Η πασχαλινή περίοδος ανέδειξε, για ακόμη μία φορά, τα προβλήματα του αστικού ιστού της Καλαμπάκας. Μαζί με τους επισκέπτες κατέφθασαν εκατοντάδες Ι.Χ. και τουριστικά λεωφορεία, μετατρέποντας τους κεντρικούς δρόμους σε ένα απέραντο πάρκινγκ. Οι αιτίες είναι πολλές και γνώριμες: έλλειψη χώρων στάθμευσης, παρκάρισμα πάνω σε γωνίες, χρήση αυτοκινήτου για διαδρομές λίγων τετραγώνων, κακοσχεδιασμένες διαβάσεις, σπασμωδικές παρεμβάσεις και, εν τέλει, ένα αναποτελεσματικό τρίπτυχο «Εγκαταστάσεις – Εκπαίδευση – Έλεγχος».
Μέσα σε αυτό το δύσκολο πλαίσιο, ο Δήμαρχος Μετεώρων ανακοίνωσε έργα ανάπλασης στο κέντρο της πόλης και την εγκατάσταση «έξυπνων» συστημάτων φωτισμού και ύδρευσης, συνολικού προϋπολογισμού άνω των έξι εκατομμυρίων ευρώ. Παράλληλα, ορίστηκε αντιδήμαρχος «Τουρισμού – Εύρυθμης Λειτουργίας Πόλης – Ψηφιακής Διακυβέρνησης» ακριβώς τη στιγμή που η τεχνητή νοημοσύνη, οι ψηφιακές πόλεις και οι τεχνολογικές μεταβολές εξελίσσονται ραγδαία και οφείλουν να λειτουργούν αλληλένδετα με την κοινωνική και οικονομική βιωσιμότητα, δηλαδή, στην περίπτωσή μας, με τον τουρισμό.
Σκοπός του παρόντος άρθρου, και με την σκέψη ότι τα αυτοκίνητα συνεχώς θα αυξάνονται, είναι να μοιραστώ ορισμένες προτάσεις και ιεραρχήσεις αναφορικά με τις ήδη υπάρχουσες κινήσεις του Δήμου Μετεώρων, μέσα από το Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ) που έχει ανακοινωθεί (αλλά δεν βρίσκεται ακόμη στο gov.gr?), ώστε να στηρίζεται σε πραγματικά δεδομένα, να αξιοποιεί σύγχρονα τεχνολογικά εργαλεία και να υπηρετεί μια πόλη του μέλλοντος για όλους: από την προσβασιμότητα των ηλικιωμένων και τη συμπερίληψη, έως την καθημερινή ποδηλατική μετακίνηση και την αισθητική.
Αρχικά, για την διαφάνεια και αξιοπιστία της ψηφιοποίησης της πόλης, κύρια μέριμνα οφείλει να είναι η δημοσιοποίηση των δεδομενων που θα συλλεχθούν απο τις ψηφιακες παρεμβάσεις. Οι δημότες τα χρηματοδοτούν και αφορούν άμεσα την ποιότητα ζωής τους, άρα οφείλουν να είναι ανοιχτά σε όλους. Σε αντίθετη περίπτωση κέρδος έχει μονο η εταιρία διαχείρισης τους, δημιουργώντας ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για όσους τα γνωρίζουν. Επιπλέον, πολλοί νέοι ερευνητές και φοιτητές αναζητούν δεδομένα για πανεπιστημιακές μελέτες· πόσο ωραίο θα ήταν να χρησιμοποιούν στοιχεία της πόλης τους και, στο πλαίσιο πρακτικών ή πτυχιακών εργασιών, να συνεισφέρουν στον Δήμο. Στο ίδιο πνεύμα συνεργασίας, θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν και δεδομένα όπως ο όγκος αυτοκινήτων στις εξόδους των Μετεώρων και των Τρικάλων, ή αναλύσεις από την Ένωση Ξενοδόχων ή το AirDNA (εργαλείο ανάλυσης δεδομένων του Airbnb) ώστε να προκύψουν ολοκληρωμένες συγκριτικές μελέτες.
Ταυτόχρονα, οι ευρωπαϊκές πόλεις «κλωνοποιούνται» με την χρήση ψηφιακών διδύμων πόλεων (urban digital twins). Πρόκειται για εικονικά μοντέλα της πόλης, βασισμένα σε πραγματικά δεδομένα κυκλοφορίας, περιβαλλοντικών συνθηκών, ενεργειακής κατανάλωσης και κτιριακής υποδομής που έχουν συλλεχθεί. Μέσα από αυτά, μπορούμε να προσομοιώσουμε τις επιπτώσεις μιας νέας κυκλοφοριακής ρύθμισης, τη δημιουργία ποδηλατοδρόμων ή τη μετακίνηση των σημείων στάθμευσης των τουριστικών λεωφορείων, επιτυγχάνοντας πιο δίκαιη οικονομική κατανομή των τουριστών σε όλα τα καταστήματα και όχι μόνο στα κεντρικά, χωρίς να χρειαστεί να πειραματιστούμε άμεσα στον αστικό ιστό με ό,τι κινδύνους και σπατάλες αυτό συνεπάγεται. Αυτές οι τεχνολογίες δεν αποτελούν πολυτέλεια αλλά εργαλεία υποβοήθησης των συμμετοχικών διαδικασιών και ουσιαστικής μείωσης κόστους και ρίσκου, και αυτή τη στιγμή ενισχύονται από ευρωπαϊκά κονδύλια.
