1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Το Μαλακάσι έχει έκταση περίπου 45.000 στρ με υψομετρικές διαφορές από 600 μ. μέχρι 2000 μ. και η μορφολογία του έχει φυσικά πάρα πολλές χαράδρες. Με βάση το κτηματολόγιο το 95% περίπου της έκτασής του έχει χαρακτηριστεί ως δημόσια δασική έκταση. Το υπόλοιπο 5% είναι ο οικισμός , η δασική έκταση που ανήκει στην εκκλησία και ελάχιστες ιδιοκτησίες σαν γεωργική έκταση. Έχουν υποβληθεί ελάχιστες ενστάσεις.
Εκτός από την ανατολική πλευρά που βλέπει προς τα Μετέωρα που είναι και με το χαμηλό υψόμετρό του το υπόλοιπο περιμετρικό τμήμα είτε ανήκει στο Μαλακάσι, είτε σε όμορες δημοτικές κοινότητες είναι σε πολύ μεγάλο υψόμετρο, εύκολα προσβάσιμο με υπάρχοντες δασικούς δόμους και σύμφωνα με τον αιολικό χάρτη με δυναμικότητα σχεδόν παντού πάνω από 8 μποφόρ. Γι’ αυτό και έχουν υποβληθεί πολλές αιτήσεις για ίδρυση αιολικών πάρκων από 1 μέχρι και για 145 Mwatt.
Υπάρχει .όμως ένα παράδειγμα στη Θεσσαλία με την Κοινότητα Ανάβρας όπου εγκαταστάθηκε αιολικός σταθμός και η Κοινότητα αυτή θεωρήθηκε υπόδειγμα ευημερίας και ανάπτυξης που οφείλονταν στα έσοδα κυρίως από το αιολικό πάρκο (το 3%) και την ορθή χρήση τους σαν συμπληρωματικό αποθεματικό και επίσης το Μαλακάσι όπου 135 κάτοικοι κυρίως της Κοινότητας δημιούργησαν μετά από πάρα πολλές γραφειοκρατικές δυσκολίες 17 χρόνων ένα μικρό υδροηλεκτρικό όπου με καταστατική διάταξη πολύ δύσκολα μπορεί να αλλάξει, διατίθεται το 2% των κερδών στο Σύλλογο του χωριού.
Να σημειωθεί ότι για το τμήμα τις Παναγίας – για την μία γεννήτρια δηλαδή – όπου το δάσος είναι συνιδιόκτητο θα πρέπει να γίνει ειδική συμφωνία αντισταθμιστικών με τους κατοίκους. Το ίδιο ισχύει για την περίπτωση της Καλομοίρας για το υδροηλεκτρικό τους και το αιτούμενο αιολικό πάρκο. Το δάσος του Δήμου Μετσόβου είναι Κοινοτικό άρα και εκεί ο Δήμος κανονίζει τα συμφέροντά του. Κάπως έτσι φαντάζομαι ισχύουν τα πράγματα και στην περιοχή των Χασίων και τη Μεσοχώρα. Δηλαδή κοντολογίς , στην περιοχή μας σχεδόν μόνο στο Μαλακάσι κόβεται το 1,5%.
Σε κάθε περίπτωση, πρέπει επειγόντως ο νομοθέτης να επαναφέρει την διάταξη του 1,5 % στις τοπικές κοινωνίες της Χώρας μας.
2. Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ
Το πλάτωμα στην περιοχή χωρίζεται σε ανατολικό και δυτικό τμήμα εκατέρωθεν του λοφίσκου όπου υπήρχε το δασικό παρατηρητήριο πυρόσβεσης. Και στον παρακείμενο χώρο υπάρχει το καταφύγιο του πυροφύλακα που ανακαινίσθηκε από τον Σύλλογο Μαλακασιωτών σε καταφύγιο ορειβατών, λόγω και της ιδανικής γι’ αυτούς τοποθεσίας. Η δυτική πλευρά ορίζεται από τον δασικό δρόμο που φθάνει μέχρι τη Μηλιά Μετσόβου κι απέχει από την εθνική οδό Τρικάλων – Ιωαννίνων περίπου τρία χιλιόμετρα. Υπάρχει στο σημείο αυτό μπάρα καναδέζικου τύπου που εγκαταστάθηκε από τον Σύλλογο Μαλακασιωτών ώστε να προστατευθεί καλύτερα ο χώρος του πλατώματος που είναι πολύ αξιόλογος περιβαλλοντικά όπως θα καταδειχθεί στη συνέχεια. Η ελεγχόμενη όπως και η ευρύτερη περιοχή θεωρείται σαν εξαιρετικός κυνηγότοπος για λαγό, αγριογούρουνα, πέρδικες, φάσες και μπεκάτσες.
