Μαλακάσι, μέρος Α΄. Κάποτε στο παρελθόν.
Ο Αθανάσιος Σουλιώτης – Νικολαΐδης γεννήθηκε στη Σύρο και είχε καταγωγή από το Σούλι (1878 – 1945). Εισάγεται στην Σχολή Ευελπίδων το 1894 και από το 1902 έως το τέλος του 1903 γράφει τις περισσότερες επιστολές του προς το φίλο του Κλ. Λάκωνα, από τα τότε σύνορα Ελλάδας – Τουρκίας που οριοθετούνταν δυτικά του Μαλακασίου όπου και υπηρετούσε στην εκεί βάση του Λόχου που επόπτευε τα σύνορα. Οι επιστολές αυτές επεξεργάστηκαν και εκδόθηκαν σαν πεζογράφημα το 1905. Το 1971 επανεκδόθηκαν από τον εκδοτικό οίκο << Ίκαροs>>. Ίσως η σημαντικότερη δράση του να είναι η έγκαιρη προειδοποίηση στον Βασιλιά Κωνσταντίνο ότι επίκειται επέλαση του Βουλγαρικού στρατού προς την Θεσσαλονίκη, οπότε οι Έλληνες προέλασαν άμεσα και πρόλαβαν την κατάληψή της , 24 – 10 – 1912. Είχε την πληροφορία αυτή διότι τότε εκτελούσε χρέη συνδέσμου στο Βουλγαρικό Στρατηγείο.
Η αφήγηση ξεκινά στις 18 Δεκεμβρίου 1902 στα Τρίκαλα όπου ο συγγραφέας εντυπωσιάζεται και από το Κουρσούμ Τζαμί, αναφέρεται στην Ιστορία του και το περιγράφει με ακριβή αλλά και εικαστική διάθεση. Στις 28 Δεκεμβρίου περιγράφει – σε αρκετές σελίδες – πως πέρασε τα Χριστούγεννα στα Μετέωρα. Η συγκίνηση, ή κατάνυξη, ο θαυμασμός, ο λυρισμός ξεχειλίζουν σε όλο το κείμενο. Μακάρι να μπορούσε κάθε επισκέπτης των Άγιων Μετεώρων να έχει διαβάσει αυτό το κείμενο πριν το προσκύνημά του. Θα πρότεινα να τυπωθεί ένας χάρτης του Δήμου Μετεώρων, έγχρωμος με φωτογραφίες τοποθεσιών με τουριστικό ενδιαφέρον, λοιπές σχετικές πληροφορίες και χορηγούς όπως συνηθίζεται και στο οπισθόφυλλο η επιστολή της 28 Δεκεμβρίου με σύντομη αναφορά στον συγγραφέα και βέβαια σε διάφορες γλώσσες. Η διανομή να γίνεται δωρεάν από ξενοδοχεία, εταιρίες οργάνωσης κρουαζιέρας, τον Δήμο κλπ.
Στις 15 Ιανουαρίου 1903 από το Μαλακάσι γράφει για τη διαδρομή και τις εντυπώσεις του στον ημιονικό δρόμο κατά μήκος του Μαλακασιώτικου ποταμού. Εικόνες και στιγμιότυπα που πλημμυρίζουν την ευαίσθητη ματιά του.
Στις 10 Φεβρουαρίου ζώντας πλέον κοντά στους Μαλακασιώτες απομονώνει μερικές εικόνες και γεγονότα που τον ενθουσιάζουν. Αυτά που κάθε επισκέπτη μπορούν να εντυπωσιάσουν, τον νεαρό Ανθυπολοχαγό τον εμπνέουν, φλογίζουν την γραφίδα του και συνεπαίρνουν το νου του. Μάλιστα η αφήγηση του γάμου της όμορφης γειτονοπούλας είναι το αποτύπωμα της ευαισθησίας του καλλιτέχνη Ανθυπολοχαγού μας.
