Ο όρος «καρκίνος κεφαλής και τραχήλου» χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια ποικιλία κακοήθων όγκων που μπορεί να εμφανιστούν στη στοματική κοιλότητα, στις αμυγδαλές και στον στοματοφάρυγγα, στον λαιμό (τράχηλο), στον λάρυγγα, στους σιελογόνους αδένες, στη μύτη και στους παραρρίνιους κόλπους.
Παγκοσμίως υπολογίζονται 550.000 περιστατικά και 380.000 θάνατοι από τέτοιους όγκους κάθε χρόνο. Στις ΗΠΑ –όπου υπάρχει θεσμοθετημένο όργανο ακριβούς καταγραφής των ασθενών– ο καρκίνος κεφαλής και τραχήλου αναλογεί περίπου στο 3% των κακοηθειών, με 63.000 περιστατικά τον χρόνο και 13.000 θανάτους, ενώ στην Ευρώπη το 2012 το αντίστοιχο ποσοστό υπολογίζονταν σε 4%.
Οι άνδρες προσβάλλονται συχνότερα από τις γυναίκες, με μια αναλογία που ποικίλλει από 2:1 έως και 4:1. Στην Ευρώπη και ειδικότερα στη χώρα μας συχνότερος από αυτούς τους όγκους είναι ο καρκίνος του λάρυγγα και του φάρυγγα.
Κάθε χρόνο στις 27 Ιουλίου γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου Κεφαλής και Τραχήλου.
Κύριοι παράγοντες κινδύνου εμφάνισης
Οι κύριοι παράγοντες κινδύνου που συνδέονται με την παθογένεια του καρκίνου κεφαλής και τραχήλου είναι:
– το κάπνισμα
– η κατανάλωση αλκοόλ
– λοιμώξεις από διάφορους ιούς, όπως ο HPV (ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων) και ο EBV (ιός Epstain-Barr)
Ο ιός HPV συσχετίζεται περισσότερο με τον καρκίνο του στοματοφάρυγγα και συνδέεται με τις σεξουαλικές συνήθειες, όπως τον αριθμό των σεξουαλικών συντρόφων. Η λοίμωξη με τον ιό EBV έχει σχέση με τον καρκίνο του ρινοφάρυγγα, ο οποίος δεν είναι πολύ συχνός στη χώρα μας. Η χρόνια έκθεση της ανώτερης αεροπεπτικής οδού σε αυτούς τους παράγοντες μπορεί να οδηγήσει σε δυσπλαστικές ή προκαρκινωματώδεις βλάβες του βλεννογόνου που τελικά θα οδηγήσουν σε κακοήθεια. Ωστόσο, το πιο αξιοσημείωτο είναι ότι έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια ο μέσος όρος ηλικίας εμφάνισης τέτοιων όγκων, που πλέον παρατηρούνται ακόμα και σε ασθενείς 20 ή 30 ετών –ειδικά οι όγκοι στοματοφάρυγγα που σχετίζονται με τον ιό HPV.
Συμπτώματα
Ο καρκίνος στην κεφαλή και στον τράχηλο μπορεί να έχει ποικίλα συμπτώματα:
– ενοχλήματα όπως βραχνάδα που επιμένει ή αλλαγή στη χροιά της φωνής
– δυσκολία ή πόνος στην κατάποση
– επίμονος πόνος στο αυτί
– αιμορραγίες από τη μύτη και επίμονη ρινική απόφραξη (ιδιαίτερα όταν τα τελευταία είναι μονόπλευρα πρέπει να ανησυχούν τον ασθενή)
– Επίσης, μορφώματα που εμφανίζονται στη στοματική κοιλότητα ή διογκώσεις στο δέρμα, καθώς και σε όλη την περιοχή του προσώπου ή του τραχήλου, πρέπει να οδηγούν τον ασθενή στον γιατρό για αξιολόγηση και περαιτέρω διερεύνηση με κλινική εξέταση και ενδεχομένως με τις κατάλληλες απεικονιστικές εξετάσεις και λήψη βιοψιών.
Θεραπεία
Το ενθαρρυντικό είναι πως οι σύγχρονες θεραπείες είναι πολύ πιο στοχευμένες και εξειδικευμένες, προσφέροντας καλύτερα ογκολογικά αποτελέσματα με καλύτερη ποιότητα ζωής σε σχέση με παλαιότερα.
Οι χειρουργικές εκτομές είναι λιγότερο επεμβατικές και οι τεχνικές αποκαταστάσεων των ελλειμμάτων μάς δίνουν τη δυνατότητα για ριζική εκτομή, με μικρότερες δυσμορφίες και καλύτερα λειτουργικά αποτελέσματα.
Τα ακτινοθεραπευτικά πρωτόκολλα και τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται είναι αποτελεσματικότερα, ενώ ταυτόχρονα έχουν μικρότερη νοσηρότητα. Τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιούνται επίσης ανοσοθεραπείες και βιολογικοί παράγοντες, όπως επίσης και φάρμακα που έχουν ως στόχο να καθιστούν την ακτινοθεραπεία και τη χημειοθεραπεία πιο στοχευμένες και αποτελεσματικές.
Η εξέλιξη αυτή των θεραπευτικών δυνατοτήτων, σε συνδυασμό με τη βελτίωση των διαγνωστικών μέσων, έχει οδηγήσει σε πρώιμη και αποδοτικότερη αντιμετώπιση του καρκίνου της κεφαλής και του τραχήλου, με βελτίωση της επιβίωσης και ελπίδες για ακόμα καλύτερα αποτελέσματα τα επόμενα χρόνια. Το κλειδί πάντα είναι η συνεργασία με τον ιατρό και η έγκαιρη διάγνωση –χωρίς όμως πανικό!
Χρίστος Γεωργάλας, Ωτορινολαρυγγολόγος, Διευθυντής Τμήματος Ενδοσκοπικής Χειρουργικής Παραρρινίων και Βάσης Κρανίου ΥΓΕΙΑ, Αναπλ. Διευθυντής Κλινικής Κεφαλής και Tραχήλου ΥΓΕΙΑ, Επιστ. Συνεργάτης Ομίλου ΥΓΕΙΑ, www.hygeia.gr
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
