Στις 24 Αυγούστου 1779, ημέρα Σάββατο και στα εξήντα πέντε του χρόνια, οι Τούρκοι κρέμασαν σε ένα δέντρο στο Κολικόντασι τον Ιερομάρτυρα και Ισαποστόλο Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό. Κατόπιν, έδεσαν στο τίμιο λείψανό του μια βαριά πέτρα και το έριξαν στο ποτάμι για να μη βρεθεί ποτέ.
Στο μεταξύ έμαθαν οι Χριστιανοί το Μαρτύριο του Πατροκοσμά (Αγίου Κοσμά) και έσπευσαν να βρουν το Άγιο λείψανό του. Τρεις ημέρες είχαν περάσει άκαρπες, ώσπου –ω του θαύματος!– ο εφημέριος της Εκκλησίας της Υπεραγίας Θεοτόκου στο Κολικόντασι, ο παπα-Μάρκος, μπαίνει στο βαρκάκι του και κάνοντας με πίστη το σταυρό του, αξιώνεται να δει το Άγιο λείψανο του Πατροκοσμά να πλέει επάνω στο νερό του ποταμού και να στέκεται όρθιο, σαν να ήταν εν ζωή.
Αμέσως σπεύδει και αγκαλιάζει το τίμιο μαρτυρικό σώμα του Αγίου. Το βάζει στη βάρκα του και καθώς το σήκωνε έτρεξε πολύ το αίμα από το ευλογημένο στόμα του, που τόσες και τόσες ψυχές αμέτρητες στήριξε, ανακούφισε και προφήτευσε με τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος.
Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός γεννήθηκε το 1714 στο Μεγάλο Δένδρο της Αιτωλίας, όπου σώζεται έως σήμερα ο τόπος που βρισκόταν το σπίτι του. Το βαπτιστικό του όνομα ήταν Κώνστας. Στην ηλικία 8 ετών στάλθηκε στη Σιγδίτσα της επαρχίας Παρνασσίδος, όπου ήταν μαθητής του ιεροδιδάσκαλου Λύτσικα. Αργότερα μετέβη στο Άγιον Όρος, όπου σπούδασε στην Αθωνιάδα Σχολή, κοντά στον Ευγένιο Βούλγαρη, τον Παναγιώτη Παλαμά και τον Νικόλαο Ζερτζούλη.
Μετά την αποφοίτησή του πήγε στην Ιερά Μονή Φιλοθέου, το Μοναστήρι όπου βρίσκεται η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Γλυκοφιλούσας. Εκεί χειροτονήθηκε μοναχός με το όνομα Κοσμάς. Κατόπιν με προτροπή της Μονής χειροτονείται Ιερομόναχος.
Όμως, η μεγάλη του πίστη στο Θεό και η θέλησή του να κηρύττει το Ευαγγέλιο και το όνομα του Ιησού Χριστού τον έκαναν να δράσει για το όφελος της κοινωνίας. Όλα τα χρόνια σιγόβραζε μέσα του η δίψα να ωφελήσει το γένος του, που ζούσε στην αμάθεια και την άγνοια, υπό τον βάρβαρο οθωμανικό ζυγό και λαμβάνοντας πληροφορία ότι αυτό ήταν ευάρεστο στο Θεό, παίρνοντας και τη σχετική ευλογία των πατέρων, αρχίζει την ακάματη δράση του.
Έτσι, εγκατέλειψε τη μονή και πήγε στην Κωνσταντινούπολη, όπου συναντήθηκε με τον μεγάλο αδελφό του Χρύσανθο, διδάσκαλο της πατριαρχικής σχολής.
Με τις συστάσεις που του έκανε, γνωρίστηκε με πολλούς αρχιερείς και με τον πατριάρχη Σεραφείμ (από το Δέλβινο) και με την έγγραφη άδεια του Πατριαρχείου άρχισε το ευαγγελικό κήρυγμα το 1760.
Περιηγήθηκε στα νησιά του Αιγαίου, τη Μακεδονία, την Ήπειρο, τη Θεσσαλία, τη Στερεά Ελλάδα και τα Ιόνια νησιά, κηρύττοντας τον Θείο Λόγο.
Κήρυττε με την ψυχή του ο Άγιος και φλογερός Πατρο-Κοσμάς τους υπόδουλους Έλληνες, που είχαν απολέσει σε πολλές περιπτώσεις την ευσέβεια, τη γνώση του Θείου θελήματος, την Ορθοδοξία και την Ορθοπραξία. Έλεγε ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος πώς φτάνει και ένας μονάχα άνθρωπος, ζήλω πεπυρωμένος, για να αλλάξει όλη την κοινωνία! Αυτό ακριβώς έκανε ο Άγιος Κοσμάς. Θείω ζήλω πεπυρωμένος ξανάφερνε την Πίστη στις ψυχές και στην καθημερινή ζωή και στάση ζωής των ραγιάδων. Τους θέριευε, τους φτέρωνε, τους έδειχνε το ορθό και τους κατηχούσε πώς να απαλλαγούν από το σάπιο. Τους στέριωνε με τρόπο μοναδικό και απλό, που μόνο η Χάρη του Θεού μπορεί να δώσει ως χάρισμα.
