Γράφει ο ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΔΗΜ. ΒΑΒΙΤΣΑΣ *
Η δημοκρατία είναι μία έννοια με μακραίωνη διαδρομή στην Ιστορία, από τη στιγμή της σύλληψης της ιδέας της στην αρχαία Ελλάδα, που σκοπό είχε τη διαμόρφωση ενός κράτους των πολιτών, του δήμου, το οποίο «κράτος του δήμου» διαχεόταν από κάποιες αξίες οι οποίες τοποθετούσαν το ανθρώπινο ον σε μία κλίμακα ανώτερη για την εποχή, καθώς βασίστηκε στις αρχές της ισότητας των πολιτών στη λήψη αποφάσεων, της ισότιμης συμμετοχής τους στο εκλέγειν και το εκλέγεσθαι, ιδέες και αξίες πρωτοποριακές στο δουλοκτητικό πλαίσιο των τότε κοινωνιών, μέχρι και τη σημερινή εποχή όπου η δημοκρατία φαίνεται να είναι εδραιωμένη στις δυτικές, τουλάχιστον, κοινωνίες, με τη βάση, τις βασικές ιδέες και τις αξίες της να έχουν σ’ ένα βαθμό διατηρηθεί.
Μέσα στους αιώνες, με την εξέλιξη και την αλλαγή των κοινωνικο-οικονομικών σχηματισμών των ανθρώπινων κοινωνιών (η δουλοκτητική κοινωνία εξελίχθηκε σε δουλοπάροικη, η δουλοπάροικη με τη σειρά της σε φεουδαρχική, και η τελευταία σε καπιταλιστική), εξελίσσονταν και διαμορφώνονταν στο πλαίσιο του εκάστοτε κοινωνικο-οικονομικού σχηματισμού και οι αξίες που έφερε η δημοκρατία, καθώς, με αυτόν τον τρόπο, εδραιωνόταν η εξουσία της νέας άρχουσας τάξης.
Στη σύγχρονη κοινωνία, η δημοκρατία, ως έννοια και περιεχόμενο, ενέχει πολλές εγγενείς πτυχές, οι οποίες μπορούν να λογιστούν και ως διακριτές αξίες. Οι διακριτές αυτές αξίες εκφράζονται είτε μέσω των διακηρύξεων του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα είτε μέσω των διακηρύξεων διαφόρων διεθνών οργανισμών για την οικολογική συνείδηση, την προστασία του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων κ.ά. Μέσω αυτών των αξιών επιχειρείται η εδραίωση της δημοκρατικής συνείδησης στους πολίτες του κόσμου, ανεξαρτήτως φυλής, θρησκείας, εθνότητας, διατηρώντας πάντοτε τον σεβασμό απέναντι στον διαφορετικό «Άλλο».
Κατά τη γνώμη μας, μία αξία μπορεί να θεωρηθεί και να είναι οικουμενική αν μπορούν οι άνθρωποι από οπουδήποτε στον κόσμο να έχουν λόγο να τη δουν ως πολύτιμη. Υπό αυτό το πρίσμα, λοιπόν, είναι ολοφάνερη η οικουμενική φύση των δημοκρατικών αξιών και η οικουμενική έννοια της δημοκρατίας, καθώς η λειτουργία της δημοκρατίας έχει οικουμενικό χαρακτήρα. Επιπλέον, η δημοκρατία, ακριβώς επειδή, ως αξία και αγαθό, είναι οικουμενική, μπορεί να συνδεθεί με την έννοια του πολιτισμού. Εδώ διαφαίνεται και η σύνδεση της οικουμενικότητας της δημοκρατίας με την έννοια του πολιτισμού. Επομένως, μπορεί να υποστηριχθεί η θέση ότι ο πολιτισμός είναι μία έννοια που διευρύνεται, όσο δεν στενεύουν τα όρια της δημοκρατίας.
Εν κατακλείδι, είναι σαφές πως όσο η αξία της δημοκρατίας κατέχει πρωτεύοντα ρόλο στη συνείδηση και στη ζωή των ανθρώπων, τόσο κοντύτερα βρισκόμαστε στην οικοδόμηση μιας κοινωνίας των εθνών, όπου οι επιμέρους «διαφορετικότητες» θα βρίσκονται σε μια συνεχή διαλεκτική σχέση, οδηγώντας τον άνθρωπο στην αυθεντική θεώρηση της οικουμενικότητας του πολιτισμού.
* Ο Θεόδωρος Βαβίτσας είναι Δάσκαλος, Υπ. Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