Λόγω των πολλών λιβαδιών, των πηγών και της καλής προσβασιμότητας είναι πολύ καλός βοσκότοπος. Η περιοχή αποτελεί το νοτιότερο τμήμα του Εθνικού πάρκου της βόρειας Πίνδου που ορίζεται από την εθνική οδό Τρικάλων – Ιωαννίνων. Ανήκει πάντως στην Τρίτη ζώνη αξιολόγησης, όπου επιτρέπονται και ορισμένες μετρημένες παρεμβάσεις. Πιστεύω ότι ο Νομοθέτης για παράδειγμα στην περίπτωσή μας εννοεί να υπάρχουν και ανεμογεννήτριες μέσα στην δασική έκταση και όχι και λίγο δάσος με τρομαγμένη πανίδα ανάμεσα στις ανεμογεννήτριες.
Πρέπει να σημειωθεί ότι η ευρύτερη περιοχή είναι κεραυνόπληκτη. Αυτό εύκολα το συμπεραίνει οιοσδήποτε βλέποντας τις πάρα πολλές κορφές πεύκων και ρόμπολων κατεστραμμένες από κεραυνούς.
Να σημειωθεί ότι σύμφωνα με την μελέτη η ανατολική γεννήτρια θα πακτωθεί σε έδαφος που ανήκει στην όμορη Δημοτική Κοινότητα της Παναγίας. Η ισχύς των δύο ανεμογεννητριών θα είναι ύψους 100 μέτρων, με τρία πτερύγια διαμέτρου158 μ. και ισχύος 5,5 Mwatt η κάθε μία.
3. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΗΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΑΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΚΑΑΙ ΕΠΗΡΕΑΖΕΤΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ
Νότια του Εθνικού δρόμου ορίζεται η περιοχή NATOURA 2000 Ανήλιου- Κατάρας που είναι εξόχως σημαντική γιατί αποτελεί το κύριο Πέρασμα πρόσβασης των μεγάλων άγριων θηλαστικών μεταξύ της Νότιας και Βόρειας Πίνδου για λόγους επιβίωσης στον δικό τους ζωτικό χώρο και φυσικά του ευγονισμού τους. Το Πέρασμα αυτό είχε προβολή πλάτους περίπου δώδεκα χιλιομέτρων. Δυστυχώς περιορίσθηκε σε μόλις τρία χιλιόμετρα λόγω της παρακείμενης Εγνατίας οδού που φυσικά είναι κλειστός, φραγμένος δρόμος και ενός σύγχρονου ξενοδοχείου στην περιοχή του Ανηλίου Μετσόβου. Μετά την Εγνατία το Πέρασμα αυτό ανοίγεται κυρίως προς την περιοχή και του Κουκουρέλου. Είναι τεράστιο λάθος να μην έχει ακόμη ορισθεί ο πυρήνας αυτής της περιοχής . Σημαίνει ότι δεν έχουν ιδέα τι συμβαίνει εδώ. Προσωπικά δεν πιστεύω ότι το κάνουν επίτηδες ώστε να μην έχουν την ευθύνη της απόλυτης προστασίας του. Τότε τι αξία έχουν οι οριοθετήσεις προστασίας και πως στηρίζονται οι περιβαλλοντικές αξιολογήσεις, Προφανώς σε εκτιμήσεις και όχι σε δεδομένα.
Για παράδειγμα αναφέρεται στην υποβληθείσα περιβαλλοντική μελέτη ότι δεν υπάρχουν στην περιοχή θέσεις φωλεασμού αρκούδων. Αν εννοεί ότι δεν υπάρχουν…. μόνιμες κατοικίες αρκούδων να συμφωνήσω. Όμως στο Μαλακάσι υπάρχουν πάντοτε αρκούδες που τον χειμώνα – κυρίως οι ετοιμόγεννες μητέρες – για τρεις μήνες τουλάχιστον και μάλιστα ενόσω κοιμούνται, θηλάζουν τα μικρά τους σε φωλιές που σκάβουν δίπλα σε κάποιο βράχο, όχι πολύ βαθιά, κρύβουν την είσοδο με κλαδιά ή πυξάρια και την άνοιξη βγαίνουν σε αναζήτηση τροφής σε κοντινές αποστάσεις ώσπου να δυναμώσει το ένα μέχρι τρία αγγελούδια τους. Τέτοιες θέσεις μπορείτε να ανακαλύψετε δύσκολα και επικίνδυνα είναι η αλήθεια, κάτω από την θέση Τραγόπετρα ανατολικά, κοντά στον υπάρχοντα δασόδρομο και μέχρι κάτω από τη θέση Μπράντο Σημέντη όπου υπάρχουν τέτοιοι βράχοι. Η περιοχή αυτή είναι γειτονική στο Κουκουρέλο.