Τα κηρύγματα του Κοσμά δημιούργησαν μεγάλη εντύπωση, διότι χρησιμοποιούσε τη δημοτική γλώσσα. Ο λαός κατά χιλιάδες παρακολουθούσε τα κηρύγματά του σε όλα τα μέρη όπου πήγαινε, ενώ εκείνος δίδασκε με ασυνήθιστη ευγλωττία, κοινωνική αλληλεγγύη και θρησκευτική ευλάβεια. Ήταν ένθερμος υποστηρικτής της παιδείας και αυτό φαίνεται από το ότι ίδρυσε περίπου 250 δημοτικά σχολεία.
Παρακινούσε με θέρμη τους Ορθοδόξους Χριστιανούς να ιδρύσουν σχολεία που θα διδάσκουν την ορθοδοξία. Θεωρούσε την μόρφωση των παιδιών, μετά την πίστη και την ευσέβεια, σαν το δεύτερο θεμέλιο της αναγεννήσεως του Γένους.
Μέσα σε 16 χρόνια ίδρυσε περίπου 250 σχολεία. Στις Διδαχές του παρότρυνε τους γονείς να σπουδάζουν τα παιδιά τους Ελληνικά, τα οποία είναι η «γλώσσα της Εκκλησίας».
«Να σπουδάζετε και εσείς, αδελφοί μου, να μανθάνετε γράμματα όσον ημπορείτε. Και αν δεν εμάθετε οι πατέρες, να σπουδάζετε τα παιδιά σας, να μανθάνουν τα ελληνικά, διότι και η Εκκλησία μας είνε εις την ελληνικήν. Και αν δεν σπουδάσεις τα ελληνικά, αδελφέ μου, δεν ημπορείς να καταλάβης εκείνα οπού ομολογεί η Εκκλησία μας».
Όχι μόνο οι Χριστιανοί αλλά και οι Τούρκοι σέβονταν τον Κοσμά και άκουγαν με προσοχή τις συμβουλές του. Σε όποιο μέρος δίδασκε, καρφωνόταν ένας ξύλινος σταυρός για να αποδεικνύει ότι πέρασε από εκεί. Κατά την αποστολική του περιοδεία ακολουθείτο από πολλούς ιερείς, οι οποίοι μιμούμενοι αυτόν διασκορπίζονταν στα χωριά, κηρύττοντας ή διαβάζοντας τους λόγους του. Επειδή δε συνήθως έψεγε και κάκιζε τους άρχοντες των κοινοτήτων που επισκεπτόταν για τις αυθαιρεσίες τους, είχε πολλούς εχθρούς.
Στην Κεφαλονιά οι άρχοντες – ευγενείς ζήτησαν από τον Ενετό διοικητή την απέλασή του, η οποία όμως ματαιώθηκε από την ενθουσιώδη υποστήριξη του λαού. Όταν αποφάσισε να μεταβεί στην Ζάκυνθο, τον συνόδευσαν 10 πλοία κατάμεστα από Κεφαλλονίτες θαυμαστές του. Επειδή όμως οι άρχοντες του απαγόρευσαν να αποβιβαστεί διότι φοβόντουσαν τα λεγόμενά του, γύρισε ξανά στην Κεφαλλονιά και μετά από αρκετό καιρό πήγε στην Κέρκυρα, όπου και του έγινε μεγάλη υποδοχή. Αναγκάστηκε από τον διοικητή του νησιού να εγκαταλείψει το νησί και να περάσει στην Ήπειρο και την Αλβανία.
Οι Εβραίοι της Ηπείρου συκοφάντησαν τον Αιτωλό σαν φιλοπόλεμο και τον κατηγόρησαν στην Τουρκική διοίκηση σαν οργανωτή επαναστάσεως. Προσκλήθηκε τότε στο Βεράτιο της Αλβανίας για να απολογηθεί, και καταγοήτευσε τόσο τον διοικητή ώστε, αντί να καταδικαστεί, του δόθηκε μικρός θρόνος, όπου και ανέβηκε κηρύττοντας τον Λόγο του Θεού.
Τότε οι Εβραίοι επινόησαν άλλο μέσο για να καταδικαστεί. Προσέλαβαν μουσουλμάνο εισπράκτορα, ο οποίος ανέφερε στον διοικητή ότι λιγόστευαν οι φόροι, διότι ο κόσμος παρακολουθεί τη διδασκαλία του Αιτωλού αντί να ασχολείται με τη γεωργία. Ο διοικητής διέταξε να τον σταματήσουν, αλλά ο εισπράκτορας παρερμήνευσε τη διαταγή και ενέργησε κρυφά για να θανατωθεί.
