Από καιρό ο Ηλίας μάς «έτρωγε» τα αυτιά να πάμε στο εξωκκλήσι της Αγίας Παρασκευής του χωριού του, της Καλομοίρας. Έτσι, οι τέσσερις της παρέας (Γιάννης, Ηλίας, Νίκος και Χρίστος) με οδηγό του αυτοκινήτου τον Ηλία, που έκανε και χρέη ξεναγού, ξεκινήσαμε, λίγο αργά είναι αλήθεια, μια καλή φθινοπωρινή μέρα για την Καλομοίρα.
Του ΓΙΑΝΝΗ ΨΑΡΡΗ
Η Καλομοίρα είναι ένα όμορφο βλαχόφωνο ορεινό χωριό κτισμένο σε ένα σχεδόν επίπεδο μέρος με υψόμετρο οκτακοσίων περίπου μέτρων, κατάφυτο από διαφόρων ειδών δέντρα (Καστανιές, έλατα, πεύκα, ξεροπλατάνια, κ.λπ.). Φημισμένα ήταν τα μήλα, κυρίως σκιούπια της Γοδοβάσδας, όπως και τα σταφύλια, το κρασί, το τσίπουρο, τα κάστανα… Μικρός θυμάμαι, έρχονταν στο τέλος του Καλοκαιριού στην Κρανιά, ιδιαίτερα του Τιμίου Σταυρού που γιόρταζε το Μοναστήρι, Καλομοιριώτες με ζώα φορτωμένα με σταφύλια, μήλα, αχλάδια, κάστανα κ.ά.
Στη μεγάλη πλακόστρωτη πλατεία του χωριού με τα μαγαζιά γύρω της και τη διπλή (δύο πλευρές) βρύση, κάναμε στάση δίπλα στο νέο μεγαλοπρεπή ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Στην αυλή του σπιτιού του Κώστα –παλιού μηλοπαραγωγού και ράφτη- ήπιαμε το καφεδάκι μας. Η κυρά Παρασκευή μας γλύκανε με το γλυκό κουταλιού τριφτό κυδώνι. Τους ευχαριστούμε!
Αφού πρώτα ο Ηλίας μας έκανε μια μικρή ξενάγηση στο χωριό (προσωπικά το έχω επισκεφτεί αρκετές φορές), συνεχίσαμε για τον προορισμό μας.
Μετά από μικρή απόσταση, κοντά σε μια βρύση-ποτίστρα, αφήσαμε τον ασφαλτόδρομο που συνεχίζει προς Ματονέρι-Αμπελοχώρι και ακολουθήσαμε αριστερά έναν αρκετά καλής βατότητας χωματόδρομο-δασόδρομο. Μετά τις πρώτες ανηφορικές στροφές συνεχίσαμε σε μια κορυφογραμμή με υψόμετρο 1.100 μέτρων κατάφυτη από διαφόρων ειδών δέντρα. Η ποικιλία των φθινοπωρινών χρωμάτων των φυλλοβόλων δέντρων εναλλασσόμενη με το πράσινο χρώμα των αείφυλλων δέντρων συνέθεταν μια ονειρική εικόνα. Κάπως έτσι πρέπει να είναι ο Παράδεισος, γιατί αν δεν είναι έτσι, δεν είναι Παράδεισος! Κατά διαστήματα βλέπαμε χαμηλότερα και χωριά όπως την Καστανιά, την Παναγία, το Μαλακάσι και το Αμπελοχώρι.
Η γραφική αυτή διαδρομή μήκους 11 περίπου χιλιομέτρων συνεχίζεται προς τις εννιά Γκούρες (βρύσες), τις κορυφές Όμορφη Ράχη, Χιόλι, Δοκίμι και το χωριό Στεφάνι, κατά διαστήματα περιοχές Natura.
Μετά από είκοσι περίπου λεπτά φτάσαμε στο ναό της Αγίας Παρασκευής που είναι ό,τι έχει απομείνει από το παλιό χωριό Παλιά Γοδοβάσδα (Νέα Γοδοβάσδα λέγονταν πριν η Καλομοίρα). Δεν πρόκεται για ένα μικρό εξωκκλήσι – ερημοκκλήσι αλλά για έναν μεγαλοπρεπή ναό τριγυρισμένο και από θεόρατα μαυρόπευκα.
