ και Ρωμαϊκού ΦΟΡΟΥΜ.
α. Τούτο ήτο τεράστιον λάθος διαπραχθέν κατά μίαν εκδοχήν υπό τήν θρησκευτικήν πίεσιν μιάς ώς απεδείχθη ανακριβούς ιεράς παραδόσεως ότι δήθεν ο Αγιος Βησσαρίων ώς Εξαρχος ΣΤΑΓΩΝ κατηράσθη το εδώ Χριστεπώνυμον Πλήρωμα διό και θα έδει να εξευμενισθή δι’ ανεγέρσεως μεγαλοπρεπούς Ναού.
Όμως εάν τούτο όντως ίσχυεν τότε κατακρίνω τούς αποφα- σίσαντας διά το ρηθέν «πολεοδομικόν ατόπημα» διότι:
i. Η υποτιθεμένη αυτή παράδοσις είναι ανακριβής δεδομένου ότι οι τής Ελασσόνος πιστοί ήσαν εκείνοι πού δεν απεδέχθησαν τον Αγιον Βησσαρίωνα και ουχί οι Σταγιείς και συνεπώς θα έπρεπε να ερευνήσουν πρότερον το αληθές πράγμα όπερ δέν έπραξαν ώς ώφειλον παρασύραντες αναγκαστικώς το πάμπτωχον και πενόμενον τότε Πλήρωμα εις μίαν 20ετή και πλέον συνεισφορά και προσπάθεια.
ii. Καταδήλως ήρξατο η ανέγερσις χω¬ρίς να υφίσταται έστω ένα σεβαστόν χρη- ματικόν ποσόν και επαφέθη καταδήλως εις τον Αγ. Βησσαρίωνα η ανεύρεσίς του! Αφού λοιπόν δεν υπήρχεν εις το παγγάρι ένα σεβαστόν ποσόν αλλά και ούτε προ¬οπτική συντόμου ανευρέσεώς του τότε ποιος ο λόγος επέβαλεν την βεβιασμένην και άμεσον έναρξιν ανεγέρσεώς του δεδο¬μένου ότι η σχεδόν πλήρης λειτουργία του εγένετο μετά μίαν εικοσαετίαν; Ποτέ δέν εξηγήθη τότε αλλά και ούτε μετέπειτα εις το ταλαίπωρημένον έκ τών πολέμων Πλήρωμα διατί τόσον βεβιασμένως και χωρίς καλούς υπολογισμούς ανελήφθη η ανέγερσις τοσούτου μεγάλου έργου το οποίον ακόμη και σήμερον φαντάζει Φαραωνικόν εις μέγεθος και κόστος;
Εξ άλλου ο Αγιος Βησσαρίων είχεν αναμείνει επί 500 έτη χωρίς Ναόν διατί τώρα θα επείγετο κοινώς στο «άρπα-κόλλα» να τού ανεγείρουν οι Σταγιείς Ναόν ενώ ήσαν πυροπαθείς, πένητες και ταλαιπωρημένοι από έναν10ετή πόλεμον; Λάθος μέγα.
