Στις 19 Ιουλίου 1969 πέθανε ο Στρατής Μυριβήλης, έπειτα από μακροχρόνια ασθένεια, σε ηλικία 78 ετών.
Από τους σημαντικότερους πεζογράφους μας, ο Στράτης Μυριβήλης ανήκει στη γενιά του ’30, αν και μεγαλύτερης ηλικίας. Γεννήθηκε ως Ευστράτιος Σταματόπουλος στις 30 Ιουνίου 1892 στην τουρκοκρατούμενη Συκαμιά της Λέσβου. Ήταν μέτριος μαθητής στο δημοτικό και αποφοίτησε το 1909 από το Γυμνάσιο Μυτιλήνης. Από τα μαθητικά του χρόνια ήρθε σε επαφή με σημαντικά κείμενα του δημοτικισμού, που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική και γλωσσική του συνείδηση. Κείμενά του δημοσιεύονταν ήδη σε περιοδικά της Σμύρνης και της Μυτιλήνης.
Το 1912 φοιτούσε στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών ενώ εργαζόταν συγχρόνως ως δημοσιογράφος. Το Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς διέκοψε τις σπουδές του και κατατάχθηκε ως εθελοντής στο στρατό. Έλαβε μέρος στους Βαλκανικούς Πολέμους, τραυματίστηκε στη μάχη του Κιλκίς το 1913 και επέστρεψε στην Αθήνα. Η Λέσβος ήταν ήδη απελευθερωμένη από τον τουρκικό ζυγό και ο Μυριβήλης αποφάσισε να επιστρέψει στα πάτρια εδάφη, όπου εργάστηκε ως δημοσιογράφος. Το 1915 κυκλοφόρησε το πρώτο βιβλίο του, τη συλλογή διηγημάτων «Κόκκινες Ιστορίες».
Το 1917, κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, στρατεύτηκε εκ νέου και έλαβε μέρος στις επιχειρήσεις στη Μακεδονία. Εκεί άρχισε να γράφει το αριστούργημά του «Η Ζωή εν Τάφω». Το 1920 παντρεύτηκε την προσφυγοπούλα Ελένη Δημητρίου και απόκτησαν τρία παιδιά.
Έλαβε μέρος και στη Μικρασιατική Εκστρατεία και μετά την καταστροφή επέστρεψε δια μέσου Θράκης στη Μυτιλήνη. Παρέμεινε στο νησί ως το 1932, οπότε επέστρεψε στην Αθήνα. Κύρια επαγγελματική του απασχόληση όλο αυτό το διάστημα παρέμεινε η δημοσιογραφία.
Το 1924 δημοσίευσε σε πρώτη έκδοση το «Η Ζωή εν τάφω», το οποίο έγινε γνωστό και σημείωσε μεγάλη επιτυχία στη δεύτερη έκδοσή του το 1930, όταν έλαβε την οριστική μορφή του. Πρόκειται για ένα αντιπολεμικό μυθιστόρημα με τη μορφή ημερολογίου, επικό, ρεαλιστικό, αλλά και λυρικό. Κεντρικό πρόσωπο, ο φοιτητής – λοχίας Αντώνης Κωστούλας, που καταγράφει στο ημερολόγιό του, όχι την ηρωική, αλλά τη φρικτή πραγματικότητα του πολέμου.
Ακολούθησε ένα ακόμη σπουδαίο μυθιστόρημά του, «Η Δασκάλα με τα χρυσά μάτια» (1933), που μεταφέρθηκε στη μικρή οθόνη από τον Κώστα Αριστόπουλο το 1978. Η ατμόσφαιρα του πολέμου είναι κι σ’ αυτό το μυθιστόρημα παρούσα, καθώς ο ήρωας επιστρέφει από τον πόλεμο στη Μυτιλήνη, όπου βασανίζεται ανάμεσα στο σεβασμό προς τη μνήμη του σκοτωμένου φίλου του και στον έρωτα που αισθάνεται για τη χήρα εκείνου.
