Παρουσιάζει η ΝΙΚΗ ΣΑΛΠΑΔΗΜΟΥ *
Εξαιρετικά ευρηματικός ο τίτλος του νέου βιβλίου του Γρηγόρη Σταγέα, διότι η φωτιά οδηγεί στη θυσία και η θυσία γίνεται ανέσπερο φως. Ο Σταγέας έχει πάντα τον τρόπο του να μας εκπλήσσει ευχάριστα με βιβλία θαυμάσια, τόσο από αισθητικής πλευράς, αληθινά καλλιτεχνήματα η «Πέτρινη Πολιτεία» και το «Φωτιά και θυσία», όσο και από πλευράς θεματολογίας. Πολύ προσεκτικός, πολύ απαιτητικός ως συγγραφέας επιλέγει τα θέματά του με σύνεση και επιτυγχάνει το άριστο αποτέλεσμα. Δημιουργός σοβαρός και λεπτολόγος δεν αφήνει το ελάχιστο στην τύχη του. Η σοβαρή αντιμετώπιση των θεμάτων από μέρους του εξασφαλίζει το κύρος και την αξιοπιστία των πονημάτων του.
Η διηγηματογραφία είναι από τα δύσκολα είδη της λογοτεχνίας και όποιος καταπιάνεται με το διήγημα σημαίνει ότι γνωρίζει τις δυσκολίες του. Ο Σταγέας όμως έχει άριστη σχέση με το διήγημα και το αποδεικνύει για μια ακόμη φορά με το νέο βιβλίο του «Φωτιά και θυσία», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Γένεσις».
Τα διηγήματα του βιβλίου είναι πρωτότυπα, αν και ιστορικού περιεχομένου τα περισσότερα, γεγονός που αποδεικνύει τη σοβαρότητα και την υπευθυνότητα, με την οποία ο συγγραφέας τους επιλέγει τα θέματά του. Αν και το διήγημα δεν δίνει πολύ χώρο σε περιγραφικά κρεσέντα, κυρίως του περιβάλλοντος, εν τούτοις ο Σταγέας σύρει στα κείμενά του αρκετές περιγραφικές πινελιές, που δίνουν χρώμα, με λέξεις περιεκτικές σε μεταφορά και κυριολεξία, που διαχέουν φως και λαμπρότητα.
Εκείνο όμως που τα κάνει ξεχωριστά είναι η συναρπαστική αφήγηση. Ζωντανή και παραστατική συνεπαίρνει τον αναγνώστη με την περιγραφή και τον διάλογο να εναλλάσσονται αρμονικά και να δημιουργούν μια ελκυστική ατμόσφαιρα, γεμάτη ενέργεια και δράση. Τα γεγονότα εξελίσσονται με γοργό ρυθμό, χωρίς όμως να παραλείπονται απαραίτητες λεπτομερείς καταγραφές, δίνοντας έτσι τη ζωντάνια και τον παλμό που διεγείρει το συναίσθημα και εξάπτει τη φαντασία. Το τοπικό γλωσσικό ιδίωμα των ηρώων του, στα διαλογικά μέρη, και η επιλογή συνταιριασμένων λέξεων, που εμπλουτίζουν και υποστηρίζουν το κείμενο, δίνουν τον τόνο και την ατμόσφαιρα, που επιθυμεί να δημιουργήσει ο συγγραφέας. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνει την εμπλοκή του αναγνώστη στο κείμενο, ο οποίος δεν είναι απλός θεατής των δρώμενων, αλλά συμμέτοχος στη δράση και τα γεγονότα. Ζει στιγμές και πράξεις ηρωικές, θαυμάζει τον αγωνιστή, που παραμερίζει τη γήινη υπόστασή του και ανυψώνεται με τις πράξεις του σε σύμβολο, ως φωτεινό μετέωρο. Ο εμπλεκόμενος αναγνώστης είναι δημιούργημα του ταλαντούχου και προικισμένου συγγραφέα – λογοτέχνη, ο οποίος έχει ανακαλύψει το μαγικό ραβδάκι, για να αιχμαλωτίζει με τον τρόπο γραφής του και τον πιο απαιτητικό αναγνώστη.
Αναφέρθηκα στην πρωτοτυπία των θεμάτων και επανέρχομαι σ’ αυτό το χαρακτηριστικό, που κάνει ιδιαίτερο και ξεχωριστό κάθε κείμενο και ξαφνιάζει, κυριολεκτικά, στα διηγήματα του Γρηγόρη Σταγέα. Για να επιτύχει την πρωτοτυπία ο συγγραφέας, Γρηγόρης Σταγέας, γίνεται σκαπανέας του «έσω κόσμου του», ψάχνει, ερευνά τα «θέλω του», ώσπου ν’ ανακαλύψει το σπάνιο, το μοναδικό, που θα του προσφέρει τη χαρά να το μετουσιώσει σε τέχνη, ιστορία, που δεν απέχει από την πραγματικότητα, κι όμως είναι τόσο διαφορετικό στο κείμενο, που έπλασε η φαντασία και η πείρα του συγγραφέα.
Το βιβλίο χωρίζεται σε δυο ενότητες με υπότιτλο «Οι δρόμοι της φωτιάς» στην πρώτη και «Οι δρόμοι της θυσίας» στη δεύτερη. Στην πρώτη ενότητα τα διηγήματα έχουν κεντρικό μοτίβο τους αγώνες των Ελλήνων για την ελευθερία και την πατρίδα, ιδανικά για τα οποία θυσίασαν τη ζωή τους οι πρόγονοί μας. Στη δεύτερη ενότητα το μοτίβο αφορά τη θυσία για την πίστη στο Θεό και τη συμμετοχή των λειτουργών του στους αγώνες του έθνους.
Η εικονογράφηση του Καλαμπακιώτη ζωγράφου Κώστα Αδάμου πάρα πολύ πετυχημένη, πλαισιώνει και αναδεικνύει τα κείμενα. Το εξώφυλλο, απλό εκ πρώτης όψεως, έχει βάθος και ουσία για τον έμπειρο παρατηρητή και το κόκκινο χρώμα αναδεικνύει το νόημα των διηγημάτων. Τις εικόνες στο εσωτερικό του βιβλίου τις χαρακτηρίζει η λεπτομέρεια, που προσδίδει χάρη στην ασπρόμαυρη εικονογράφηση.
Θα μπορούσαν να γραφούν πάρα πολλά για τις αρετές που στολίζουν το βιβλίο του Γρηγόρη Σταγέα, αλλά «ουκ εν τω πολλώ το ευ». Και επειδή πάντα ελλοχεύει ο κίνδυνος της κολακείας, μακριά από το χαρακτήρα μου κάτι τέτοιο, συγχαίρω τον Σταγέα και του εύχομαι να έχει δύναμη και υγεία για να μας δίνει τη χαρά ν’ απολαμβάνουμε τα έργα του. Συγχαρητήρια!
* Η Νίκη Σαλπαδήμου είναι συγγραφέας, δοκιμιογράφος, κριτικός λογοτεχνίας, μέλος της Εθν. Ετ. Ελλήνων Λογοτεχνών
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
