Με απόφαση της Προϊσταμένης της Εφορείας αρχαιοτήτων Τρικάλων, κ. Κρυστ. Μαντζανά, εγκρίθηκε η απευθείας ανάθεση για τις εργασίες τοπογραφικής αποτύπωσης των αρχιτεκτονικών καταλοίπων της Ιεράς Μονής Αγίας Ζώνης Δολιανών Κρανιάς Ασπροποτάμου του Δήμου Μετεώρων.
Για το θέμα των ερειπίων της εν λόγω μονής έχει γράψει παλαιότερα ρεπορτάζ ο Γιάννης Ψαρρής.
Μεταξύ άλλων στα Ιστορικά στοιχεία για τη Μονή της Αγίας Ζώνης, σημειώνει ότι είναι άγνωστο το πότε κτίστηκε. Ο Αλ. Χατζηγάκης αναφέρει ότι ο ναός κτίστηκε το «1770. Χαραγμένο στην εκκλησία της Αγίας Ζώνης». Ο Π. Μυλωνάς αναφέρει ότι «πιθανόν να χρονολογείται από το 1770, ενώ η προφορική παράδοση λέει ότι υπήρχε ήδη από το 1630».
Ο Ν. Βέης τονίζει: «Η εκκλησία του μονυδρίου τούτου έχει αξιολόγους τοιχογραφίας». Ο Ιωάν. Παπασωτηρίου γράφει: «Μεταξύ Κρανιάς και Δολιανών υπάρχει η Ιερά Μονή Δολιανών (Κοιμήσεως της Θεοτόκου)». Θα αναφέρεται στη Μονή Αγίας Ζώνης. Ο Σπύρος Ζήσης: «Στην Κρανιά υπάρχει μια θαυμάσιας αρχιτεκτονικής τέχνης παλιά εκκλησία της Θεοτόκου». Και αυτός θα αναφέρεται στη Μονή Αγίας Ζώνης. Ο Δημ. Καλούσιος σε σχετικό βιβλίο του αναφέρει πως οι ναοί είναι τρεις κατά χρονολογική σειρά: Αγίου Νικολάου (1700 περίπου), Αγίας Ζώνης, Τιμίου Σταυρού.
Παλαιοί κάτοικοι της Κρανιάς τη Μονή της Αγίας Ζώνης την ονόμαζαν «Παλαιό Μοναστήρι» σε σχέση με αυτό του Τιμίου Σταυρού που το έλεγαν «Νέο».
Σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες Κρανιωτών αλλά και από επιτόπια, και μάλιστα πολλές φορές, έρευνα του κ. Ψαρρή προέκυψε ότι το Μοναστήρι της Τιμίας Ζώνης ήταν πέτρινο σε σχήμα «Π» με το άνοιγμα-είσοδο στην αυλή, νότια. Ήταν υπερυψωμένο με χαγιάτι, κελιά ξύλινα, ξύλινο πάτωμα (υπερυψωμένο) και ξύλινο μπαλκόνι μεγάλο.
Κατά την προφορική παράδοση ο ναός της Αγίας Ζώνης ήταν πολύ μικρός και ίσως κάτω από αυτόν να υπήρχε και άλλο εκκλησάκι, κάτι που δεν έχει διευκρινιστεί.
Στην απανταχούσα της Μονής Δολιανών 3-1-1841 έχουμε: ΣΦΡΑΓΙΣ ΙΕΡΟΥ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΔΟΛΙΑΝΑ. Στο δε κείμενο «… ευρίσκεται ιερόν και σεβάσμιον Μοναστήριον εις όνομα Τιμώμενον του Αγίου Νικολάου με παρεκκλήσιον επ’ ονόματι της Τιμίας Ζώνης της κυρίας Θεοτόκου. Όθεν δια το στενόν των δυο αυτών εκκλησιών… να οικοδομηθή μέγας και ευρύχωρος ναός του Τιμίου Σταυρού…». Στις 28/7/1790 έχουμε αφιέρωση κατοίκου Δολιανών «εις το μοναστήριον της αυτής χώρας του Αγίου Νικολάου».
Ποιο ήταν το μοναστήρι του Αγίου Νικολάου; Κατά την άποψη του κ. Ψαρρή δεν μπορεί να ήταν ο ναός του Αγίου Νικολάου που βρίσκεται στη «Στάση» της Κρανιάς, που κάηκε το 1943 και ξανακτίσττηκε το 1966, διότι και μικρός ήταν και κελλιά δεν είχε. Επιπλέον, ποτέ οι κάτοικοι της Κρανιάς δεν τον αποκαλούσαν «Μοναστήρι». Εκτός αυτών, ο ναός της Αγίας Ζώνης απέχει αρκετά από το εξωκκλήσι του Αγίου Νικολάου.
Μήπως τελικά στο Μοναστήρι της Αγίας Ζώνης υπήρχε παρεκκλήσι (ή αντίστροφα) του Αγίου Νικολάου (πάνω-κάτω ή δίπλα-δίπλα); Στο πρωτόκολο παράδοσης και παραλαβής 7-8-1924 της Μονής Δολιανών στην Ιερά Μονή Αγίου Στεφάνου, που υπογράφει και ο μακαριστός Καλαμπακιώτης Ιερέας Χρ. Μπέντας, αναφέρονται ιερά σκεύη και λείψανα αγίων από τον Ιερό Ναό αγίου Νικολάου, χωρίς να αναφέρεται η Μονή Αγίας Ζώνης, ενώ αναφέρεται η Μονή Τιμίου Σταυρού.
Το 1995 συγκροτήθηκε 12μελής ερανική επιτροπή αποτελούμενη από τον τότε εφημέριο της Κρανιάς π. Δημήτριο Ντιναπόγια και 11 Κρανιώτισσες για την ανέγερση της Αγίας Ζώνης με την 832/18-12-1995 απόφαση της Ιεράς Μητροπόλεως Σταγών και Μετεώρων, αλλά…
Τον Αύγουστο του 1998 σε ανακοίνωσή της η Ιερά Μητρόπολη Σταγών και Μετεώρων αναφέρει μεταξύ άλλων: «… πιστεύουμε ότι θα ξαναδούμε και πάλι όρθιο το λαμπρό αυτό μοναστήρι…».
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