Οι Τούρκοι τον συνέλαβαν και με το πρόσχημα ότι θα τον οδηγήσουν στον Κούρτ Πασά, πλάι στην όχθη του ποταμού Άψου κοντά στο Κολικόντασι, του φανέρωσαν ότι είχαν διαταγή να τον σκοτώσουν. Ο Άγιος με χαρά δέχθηκε την απόφαση και γονατιστός προσευχήθηκε στο Θεό, ευχαριστώντας Τον διότι θα αξιωνόταν να θυσιάσει για Εκείνον τη ζωή του.
Η ΜΕΓΑΛΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣΦΟΡΑ
Οι μεγάλες και ιστορικές για το Γένος ιεραποστολικές του πορείες, άφησαν ανεξίτηλα θεία ίχνη έως τις ημέρες μας, περισσότερο δε κατά τις ημέρες του Ξεσηκωμού, τον οποίο είχε προφητεύσει, μαζί με την Ελευθερία ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός.
Αλλά δεν ήταν μόνο τα λόγια του που επιβεβαιώθηκαν όπως εκ των υστέρων βλέπουμε κατά γράμμα. Ήταν και τα σημεία με τα οποία επιβεβαίωνε ο Θεός την ευλογία του νέου του Αποστόλου, με τον οποίο επανευαγγέλιζε το δούλον γένος για την πνευματική και εθνική αυτού Ελευθερία.
Έτσι, παράλυτους γιάτρευε, αρρώστους θεράπευε, νεκρούς ανάσταινε, με τη Χάρη του Θεού, δοξάζοντας το όνομα του Θεού και Σωτήρα μας, που είχε στο σχέδιό Του την Ελευθερία των Ελλήνων.
Κι όπου κήρυττε έστηνε πρωτύτερα έναν μεγάλο σταυρό και ύστερα τον άφηνε στον τόπο όπου μίλησε και έτσι σήμερα ξέρουμε πολλά από τα ευλογημένα αυτά μέρη.
Τα λόγια του Πατροκοσμά μεγάλωσαν τα ελληνόπουλα, με την αμετάθετη και ακλόνητη βεβαιότητα της Ελευθερίας, του Ποθούμενου όπως έλεγε συνθηματικά. Για να μορφωθούν τα παιδιά, να μάθουν γράμματα, να μάθουν το Ευαγγέλιο και την Ιστορία τους, να μείνουν Ρωμιοί, να μην τουρκέψουν και πάει χαθεί το Γένος!
Κατάφερε ακόμα μέσα στη σκλαβιά, την άγνοια και την ανέχεια των ραγιάδων:
• να χτιστούν 210 Ελληνικά Σχολεία και να αρχίσουν τη λειτουργία τους άλλα 1.100 κατώτερα
• να φτιάσει 4.000 κολυμβήθρες με χρήματα πλουσίων, για να μπορούν να Βαπτίζονται τα πάμφτωχα Ελληνόπουλα της σκλαβωμένης Πατρίδος
• να ελευθερώσει 1.500 Χριστιανές παραμάνες από τα παλάτια των πασάδων και των μπέηδων
• να μπολιαστούν με προτροπές του χιλιάδες άγρια δέντρα και να μετατραπούν σε καρποφόρα
• να δοθούν πάνω από 500.000 κομποσκοίνια και σταυρουδάκια στους Χριστιανούς για τη στερέωση και την πνευματική τους ενίσχυση
• να στερεωθούν, να Εξομολογηθούν και να επανέλθουν στην ευσέβεια εκατομμύρια άνθρωποι
• να θεριέψει η Πίστη στον Χριστό και η ελπίδα στην Ελευθερία του Γένους, για την οποία κήρυττε παντού
• να σταματήσουν τα εβραϊκών συμφερόντων παζάρια της Κυριακής, να γίνεται ο ευλογημένος Εκκλησιασμός την Κυριακή και τα παζάρια το Σάββατο.
Αυτό το τελευταίο έγινε αφορμή να προκληθεί μεγάλη οικονομική ζημιά στο εβραϊκό εμπόριο της περιοχής των Ιωαννίνων, τέτοια που οι ζημιωθέντες, δίνοντας πολλά πουγκιά στον Κούρτ Πασά, του ζήτησαν να σκοτώσει τον μέγα και άγιο δάσκαλο του Γένους μας!
O Άγιος Κοσμάς o Αιτωλός δεν ήταν μόνο ένας συναρπαστικός διδάσκαλος, που εκλαΐκευε τις μεγάλες θεολογικές έννοιες και με απλά λόγια και ζωντανά παραδείγματα τις έκανε προσιτές στο απλοϊκό ακροατήριό του. Ήταν συγχρόνως και προφήτης. Αρκετές προφητείες επιβεβαίωσαν τη διδασκαλία του, τον απέδειξαν άγιο άνθρωπο του Θεού και τον καθιέρωσαν στη συνείδηση του λαού και στην ιστορία ως προφήτη.
Ο Πατήρ Κοσμάς ο Αιτωλός ανακηρύχθηκε επίσημα άγιος από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως στις 20 Απριλίου 1961.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
