Ένα από τα εκατοντάδες και ίσως χιλιάδες χωριά που επισκέφτηκε κατά τις περιοδείες του στο σκλαβωμένο από τους Τούρκους Έθνος μας ο οδοιπόρος, πεζοπόρος, ορειβάτης, ιεραπόστολος και ισαπόστολος Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός (1714-1779), είναι και η Κρανιά Καλαμπάκας. Πρέπει να ήταν το έτος 1777 κατά την τρίτη περιοδεία του, αν επισκέφτηκε μια φορά την Κρανιά.
Του ΓΙΑΝΝΗ ΨΑΡΡΗ
Φεύγοντας από τον Κλεινοβό ο Πατροκοσμάς, οι κάτοικοι του οποίου σύμφωνα και με τον Κλεινοβίτη παπα-Γιάννη Πίσπα δεν του φέρθηκαν καλά, συνέχισε προς την Κρανιά.
Φαίνεται πως δεν ακολούθησε την, κατά κάποιον τρόπο, βατή διαδρομή της Βλαχόστρατας, αλλά ο στρατοκόπος Άγιος Κοσμάς ανέβηκε ψηλότερα προς τις βουνοκορφές της Τριγγίας. Έτσι έφτασε στα ισάδια-λιβάδια (σήμερα βοσκοτόπια) της Γκιώναλης, κάτω ακριβώς από την κορυφή της Τριγγίας (2.204 μ.). Εκεί, στα μαντριά, με υψόμετρο 1950 μ., τον υποδέχτηκαν κτηνοτρόφοι της Κρανιάς. Από τότε «βάφτισαν» την περιοχή αυτή «Πατήρ».
Από εκεί ο Άγιος πήρε το δρόμο για την Κρανιά. Πεντακόσια μέτρα πριν από την ανατολική είσοδο του χωριού σε ένα μικρό λόφο τοποθέτησε, έμπηξε στο χώμα ένα μικρό ξύλινο σταυρό. Το μέρος αυτό οι Κρανιώτες το ονόμασαν «Σταυρός». Μάλιστα έκτισαν εκεί εικονισματάκι.
Αρκετά χρόνια αργότερα, το 1985, ο Κρανιώτης Αθανάσιος Γιαννίκας ύψωσε (κατασκεύασε) θεόρατο Σταυρό, που όμοιός του δεν υπάρχει στο νομό. Το Καλοκαίρι του 1990 τελέστηκαν τα εγκαίνια από τον μακαριστό Μητροπολίτη Τρίκκης και Σταγών κυρό Αλέξιο. Παραβρέθηκε και ο τότε υπουργός Σωτήρης Χατζηγάκης. Με την πάροδο των χρόνων στον σταυρό προξενήθηκαν φθορές. Πέρυσι το 2025, κάποιοι από τα πέντε αδέρφια του Θεοδ. Ντάντου χρηματοδότησαν την ανακατασκευή του σταυρού. Έτσι ξαναστέκει αγέρωχος και ολόλευκος ατενίζοντας την Ανατολή και δυτικά την Κρανιά.
Στην Κρανιά ο Άγιος Κοσμάς έμεινε στην οικία Γκαναβάρα. Ένα μάλλινο ρούχο του σώζεται στο ναό του Αγίου Κοσμά Τρικάλων. Μπροστά από το ναό της Αγίας Παρασκευής Κρανιάς τοποθετήθηκε μεταλλική προτομή του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού. Ίσως, το «νέο» Μοναστήρι του Τιμίου Σταυρού, το παλιό της Αγίας Ζώνης προϋπήρχε, να έχει σχέση με τον Πατροκοσμά, ιδιαίτερα το όνομά του «Τίμιος Σταυρός».
Υ.Γ. 1) Αν ο Σταυρός αυτός ύψους 8 μ. και πλάτους 6 μ. κατασκευαζόταν στην περιοχή «Γκιώναλη-Πατήρ» θα φαινόταν από όλο τον Ασπροπόταμο!
2) Πηγαίνοντας κανείς προς τον Σταυρό, βλέπει στο δρόμο δύο κάδους απορριμμάτων με «όχι καλή στάση σώματος» που θα έλεγε και ο Γιώργος Τσέρτος. Γιατί αυτό;























































