25 Φεβρουαρίου με άνοιγμα του καιρού γίνεται μια διαδρομή ψηλά στα ρόμπολα. Αντικρίζει μακριά τον Όλυμπο, τα Καμβούνια και ακολούθως επισκέπτεται στην άλλη μεριά την Πέτρα με το νερό. Ζει τον μύθο της σπηλιάς της. Θυμάμαι μικρός την επισκέφτηκα και εγώ με φόβο και ακατανίκητη περιέργεια, αλλά – τι ατυχία – δεν ήξερα το όμορφο << ιστορικό>> της. Στο γράμμα αυτό αναφέρεται με μεγάλο σεβασμό και συγκίνηση για την περιπέτεια, τον πόνο αλλά και τον ηρωισμό των Κουτσουφλιανιτών.
28 Μαρτίου. Αρχή της Άνοιξης στο Μαλακάσι. Πιστεύω μια μικρή φράση του όμορφου κειμένου τα λέει όλα: “Κάτι σαν ήβη”.
20 Απριλίου. Η καρδιά του Αξιωματικού μας έχει τα κέφια της. Ότι βλέπει, ότι ακούει, ότι μυρίζει, ότι γεύεται, ότι αγγίζει και ότι νοιώθει είναι Άνοιξη. Μας παρασέρνει στο ταξίδι του και το προσκύνημά του στο εκκλησάκι του Προδρόμου σε γεμίζει αισιοδοξία.
25 Απριλίου. Αχ αυτό το γράμμα… Σειρά τα κοπάδια να ανεβαίνουν από τα χειμαδιά, νοικοκυρές Μετσοβίτισσες να ομορφαίνουν τις πλαγιές, τα χωριά να συνέρχονται, ο χρυσαετός να αρπάζει στα νύχια του τον άτυχο λαγό, οι ξυλοκόποι, οι εύζωνοι που γι αυτούς όλοι έχουν ένα χαμόγελο σαν περνούν, οι Τούρκοι απέναντι, ο χαρτοπαίκτης, ο Λοχίας που διηγείται μια αστεία ιστορία και ξαφνικά τρομερός κρότος τράνταξε από τα θεμέλια τον Ελληνικό Σταθμό και ένα σώμα κατρακύλησε τη σκάλα της σκοπιάς. Ήταν το βλαστάρι μιας μάνας που το έστειλε να φρουρήσει την Πατρίδα. Τι θλίψη…
12 Μαΐου. “Είμαι βέβαιος πως δεν φαντάζεσαι πως ο τόπος μας έχει τέτοια μεγάλα δάση… αν έρθεις θα αισθανθείς κάποια υπερηφάνεια ότι δικοί μας τόποι είναι κι αυτοί εδώ… Πρέπει να ιδείς ο ίδιος τα μαύρα έλατα, τις οξυές με το χλωρό φύλλωμα, τις βρύσες, σε κάθε βήμα άλλη ζωγραφιά που είναι ποίημα ολόκληρο…” Στο γράμμα αυτό ο Καλλιτέχνης μας επισκέπτεται το Δοκίμι, την Όμορφη ράχη, την Οξυά Δεσπότη, τις Εννιά βρύσες, το τούρκικο φυλάκιο. Περιγράφει με υπέροχο τρόπο τι αντικρίζει από την κορυφή Δοκίμι. Είναι η υψηλότερη κορυφή της περιοχής με υψόμετρο περίπου 2000 μ. Εξηγεί πόσο όμορφα πηγάζουν από την περιοχή αυτή ο Πηνειός , ο Αχελώος και ο Άραχθος.
23 Μαΐου. Πλησιάζουν οι μέρες που ο Ανθυπολοχαγός θα φύγει για τα Τρίκαλα μέσω των χωριών του Ασπροποτάμου Κρανιά, ΝεραΪδοχώρι και Τύρνα από όπου επίσης θα αλληλογραφήσει με ισάριθμες επιστολές. Στην τελευταία αυτή επιστολή αναφέρεται με μυθιστορηματικό τρόπο σε ορισμένα περιστατικά της δράσης και στον επώδυνο θάνατο ενός ληστή. Προσωπικά δεν έχω ακούσει κάτι για το συγκεκριμένο θέμα και το περιστατικό. Δεδομένης της αξιοπιστίας του συγγραφέα ίσως να είναι από εκείνα τα γεγονότα που η προφορική παράδοση να κρύβει κάτω από το χαλί της “ιστορίας”, ώστε με τον καιρό να ξεχαστούν.
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΑΦΟΥΛΑΣ ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