Επιπλέον, όπως ήδη σημειώθηκε, η ανάγκη περιορισμού της εξάρτησης από το Ι.Χ. είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Ο ελληνικός στόλος αυτοκινήτων είναι ο γηραιότερος στην Ευρώπη, με μέση ηλικία 17,5 έτη (ο μέσος ευρωπαϊκός όρος είναι 12,5), γεγονός που οδηγεί σε αυξημένους ρύπους, μειωμένη ασφάλεια και δυσβάσταχτα κόστη συντήρησης και καυσίμων. Την ίδια στιγμή η αγορά καινούριου αυτοκινήτου είναι απρόσιτη, ιδίως για τους νέους, ενώ το (ηλεκτρικό) ποδήλατο κινείται με ταχύτητα αντίστοιχη του Ι.Χ. σε μικρές διαδρομές και αποτελεί την πλέον ρεαλιστική, οικονομική και οικολογική λύση μετακίνησης από πόρτα σε πόρτα. Η εμπειρία από ευρωπαϊκές πόλεις, όπως και το γειτονικό παράδειγμα των Τρικάλων, με το δίκτυο ποδηλατοδρόμων μήκους 20 χλμ., η ανάπτυξη επιχειρήσεων ενοικίασης ποδηλάτων και οι περιπολίες της αστυνομίας με ηλεκτρικά ποδήλατα, δείχνει τον δρόμο. Η καθημερινή χρήση του ποδηλάτου όχι μόνο δεν είναι ουτοπία, αλλά ρεαλιστική απάντηση στα προβλήματα κινητικότητας και ποιότητας ζωής.
Με το ίδιο σκεπτικό, τα ΚΤΕΛ, με αίσθημα ευθύνης προς τους πολίτες που έχουν πληγεί από τον Daniel αλλά και για λόγους οικονομικής ανταγωνιστικότητας, σε συνεργασία με τον Δήμο Μετεώρων, και για όσο χρονικό διάστημα ο ΟΣΕ υπολειτουργεί και τα ευρωπαϊκά συστήματα ασφαλείας δεν λειτουργούν, οφείλουν να αναδιοργανώσουν τις λεωφορειακές γραμμές και να εντάξουν απευθείας δρομολόγια Αθήνα – Καλαμπάκα, Βόλος – Καλαμπάκα, παράλληλα με τις πληγείσες σιδηροδρομικές γραμμές, καθώς και νυχτερινά δρομολόγια, όπως έχει ήδη προβλεφθεί στο ΣΒΑΚ Καλαμπάκας.Με αυτόν τον τρόπο οι μετακινήσεις μέσω ΜΜΜ θα γίνουν ανταγωνιστικές, αυτοκίνητα και ιδιωτικά πούλμαν θα μειωθούν, ποδήλατα θα ενοικιαστούν και θα βγουν στους δρόμους και η πόλη θα ευνοεί την κινητικότητα τόσο εντός όσο και προς ή από αυτήν.
Εάν τα πλέον σύγχρονα εργαλεία και ιδέες ενταχθούν, προτεραιοποιηθούν και θέσουν τις βάσεις στο Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ), κοιτάζοντας μπροστά, ίσως η Καλαμπάκα βρεθεί μπροστά σε μια ενδιαφέρουσα αλλαγή: να απαλλαγεί από τον γνώριμο δρόμο που ενθαρρύνει το Ι.Χ. και τις αποσπασματικές εργολαβίες και να επιχειρήσει να γίνει ένα θετικό παράδειγμα σύγχρονης, ανεπτυγμένης και βιώσιμης πόλης που προσαρμόζεται άμεσα σε κάθε αλλαγή. Η τεχνολογία, παρότι εξελίσσεται διαρκώς, απαιτεί μακροχρόνιο σχεδιασμό και πλάνο δράσης ώστε να στοχεύσει στον σωστό στόχο βιωσιμότητας. Κατανοώ ότι ορισμένα ίσως ακούγονται ουτοπικά ή ξένα ή να είναι αντικειμενικά δύσκολα στην υλοποίηση, αλλά η τεχνολογία οφείλει να «δαμαστεί» ώστε κάθε σημερινός σχεδιασμός να έχει θετικό αντίκτυπο στις επόμενες γενιές και στις επερχόμενες αλλαγές.
Eυάγγελος Φουφίκος
– Senior Software Engineer Ι Tech Leader at CORE Group
– MSc Student in Economics and Management for Engineers
– BSc & Integrated Master, Electrical & Computer Engineer
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