Δυστυχώς η καλυτέρα λύσις που δέν ηκολουθήθη θα ήτο ο προσεκτικός σχεδιασμός και προϋπολογισμός τών οικονομικών δεδομένων και φρονώ ότι και ταχύτερον και χαλαρότερον θα επερατούτο αλλά και εις άλλην περίοπτον και μή «στριμωγμένην» θέσιν και χωρίς ν’ απαιτηθη η καταστροφή τής πλατείας
iii. Ομως γενομένου τού ατοπήματος παρεβιάσθη το από αρχαιότητος ισχύον δόγμα. ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΗΣ ΚΕ-ΝΤΡΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΛΑΤΕΙΑ. Αρχίζοντες από το πολεοδομικόν σχέδιον μετά τών εξωτερικών τειχών τού Αρχαϊκού ΑΙΓΙΝΙΟΥ η ρηθείσα κεντρική Πλατεία (Πλατέα) μέχρι το 1952 ήτο το Α και Ω όλων τών εκδηλώσεων τής πόλεως διό και η εκεί ανέ- γερσις τού Ηρώου. Εάν δέν είχεν ανεγερθή το 1952 ο ναός και απεκαθίσταντο τά πέριξ τής Πλατείας εν συνδιασμώ μέ την κάτω Πλατείαν (Πλατέαν) υπάρχοντα πρό τής πυρπολήσεως τής Καλαμπάκας καταστήματα τότε πολύ διαφορετική θα ήτο σήμερον η όλη φυσιογνωμία τής Καλαμπάκας. Εμπροσθεν αυτής τής Πλατείας καίτοι ο δρόμος σκυρόστρωτος ερχόμενοι από Σωποτόν εκάμαμεν τάς παρελασεις 1949-50 κατά τάς Εθνικάς εορτάς, εις αυτήν ήρχιζεν και επερατούτο η λαμπαδηδρομία την 25ην Μαρτίου, εις αυτήν εγίνοντο μέχρι το 1951 αι Γυμναστικοί επιδείξεις, χοροί τών σχολείων και άλλαι εορταστικαί εκδηλώσεις. Εν παρόδω εις αυτήν την πλατείαν εστήθησαν υπό των Ιταλών τά πολυβόλα πρός εκτέλεσιν 100 και πλέον Καλαμπα- κιωτών και εάν δεν παρενέβαινον ενεργώς οί αείμνηστοι Δήμαρχος Κων. Αλεξιάδης, Γραμματεύς Αθαν.Λιάπης και η Αλίκη Παπαφιλίππου ίσως να είχεν γραφή μεγάλη Τραγωδία. Πέραν τούτων ένεκεν τού όγκου τού Ναού σήμερον απόλλυται η μοναδική θέα πρός την Αγιάν, Αλτσον. Δι’ αυτήν την θέαν έρχονται οι επισκέπται.
Θεωρώ αυτό ώς το Νοί διαπραχθέν ατόπημα διότι μετήλλαξε την όλην φυσιογνωμίαν τής πόλεως επί τά χείρω μεταξύ των οποίων και την Κάτω Πλατείαν αλλά και την υποβάθμισιν άν όχι πλήρη απαξίωσιν τού Ηρώου. Πρότασίς μου να μετακινηθή το Ηρώον εις την Κεντρικήν πλατείαν Ρήγα Φεραίου ηγνοήθη υπο πέντε (5) Δημάρχων.
2ον: Η ανέγερσις τού Β’ Δημοτικού Σχολείου εις την σημερινήν θέσιν.
Τον χρόνον πού επρόκειτο ν’ ανεγερθή το Β Δημοτικόν Σχολείον νοτίως αυτού τότε υπήρχαν κήποι και ελαχιστότατα σπίτια σποραδικώς. Ληφθησομένου υπ’ όψει ότι και εις το σημείον ένθα ανηγέρθη απηλλοτριώθησαν οικόπεδα (Παπαγεωργιάδου, Γρ. Παπαφιλίππου) θα ηδύνατο να ευρεθή ευκόλως έτερος χώρος απαλλοτριώσεως εγγύς και ν’ ανεγερθή το Δημοτικόν Σχολείον. Ομως ανεγερθέντος το σοβαρότερον είναι ότι κυριολεκτικώς μά κυριολεκτικούς αποκρύπτεται η ωραιοτέρα θέα τού συμπλέγματος τών Μετεώρων από Αγ. Τριάδος μέχρις Αγ. Στεφάνου πέραν τού ότι ευρισκόμενον τόσον πλησίον μέ τον Ναόν και Δικαστήρια αποτελούν αφ’ εαυτών Πολεοδομικόν «κουβάρι» δι’ αποστροφήν τού βλέμματος.
3ον: Ανέγερσις Δικαστικού Μεγάρου – Καταστροφή τής Κάτω Πλατείας.
Διά τής ανεγέρσεως τού Δικαστικού Με-γάρου κατεστράφη η εναπομείνασα Κάτω Πλατεία η οποία με σημερινήν ανάπλασιν θ’ απετέλει ένα κόσμημα-όασιν διά την Καλαμπάκαν.
