Του Τχη (ΥΙ) Δρ. ΚΑΛΚΑΝΗ ΑΛΕΞΑΝΡΟΥ ,
MD, PhD, Ειδικού Πνευμονολόγου – Φυματιολόγου
Στην καθημερινότητά μας χρησιμοποιούμε ένα μεγάλο αριθμό καθαριστικών προϊόντων για το σπίτι και τον χώρο εργασίας, με σκοπό την απομάκρυνση ρύπων και την προστασία της υγείας μας από έναν μεγάλο αριθμό δυνητικά επικίνδυνων παθογόνων μικροβίων. Πόσες φορές όμως έχει τύχει να ερεθιστεί ο λαιμός σας, να δακρύσουν τα μάτια σας ή να έχετε πονοκέφαλο μετά τη χρήση των προϊόντων αυτών;
Διάφορες έρευνες έχουν δείξει ότι τα προϊόντα καθαριότητας και η χρήση τους, είτε από άτομα που εργάζονται σαν επαγγελματίες στον τομέα της καθαριότητας, είτε ακόμη και από γυναίκες για οικιακή και μόνο χρήση, μπορεί να εκθέσουν τη ζωή μας σε κίνδυνο. Πολλά από αυτά τα προϊόντα περιέχουν βλαβερές χημικές ουσίες, που είναι δυνατόν να προκαλέσουν έκπτωση στην πνευμονική λειτουργία και να συμβάλλουν στην ανάπτυξη άσθματος και άλλων αναπνευστικών διαταραχών.
Μερικές από τις αποδεδειγμένα επικίνδυνες χημικές ουσίες είναι τα αποσμητικά χώρου (μπορεί να περιέχουν φορμαλδεΰδη), η αμμωνία, το χλώριο, διάφορα καθαριστικά αποστράγγισης που περιέχουν συνήθως αλυσίβα ή θειϊκό οξύ, καθαριστικά φούρνου (με υδροξείδιο νατρίου, καλίου) κ.α.
Ενώ τα δεδομένα σχετικά με τις βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις των χημικών που περιέχονται στα καθαριστικά στο άσθμα ήταν ικανοποιητικά, τα ερευνητικά δεδομένα για τις μακροχρόνιες επιπτώσεις τους είναι αρκετά περιορισμένα. Στα πλαίσια της «Ευρωπαϊκής Έρευνας για την Αναπνευστική Υγεία» διεξήχθη μελέτη κοόρτης, στην οποία συμμετείχαν 6.230 άτομα από 22 διαφορετικά κέντρα, με σκοπό τη διερεύνηση των μακροχρόνιων επιπτώσεων της καθαριότητας σε οικιακή και επαγγελματική βάση στη φυσιολογική πνευμονική λειτουργία και της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ). Η έρευνα αυτή ξεκίνησε το 1990, λόγω της αυξημένης επίπτωσης άσθματος κατά την δεκαετία του 1980, εστιάζοντας κυρίως στην σημαντικότητα των περιβαλλοντικών παραγόντων για την ανάπτυξη της νόσου.
Μια εκ των ερευνητριών δήλωσε σχετικά με την έρευνα: «Υπήρχε ο φόβος ότι τέτοια χημικά, με τη συνεχή χρήση μπορεί να προκαλέσουν βλάβες στους αεραγωγούς, οι οποίες μέρα με τη μέρα και χρόνο με τον χρόνο μπορεί να επιταχύνουν την έκπτωση πνευμονικής λειτουργίας που συμβαίνει με τη γήρανση». Οι ερευνητές διενήργησαν κλινικές εξετάσεις, ερωτηματολόγια καθώς και μετρήσεις πνευμονικής λειτουργίας (βίαιος εκπνεόμενος όγκος και βίαιη ζωτική χωρητικότητα) τρεις φορές σε διάστημα 20 ετών. Ανάμεσα στις εξεταζόμενες μεταβλητές ήταν το κάπνισμα και πιο αναλυτικά η ποσότητα και η συνολική διάρκεια της έκθεσης στον καπνό.
Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι σε σχέση με τις γυναίκες που δεν καθάριζαν συστηματικά, οι μετρήσεις πνευμονικής λειτουργίας (FEV1-βίαιος εκπνεόμενος όγκος σε ένα δευτερόλεπτο ή το ποσό του αέρα που μπορεί ένα άτομο να εκπνεύσει βίαια σε ένα δευτερόλεπτο), παρουσίαζαν μεγαλύτερη και ταχύτερη έκπτωση για γυναίκες που καθάριζαν στο σπίτι, της τάξης του 3.6 ml ανά χρόνο και για τους επαγγελματίες 3.9 ml ανά χρόνο. Ίδια ήταν τα αποτελέσματα και για τη μέτρηση βίαιης ζωτικής χωρητικότητας, δηλαδή το συνολικό ποσό του αέρα που μπορεί να εκπνεύσει ένα άτομο βίαια, που μειώθηκε κατά 4.3 ml ανά χρόνο για την οικιακή χρήση και 7.1 ml ανά χρόνο για την επαγγελματική χρήση.
