Είναι ολοφάνερο ότι ο συκοφάντης ως λέξη προέρχεται από το σύκο, δεν έχει όμως ακόμη βρεθεί πειστική εξήγηση για ποιο λόγο ονομάστηκαν έτσι όσοι κατηγορούν ψευδώς τους γύρω τους.
Λοιπόν, σύμφωνα με μια εκδοχή επειδή οι Αθηναίοι αγαπούσαν πολύ τα σύκα, υπήρχαν αρκετοί που πήγαιναν στους αγρούς και έβλεπαν αν ωρίμασαν τα σύκα κι όποιος έφερνε πρώτος την είδηση ότι τα σύκα της χρονιάς είχαν ωριμάσει, αυτός ονομαζόταν αρχικά συκοσκόπος και αργότερα συκοφάντης και από εκεί μεταφορικά απεκλήθη συκοφάντης όποιος έχωνε τη μύτη του στην ιδιωτική ζωή των άλλων, όπως πριν ανασκάλευε τα κλαδιά της συκιάς για να δει αν ωρίμασε ο καρπός της.
Μια άλλη εκδοχή, είναι ότι συκοφάντες αρχικά ονομάστηκαν εκείνοι που κουνούσαν τη συκιά για να φανερωθούν τα σύκα που ήταν κρυμμένα στα ψηλά κλαριά και στο πυκνό φύλλωμα. Είναι γεγονός ότι στα αρχαία το “σείω” εμφανίζεται συχνά πλάι στο συκοφαντώ.
Σύμφωνα με τον Μπαμπινιώτη, συκοφάντες ονομάζονταν αυτοί που αποκάλυπταν όσους είχαν σύκα κρυμμένα στα ρούχα τους και κατ’ επέκταση όσους κατέδιδαν ασήμαντες πράξεις και στη συνέχεια έκαναν ψευδείς καταγγελίες.
Για το σύκο δεν θα μιλήσω, γιατί θα δώσει λαβή σε κάμποσες ακόμα θεωρίες για την ετυμολόγηση του συκοφάντη. Θα πω μόνο ότι σε αρχαίους κωμικούς το συκοφαντώ έχει και τη σημασία «κνίζω ερωτικώς».
Στα αγγλικά η λέξη παθαίνει από νωρίς μάλιστα, μια ενδιαφέρουσα σημασιολογική μεταβολή, κι έτσι η σημασία του συκοφάντη χάνεται και επικρατεί η σημασία του κόλακα, και μάλιστα του δουλοπρεπή κόλακα, και αυτή είναι η σημερινή σημασία της αγγλικής λέξης sycophant.
Κάποιοι της εποχής μας περιστοιχίζονται από διάφορα τσιράκια τα οποία παίζουν και το ρόλο του συκοφάντη, δηλαδή διαδίδουν ψευδείς φήμες για πολιτικούς αντιπάλους και όχι μόνο. Μιλάμε για τον τσανακογλείφτη, τον κόλακα, το εξαπτέρυγο.
Πάντως απ’ όλες τις εκδοχές, χαριτολογώντας για να ευθυμήσουμε λίγο για να γελάσει το χειλάκι μας, οι περισσότεροι σήμερα δέχονται ότι οι συκοφάντες λέγαν και λένε κάτι, φωνάζοντας σύκα σύκα!!! Καμιά εκδίκηση δεν μπορεί να συγκριθεί με σιωπηλή περιφρόνηση, επειδή αυτή αποτελεί θάψιμο του συκοφάντη στη λάσπη της δικής του μηδαμινότητας. “Γκρασιάν Μπαλτάσαρ”.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΑΪΟΥ
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