Επίσης θέσεις χειμερινού ύπνου αρκούδων μπορείτε να ανακαλύψετε στην θέση Άσπρες πέτρες, λίγο πιο κάτω από την λειτουργούσα ανεμογεννήτρια. Άραγε σε πόσα ντεσιμπέλ νανουρίζεται μια μαμά αρκούδα. Προφανώς αυτό δεν ελήφθη υπόψη από την Περιφέρεια Ηπείρου που ενέκρινε το έργο στην Κατάρα. Υποθέτω ότι ίσως ούτε καν αναφέρθηκε αυτό, στην περισπούδαστη μελέτη που υποβλήθηκε.
Το φθινόπωρο μόλις 500 το πολύ μέτρα από το αιολικό – υπό εξέταση – πάρκο μπορείτε να ανακαλύψετε προσωρινή φωλεά αρκούδας , αν συμβαίνει η οξυά να έχει πλούσια καρποφορία. Σκάβει μόλις 50 – 70 εκατοστά το έδαφος και εκεί ξεκουράζεται την ημέρα και βοσκάει τη νύκτα ,το βελανίδι της οξυάς της γύρω περιοχής. Ο τόπος εκεί γύρω μυρίζει έντονα από την κοπριά της. Αλλάζει θέση αν ενοχληθεί σοβαρά, ή εάν τελειώσει η τροφή. Δεν θα αναφερθώ και σε άλλα τέτοια ατοπήματα σχετικά με την πανίδα της περιοχής. Άραγε π χ. τα ζαρκάδια που υπάρχουν δίπλα ακριβώς στην ανατολική γεννήτρια στη θέση Κρυμμένο (ασκούμτα}, σε μόνιμη βάση ή στο Μπράντο τι ευαισθησία έχουν σε ψιθύρους και όχι σε κανονιοβολισμούς -για αυτά – δεκάδων ντεσιμπέλ….?
Υπόψη ότι και η σιδηροδρομική σύνδεση Κοζάνης- Ηγουμενίτσας θα επηρεάζει την ευρύτερη επίσης νότια περιοχή αφού θα είναι γραμμή ιδιαίτερα ταχείας κυκλοφορίας και άρα επίσης κλειστή. Αυτό το έργο επείγει να γίνει.
Επίσης αφού δικαιολογείται η κατασκευή του αιολικού πάρκου στο Κουκουρέλο δεν μπορεί να μην επιτραπούν και τα άλλα μεγαλύτερα μάλιστα αιολικά πάρκα αφού έχουν περίπου τα ίδια περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά .
Υπάρχει και το πρόβλημα των άγριων σαρκοβόρων της ορνιθοπανίδας, ιδίως των χρυσαετών, δυστυχώς υπάρχουν ελάχιστοι. Έχουν τεράστιο εύρος ζωτικού χώρου, εμφανίζονται όχι πολύ συχνά και στο Μαλακάσι κυρίως στην περιοχή Δοκιμίου-Τούμπας -Θανασάκη – Πέτρα με το νερό, όπου βόσκουν μεγάλα κοπάδια κτηνοτρόφων και θεωρητικά μπορούν να εύρουν κατάλληλες θέσεις φωλεασμού, όπως πανύψηλα δένδρα με καμένες κορφές από κεραυνούς ή κατάλληλα βράχια. Όμως το πρόβλημα δεν είναι το αιολικό πάρκο στο Κουκουρέλο, αν ήταν μόνο αυτό.. Είναι το σύνολο των αιολικών πάρκων περιφερειακά του Μαλακασίου. Μόνο στην υποβαλλόμενη αίτηση αναφέρονται μια σειρά από αιτήσεις για άδειες εγκατάστασης αιολικών πολύ κοντά της, που κυριολεκτικά κλειδώνουν όλη την ευρύτερη περιοχή (μαζί με τις ήδη υπάρχουσες) από μικρό ζυγό Κατάρας – Κατάρα – Θανασάκη – μακριά Ράχη Παναγίας ( Τζίνα} και όπως ανάφερα υπάρχουν πολύ περισσότερες αιτήσεις στις γύρω κορυφές οπότε πως προστατεύεται αυτό το περίφημο Πέρασμα που όλοι οι αρμόδιοι κάνουν πως δεν το ξέρουν ή αφελώς το αγνοούν. Που πρέπει να σταματήσουν οι αδειοδοτήσεις στην πράγματι κερδοφόρα περιοχή ? Ποιος τέλος πάντων θα μελετήσει συνολικά τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε σχέση βεβαίως και με την αναγκαία αξιοποίηση λόγω και της καταστροφικής κλιματικής αλλαγής .