Το 1938 ο Μυριβήλης διορίστηκε στη Βιβλιοθήκη της Βουλής, ενώ από το 1946 έως το 1950 είναι διευθυντής προγράμματος στο Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας. Το 1958 εκλέχτηκε τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.
Συνέχισε με εντατικούς ρυθμούς τη λογοτεχνική του παραγωγή με μια σειρά από διηγήματα, τα οποία συγκέντρωσε σε βιβλία, χαρακτηρίζοντάς τα κάθε φορά και με διαφορετικό χρώμα: «Το πράσινο βιβλίο» (1935), «Το γαλάζιο βιβλίο» (1939), «Το κόκκινο βιβλίο» (1952) και «Το βυσσινί βιβλίο» (1959).
Ένα από τα διηγήματα του «Γαλάζιου Βιβλίου» το επεξεργάστηκε περισσότερο για να προκύψει η θαυμάσια νουβέλα «Βασίλης ο Αρβανίτης» (1943). Είναι η ιστορία ενός λαϊκού ανθρώπου, γεμάτου ομορφιά και ζωική ορμή, που περιφρονεί τις κοινωνικές συμβάσεις. Ξεπερνά, όμως, το όριο και φθάνει στην «ύβρη» και μαζί στην καταστροφή. Με αρκετή καθυστέρηση, ο Μυριβήλης μας έδωσε ένα ακόμη μυθιστόρημα το 1949, την «Παναγιά τη Γοργόνα», την ιστορία μερικών προσφύγων που εγκαθίστανται σ’ ένα παραθαλάσσιο χωριό της Μυτιλήνης.
Ο Στράτης Μυριβήλης τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Πεζογραφίας το 1949 και προτάθηκε τρεις φορές για το Νόμπελ. Η αγάπη για τη ζωή, για τον άνθρωπο και το φυσικό του περιβάλλον παρέμεινε ο συνεκτικός ιστός της σκέψης του και ολόκληρου του έργου του. Η αντιπολεμική θεματολογία, το λυρικό και ποιητικό ύφος, η καλοδουλεμένη γλώσσα ενός μεγάλου τεχνίτη του λόγου, κατατάσσουν τον Μυριβήλη ανάμεσα στους μεγάλους συγγραφείς μας. Τα βιβλία του Στράτη Μυριβήλη κυκλοφορούν από τις εκδόσεις «ΕΣΤΙΑ».
Η Δημοσιογραφική του δράση
Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή επέστρεψε στη Λέσβο και εξέδωσε στη Μυτιλήνη την εφημερίδα «Καμπάνα», στην οποία δημοσίευσε σε επιφυλλίδες τη «Ζωή εν τάφω», και συνεργάστηκε με τις εφημερίδες «Σάλπιγξ», «Ελεύθερος Λόγος», «Ταχυδρόμος», δημοσιεύοντας πεζογραφήματα, ποιήματα, άρθρα και χρονογραφήματα.
Στη γενέτειρά του έζησε ως το τέλος του 1932, οπότε εγκαταστάθηκε οριστικά με την οικογένειά του στην Αθήνα και εξέδωσε την εφημερίδα «Δημοκρατία», πολιτικό εκφραστικό μέσο του «Εργατικού Κόμματος» του Αλέξανδρου Παπαναστασίου, τον οποίο υποστήριξε από το 1925 ως το 1933, και στη Λέσβο.
Στην Αθήνα συνεργάστηκε ως χρονογράφος και λογοτεχνικός συνεργάτης, με τις εφημερίδες «Καθημερινή», «Εθνική», «Ακρόπολις», «Πρωία», «Απογευματινή», «Ελευθερία» και τα περιοδικά «Θεατής», «Νέα Εστία», «Ελληνική δημιουργία», «Ακρίτας» και «Στρατιωτικά Νέα»
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