Παρόμοια μοντέλα συσχέτισης στη μελέτη έδειξαν ότι οι βαρείς καπνιστές (πάνω από 20 πακέτα-χρόνο) παρουσίαζαν έκπτωση στον FEV1 της τάξης των 6.1 ml ανά χρόνο και 8,9 ml ανά χρόνο στην FVC. Επομένως, το αποτέλεσμα της χρήσης καθαριστικών προϊόντων σε επαγγελματική βάση ήταν συγκρίσιμα με αυτά των βαρέων καπνιστών, καθώς τα χημικά που περιέχουν δύνανται να προκαλέσουν καταστροφές στις μεμβράνες των αεροφόρων αεραγωγών.
Είναι άλλωστε γνωστό, ότι αρκετά από τα προϊόντα που περιέχουν αμμωνία μπορεί να ευαισθητοποιήσουν συγκεκριμένους ανοσολογικούς μηχανισμούς στους αεραγωγούς, όπως επίσης και να έχουν ερεθιστικό αποτέλεσμα. Επιπρόσθετα, τόσο τα καθαριστικά σπρέι, όσο και άλλες καθαριστικές ουσίες, σχετίστηκαν με επιτάχυνση στην έκπτωση του βίαια εκπνεόμενου όγκου FEV1. Αξιοσημείωτο είναι ότι δεν βρέθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση στην έκπτωση πνευμονικής λειτουργίας στους άντρες ή σε ασθενείς με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.
Οι ερευνητές συμπέραναν ότι οι γυναίκες που καθάριζαν στο σπίτι ή που είχαν επαγγελματική ενασχόληση στο τομέα της καθαριότητας, είχαν επιταχυνόμενη έκπτωση στην πνευμονική λειτουργία τους, γεγονός που σημαίνει ότι η έκθεση σε εργασίες που σχετίζονται με καθαριότητα μπορεί να συνιστά κίνδυνο για την μακροχρόνια υγεία του αναπνευστικού μας συστήματος.
Συμπερασματικά, για να προλάβουμε τις αρνητικές επιπτώσεις των χημικών στα καθαριστικά προϊόντα, είναι απαραίτητο να περιορίσουμε την έκθεση μας σε αυτές τις ουσίες, τηρώντας τις ακόλουθες οδηγίες:
• Διαβάζουμε προσεκτικά όλες τις ετικέτες με τις οδηγίες χρήσης του προϊόντος, προτού χρησιμοποιήσουμε το προϊόν. Η λέξη «προειδοποίηση» σημαίνει μετρίως τοξικό προϊόν, η λέξη «προσοχή» ελαφρώς τοξικό προϊόν, η λέξη «δηλητήριο» σημαίνει ιδιαίτερα τοξικό προϊόν και τέλος η λέξη «κίνδυνος» σημαίνει εξαιρετικά εύφλεκτα ή διαβρωτικά ή προϊόντα υψηλής τοξικότητας.
• Μην αναμειγνύουμε ποτέ προϊόντα που περιέχουν χλώριο, με άλλα που περιέχουν αμμωνία. Τα αέρια που δημιουργούνται από αυτόν τον συνδυασμό μπορεί να οδηγήσουν σε χρόνια αναπνευστικά προβλήματα.
• Δίνουμε μεγάλη προσοχή στα προϊόντα που έχουν «πράσινη» ετικέτα, καθώς αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι και ασφαλή. Διαβάζουμε και κάνουμε μια μικρή έρευνα από αξιόπιστες πηγές προτού χρησιμοποιήσουμε το προϊόν.
• Για όσους δεν επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν απορρυπαντικά και καθαριστικά εμπορίου, υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις καθαριότητας με σαπούνι, ζεστό νερό, μαγειρική σόδα, ακόμη και ξύδι.
• Αερίζουμε πολύ καλά το χώρο μας, όταν χρησιμοποιούμε καθαριστικά προϊόντα και δεν τα χρησιμοποιούμε κατά προτίμηση σε κλειστούς και μικρούς χώρους. Αποθηκεύουμε τα καθαριστικά χρησιμοποιώντας τη κοινή λογική για να μειώσουμε τους πιθανούς κινδύνους για την υγεία και τη ρύπανση.
• Αν αναμίξουμε κατά λάθος χημικά καθαριστικά, απομακρυνόμαστε άμεσα από το χώρο και καλούμε το Κέντρο Δηλητηριάσεων (τηλ .210 7793777) για περαιτέρω οδηγίες.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
