Του ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΔΗΜ. ΒΑΒΙΤΣΑ
Η 27η Ιανουαρίου έχει καθιερωθεί από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών ως Διεθνής Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος. Η συγκεκριμένη ημερομηνία επιλέχθηκε καθώς την ημέρα εκείνη, στις 27 Ιανουαρίου 1945, πραγματοποιήθηκε η προέλαση των σοβιετικών στρατευμάτων, του Κόκκινου Στρατού, με τη συνακόλουθη απελευθέρωση του μεγαλύτερου στρατοπέδου συγκέντρωσης του Άουσβιτς – Μπίρκεναου στην Πολωνία. Οι τιτάνιες προσπάθειες και οι θυσίες που πραγματοποιήθηκαν –με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αυτές των στρατιωτών του Κόκκινου Στρατού, αν και όχι μόνο– ούτως ώστε να καταστεί εφικτή η απελευθέρωση της ανθρωπότητας από τον ναζισμό και τα φρικιαστικά επακόλουθά του βρίσκουν τη μετουσίωσή τους στη φράση του μεγάλου Αμερικανού συγγραφέα, Έρνεστ Χέμινγουεϊ, ο οποίος ανέφερε χαρακτηριστικά ότι: «Κάθε άνθρωπος που αγαπά την ελευθερία, χρωστάει στον Κόκκινο Στρατό περισσότερο απ’ ό,τι μπορεί ποτέ να πληρώσει».
Παρ’ όλα αυτά, ακόμα και στις μέρες μας, μεγάλο μέρος της ανθρωπότητας δείχνει να μη γνωρίζει, για να μην πούμε ότι αγνοεί πλήρως, τι ακριβώς συνέβη στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, στα κολαστήρια που είχαν δημιουργηθεί από τους ναζί, όπου πραγματοποιήθηκε η μεγαλύτερη γενοκτονία στην ιστορία της ανθρωπότητας, η οποία και αποτέλεσε την αφορμή –συγκεκριμένα, αμέσως μετά το Ολοκαύτωμα– για την εμφάνιση της δικονομικής έννοιας του «εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας». Η άνοδος του εθνικισμού, του φασισμού και του νεοναζισμού αποτελούν, δυστυχώς, την επιβεβαίωση της παραπάνω θέσης.
Ωστόσο, το Άουσβιτς συνέβη και όσο κι αν προσπαθούν κι ελπίζουν οι υμνητές του νεοναζισμού, οι οποίοι αρνούνται την ύπαρξη του ολοκαυτώματος, στο ξεθώριασμα της μνήμης συν τω χρόνω, αποτελεί καθήκον κάθε πολίτη που εμφορείται από δημοκρατικά συναισθήματα να κρατήσει ζωντανή τη φλόγα της μνήμης και να ταυτιστεί με τη θέση: «Ποτέ ξανά Άουσβιτς».
Πολλές αντίρροπες πολιτικά αστικές δυνάμεις, στην προσπάθειά τους να καταδικάσουν το γεγονός του Ολοκαυτώματος, προσπαθώντας, παράλληλα, να αποκρύψουν τις πραγματικές αιτίες εμφάνισής του, υποστηρίζουν τη θέση ότι το Άουσβιτς απειλεί την ανθρωπότητα με «επιστροφή στη βαρβαρότητα», υποκρύπτοντας τεχνηέντως με την εκπεφρασμένη άποψη το γεγονός ότι το Άουσβιτς αποτελεί την ίδια τη βαρβαρότητα. Ο λόγος για τον οποίο λαμβάνει χώρα αυτή η τεχνητή απόκρυψη των πραγματικών αιτίων του Ολοκαυτώματος δεν είναι άλλος απ’ το γεγονός ότι έτσι αποφεύγεται συστηματικά η παραδοχή ότι η σημερινή κατάσταση του πολιτισμού παραμένει εξαιρετικά όμοια, σε ό,τι αφορά την οικονομική και κοινωνική δομή και οργάνωση της κοινωνίας, με εκείνη που οδήγησε στο Άουσβιτς.
Κλείνοντας, αξίζει να σημειώσουμε το γεγονός ότι η ψυχολογία του βάθους, χρησιμοποιώντας ως δυναμικό εργαλείο τις έννοιες της ψυχανάλυσης, έχει επιχειρήσει την αποκωδικοποίηση των ψυχολογικών εκείνων μηχανισμών που καθιστούν ένα άτομο ικανό να προβεί σε τέτοιες φρικαλεότητες όπως αυτές που συνέβησαν στο Άουσβιτς. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να παραγκωνίζει τις σημαντικότερες παραμέτρους αυτού του φαινομένου: την οικονομική βάση του συστήματος και τις υπάρχουσες κοινωνικές συνθήκες.
* Ο Θεόδωρος Βαβίτσας είναι Δάσκαλος, Υπ. Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