Ετσι λοιπόν εις ένα χώρον 15-20 στρεμμάτων έχομεν μία ογκωδεστάτην συσσώρευσιν γιγαντιαίων κτιρίων (Ναός – Σχολείον – Δικαστήρια) το μέν αλλοιούντων όλην την ωραιοτάτην αυτήν περιοχήν από εποχής τού Αρχαϊκού Αιγινίου το δε αποκρύπτουν το ωραιότατον σύμπλεγμα των βράχων Αγ. Τριαδος – Αγ. Στεφάνου.
Ούτε οι εχθροί τής Καλαμπάκας εάν ήθελον να την εκδικηθούν δέν θα διέπραττον τοιαύτην καταστροφήν ανεγέρσεως τριών ογκωδεστάτων κτιρίων σχεδόν εν επαφή το έν από το έτερον.
Η ευθύνη ανεγέρσεως τών Δικαστηρίων εξ ολοκλήρου ανήκει εις τον τότε Δήμαρχον άνθρωπον τής παλαιάς σχολής χωρίς εφευρετικότητα διά συγχρόνους λύσεις και γενικώς άνευ κουλτούρας πολιτιστικής.
4ον: Η κατεδάφισις τού Εθνικού Γυμναστηρίου εις την Πουλιάνα διά την ανέγερσιν τού σημερινού Λυκείου
Κατ’ αρχήν ποτέ δέν κατεδαφίζεις ένα κόσμημα αρχιτεκτονικόν αλλά πάση θυσία προσπαθείς να εύρης άλλην λύσιν. Αι δικαιολογίαι τότε ήσαν το μέν ότι τά αποσταλέντα χρήματα υπό των Ομογενών Αμερικής ήσαν 150.000 δολ. καί δέν επαρκούσαν το δε επίεζεν η κατάστασις τάχιστα την ανέγερσιν αυξηθέντων των μαθητών τού Γυμνασίου και η Κωνστάντειος, Αγ. Πρόδρομος, Αγ. Βαρβάρα και Αγ. Αθανάσιος δεν επαρκούσαν. Ομως θα η μπορούσε μέ εσωτερικήν πρόχειρον δι- ασκεύην τού Γυμναστηρίου να έχωμεν 2-3 αιθούσας διά την άμεσον προσωρινήν κά- λυψιν τών σχολικών αναγκών και μέχρις ανευρέσεώς περισσοτέρων πόρων οι οποίοι ώς θα ίδωμεν ήλθον εξ ουρανού μετά 1,5 έτος. Ετσι λοιπόν επροτιμήθη η πρόχειρος και ταχεία λύσις με το κατεδαφίζοντες το Γυμναστήριον θα ανευρίσκετο τάχιστα το 80% των λίθων διά την τοιχοποιίαν άρα θα εξοικονομούντο χρήματα και επί πλέον θ’ ανεγείρετο ενωρίτερον αφού οι λίθοι ήσαν έτοιμοι απο την κατεδάφισιν. Δυστυχώς εάν καθυστέρει επ’ ολίγον η κατεδάφισις η έλλειψις χρημάτων επελύθη το επόμενον έτος μέ την υποτίμησιν τής τότε δραχμής και τά 150.000 δολλάρια εγένοντο 300.000. Η βία ουδέν πράττει και τιμωρεί.
5ον: Η ιδρυσις δήθεν σκεπαστής συγκεντρωμένης αγοράς (Κρέατα – Οπωρ/κά – Ιχθυαγορά) εις την Πλατείαν ιατρού Δημ. Λιαπη εκεί ενθα συζητείται να ανεγερθή το Επισκοπικόν Μέγαρον.
Ετόνισα ότι ο τότε Δήμαρχος Χρ. Σουλεϊμάνης ήτο της παλαιάς σχολής χωρίς ικανότητας νέων και προκεχωρημενών λύσεων που θα ωθούσαν την πόλιν πρός τήν νέαν εποχήν. Τελικώς καλώς κατεδαφίσθη διότι ήτο ένα εξάμβλωμα άνευ χρήσεως τινός.
6ον: Η ίδρυσις τής Δημοτικής Βιβιοθήκης εις διώροφον κτίριον και δή εις σημείον πλήρη θορύβων, μή ύπάρξεως χώρου σταθμεύσεως οχημάτων κ.α. Ο Θεός μοί ηυνόησεν και μοί έδωκεν την ευκαιρίαν να επισκεφθώ ανά τον Κόσμον βιβλιοθήκας Εθνικάς, Δημοτικάς, Πανεπιστημιακάς από τάς ΗΠΑ μέχρις Αυστραλίας και φυσικά όλης τής Ευρώπης.