4. Η ΠΡΟΤΑΣΗ
Λέγεται ότι η διαχείριση τόσο των Εθνικών πάρκων Βόρειας και Νότιας Πίνδου όσο και των Περιοχών NATOURA της πολύ ευρύτερης περιοχής έχουν ανατεθεί στον φορέα διαχείρισης που εδρεύει στα Ιωάννινα. Τόσα χρόνια που ζω στο Μαλακάσι ουδέποτε παρατήρησα ή άκουσα για κάποια συγκεκριμένη δραστηριότητα που να αφορά την άκρως σημαντική περιβαλλοντικά περιοχή μας εκτός κάποτε κάποιας εφαρμογής ανίχνευσης δολωμάτων κατόπιν καταγγελίας. Η αλήθεια είναι ότι κατά την εφαρμογή των έργων κατασκευής παρατηρούνται κάποιες υπερβάσεις λόγω ανεπάρκειας ή ατελειών στην κατάρτιση των μελετών αλλά και των πολύ δύσκολων συνθηκών κατά την κατασκευή των έργων. Εν τούτοις ο Καποδιστριακός Δήμος Μαλακασίου υλοποίησε σε συνεργασία με το Δασαρχείο πρόγραμμα σε αυτή την περιοχή NATOYRA , όπως αναδάσωση καμένου τμήματος, κατασκευή δεξαμενών πυρόσβεσης, ανακατασκευή αρχαίου λιθόστρωτου , πέτρινων βρυσών κτλ.
Η πρόταση λοιπόν είναι απλή.
Επειδή αργά ή γρήγορα στην ευρύτερη περιοχή θα γίνουν μεγάλα έργα όπως η σιδηροδρομική σύνδεση, έργα αξιοποίησης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κ.τ.λ. πρέπει να εξετασθεί που υπάρχει ήδη πλεονασμός αιτήσεων με συνέπεια την αποκοπή των διαδρόμων επικοινωνίας της άγριας πανίδας και ταυτόχρονα υπερβολική ενόχληση στους βοσκοτόπους.
Όσο αφορά το αιολικό πάρκο στο Κουκουρέλο προτείνω να ζητηθεί η συνδρομή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στην επιτροπή αξιολόγησης για την υλοποίησή του ή όχι. Δυστυχώς οι αποσπασματιικές μελέτες για κάθε έργο δεν μπορούν να αντιληφθούν την συνολική αλληλεπίδραση του συνόλου των πάρκων. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο από ανεξάρτητη Πανεπιστημιακού επιπέδου Επιτροπή, αφού εδώ και πιστεύω και σε άλλες περιοχές της χώρας μας, πρόκειται για πληθώρα επενδυτικών σχεδίων σε ευαίσθητες περιοχές.. Εννοείται ότι, θα αφορά κυρίως την αλληλεπίδραση των επεμβάσεων , όπως προανάφερα. Αυτό άραγε πόσο σοβαρά πάρθηκε στην όποια Χωροθέτηση, που προφανώς προηγήθηκε ?
Πάντως οι κάτοικοι του χωριού δεν μπορούν να συμφωνήσουν εφόσον η ωφέλεια που θα είχαν από την μείωση του λογαριασμού κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας καταργήθηκε χωρίς ουσιαστικό λόγο. Εκτός αν είναι αποφασισμένο να ξεκληρισθεί και κάθε τυχόν οικογένεια που παραμένει γαντζωμένη με τα νύχια της υπομονής και του πείσματος στον ορεινό τόπο του. Ο Δήμος μόνο από το μικρό αιολικό πάρκο στο Κουκουρέλο αναμένεται να εισπράττει κάθε χρόνο 46.060 ευρώ για απόσβεση των χρεών του. Από το σύνολο των ανανεώσιμων πηγών εάν κατασκευασθούν θα εισπράττει περίπου ένα εκατομμύριο ευρώ ετησίως και για 25 χρόνια τουλάχιστον. Πολλά Επομένως γιατί να αλλάξει το δικαίωμα κάλυψης της δαπάνης για την ηλεκτρική ενέργεια στα νοικοκυριά της περιοχής που είναι συγκριτικά ελάχιστη ? .
Βέβαια το χωριό θα χάσει και άλλα πολλά αφού ένα σημαντικό τμήμα του δάσους δεν θα αξιοποιείται από τους κατοίκους του. Ήδη από την εφαρμογή του Κτηματολογίου έχασαν κάθε δικαίωμα στις από αιώνες ιδιοκτησίες των.
Με εκτίμηση
Δαφούλας Ευριπίδης
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