Κτίστηκε το 1759, ο γυναικωνίτης το 1760, και τον αγιογράφησαν το 1779 ζωγράφοι από τους Χιονιάδες της Ηπείρου. (Οι ίδιοι αγιογράφησαν και τον Άγιο Γεώργιο της Οξύνειας). Το 1986 ανακηρύχτηκε διατηρητέο μνημείο και το 1992 ανακαινίστηκε και αναδείχτηκε η μεγάλη αρχαιολογική και καλλιτεχνική αξία του ναού. (Τότε ανακαινίστηκε και το αρκετό μεγάλο χαγιάτι). Τα χρήματα που δαπανήθηκαν ήταν ΟΛΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΛΟΜΟΙΡΑΣ. (Τα κεφαλαία γράμματα είναι δικά μου).
Ο ναός είναι ρυθμού Βασιλικής άνευ τρούλου, με σαμαρωτή στέγη και χαγιάτι, τρίκλητη με τρεις πέτρινους κίονες (θυμίζουν λίγο τους κίονες, του Τιμίου Σταυρού Κρανιάς) σε κάθε κιονοστοιχία. Το δάπεδο είναι από λαξευμένες πέτρες, το ταβάνι ξύλινο με χρωματιστά μικρά ξύλινα σχήματα και το τέμπλο ξυλόγλυπτο (έργο Μετσοβίτη ταλιαδόρου). Ξυλόγλυπτος επίσης είναι ο δεσποτικός θρόνος και το προσκυνητάρι.
Κατάγραφος είναι εσωτερικά όλος ο ναός. Στο γυναικωνίτη υπάρχουν ο Πύρινος ποταμός, η Δευτέρα Παρουσία-Κρίση, ο ζυγός της Δικαιοσύνης και άλλες εικόνες. Στους αμαρτωλούς υπάρχουν: «Ο μυλωνάς που κλέβει», «ο παραζυγιστής», «ο νοθευτής μπακάλης», «οι πόρνησες γινέκες», «ο γιδοκλέφτης», «οι μαΐστρισες» και άλλες. Ελλείψει φωτός και χρόνου δεν κάναμε εξονυχιστική έρευνα.
Το Δεκέμβριο του 2004 ιερόσυλοι αρχαιοκάπηλοι διέρρηξαν την εκκλησία και αφαίρεσαν την Ωραία Πύλη, τον Άμβωνα… και 35 εικόνες, δηλαδή αντικείμενα ανεκτίμητης αρχαιολογικής και καλλιτεχνικής αξίας. Άκουσα ότι βρέθηκαν οι αρχαιοκάπηλοι και ότι έγινε δικαστήριο στα Γιάννινα, τα κλοπιμαία όμως τι απέγιναν; Οι Καλομοιριώτες, που θεωρούν ότι η κλοπή της εκκλησίας ισοδυναμεί με κλοπή των σπιτιών τους ακόμη περιμένουν απαντήσεις από τους υπευθύνους.
Πανηγυρική Θεία Λειτουργία προς τιμήν της αγαπημένους τους, όπως και όλων των Βλάχων, Αγίας Παρασκευής, τελείται από τους Καλομοιριώτες στις 26 Ιουλίου.
Αφού σε ένα σκεπασμένο χώρο, με τραπέζια και παγκάκια φάγαμε ό,τι είχαμε και για λίγο κάποιοι χόρεψαν, πήραμε το δρόμο της επιστροφής ακολουθώντας την ίδια διαδρομή. Και τα ωραία έχουν τέλος…
Υ.Γ. Πληροφορίες πήρα και από τα βιβλία: 1) Πολιτιστικός Τουριστικός Οδηγός Επαρχίας Καλαμπάκας, του Τριαντάφυλλου Δημ. Παπαζήση (1997) και 2) Καλομοίρα, ένα ξεχωριστό χωριό, των Γιάννη Γ. Παπαδημητρίου και Θεοδώρου Β. Παπανίκου (2008).
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