Ουδαμού συνήντησα Βιβλιοθήκην ο κύριος χώρος της να μή ευρίσκηται εις το ισόγειον. Απασαι αι ανά τον Κόσμον Βιβλιοθήκαι εις ποσοστόν 90% λειτουργούν και επιδιώκουν να λειτουργούν εις το ισόγειον διά να είναι ευχερώς προσπελάσιμοι διά πάσαν ηλικίαν και σωματικήν πάθησιν. Τεράστιον λάθος η σημερινή Βιβλιοθήκη εις διώροφον κτίριον και εις άκαιρον από πάσης πλευράς χώρον, ηχορυπάνσεων, χώρου σταθμεύσεως οχημάτων κ.α. Η ιδική μου γνώμη την οποίαν επρότεινα κατόπιν εορτής αφού δεν ηρωτήθην ποτέ από τους παντογνώστας και πανσόφους Δημοτικούς Ταγούς ήτο να εγκατασταθή εις την Κωνστάντειον Σχολήν. Ηρεμώτερον και ευχερέστερον σημείον προσεγγίσεως από την Κωνστάντειον δεν υφίσταται. Καί μόνον το αρχαιοπρεπές τού κτιρίου σ’ υποβάλλει ότι εις το εσωτερικόν ενδημεί μάθησις, γνώσις και σοφία.
7ον: Η εξαφάνισις τής Βρύσης τού Σοπωτού. Ουδέν σχόλιον. Ατόπημα ανεπανόρθωτον.
8ον: Η απόκτησις τών «ΞΕΝΙΑ» και τού κτιρίου Φορτοεκφορτώσεως (ΡΑΜΠΑΣ) τού Σιδ. Σταθμού εγένοντο καταδήλως με βιασύνην μόνον και μόνον διά να φανή ότι οι Δημοτικοί Ταγοί επέτυχον την απόκτησίν των χωρίς μέχρις σήμερον να γνωρίζουν πώς και πότε θ’ αξιοποιηθούν. Ειδικώς το ΞΕΝΙΑ θα είναι έγκλημα να εγκατασταθή το Δημαρχείον. Αυτό ελέγετο κατά την αρχαιότητα «ΑΒΔΗΡΙΤΙΣΜΟΣ» έκ τού ότι οι Αβδηρίται τον 5ον π.Χ. αιώνα χωρίς να σκεφθούν εάν έχουν νερό κατεσκεύασαν το τελειώτερον σύστημα υδρεύσεως και όταν το επεράτωσαν ανεφώνησαν. «Νερό δεν έχομεν».
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Η Πλατεία Δημητρίου Χρ. Λιάπη είναι το τελευταίον σημείον τής παλαιάς Καλαμπάκας πού ευτυχώς παραμένει άθηκτον και ελπίζομεν ημείς οι παλαιότεροι βιώσαντες την πυρπολημένην και δεινοπαθούσαν τότε μεταπολεμικήν Καλαμπάκα να μή το ίδωμεν καταστρεφόμενον φεύγοντες.
Είναι το μοναδικόν σημείον πού οράται ο βράχος τής Αγιάς και Πάντοβα πλήρως και ευκρινώς και έν συνδιασμώ μετά τού Πλατάνου θα ηδύνατο επιφανειακώς ν’ αποτελέση μίαν καλαίσθητον Πλατείαν – Οασιν. Το δε υπόγειον μέ μίαν προσπάθειαν θα ηδύνατο να κατασκευασθή ένα υπέροχον ΠΑΡΚΙΝΓΚ που τόσον πολύ στερείται η πόλις μας.
ΟΧΙ ΑΛΛΑ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΑ ΚΤΙΡΙΑ. ΟΧΙ ΑΛΛΟΙ ΓΙΓΑΝΤΙΑΙΟΙ ΒΡΑΧΟΙ-ΚΤΙΡΙΑ ΣΥΣΩΡΕΥΜΕΝΟΙ!
ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΛΜΠΑΝΗΣ
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
