Στη ζωή είναι κάποια πράγματα που δεν τα μαθαίνεις από τα βιβλία. Τα προσωπικά βιώματα και η εμπειρία τις περισσότερες φορές παρέχουν την πιο έγκυρη και ασφαλή γνώση για κάτι που δεν αποτελεί και τη συνήθη προτεραιότητα-επιλογή των συγγραφέων στα βιβλία τους.
Ηλία Γιαννακόπουλου
Φιλολόγου
Η επαφή με τη φύση και ιδιαιτέρα με τα δέντρα πέραν της ευχαρίστησης που προσφέρει αποτελεί ταυτόχρονα και πηγή γνώσης για θέματα που μόνον η επιστήμη και η φιλοσοφία τα καθιστούν αντικείμενο μελέτης και έρευνας.
Μπορεί ο Μαρξ και ο Φρόιντ να έχουν ανατάμει την ανθρώπινη ψυχή και να έχουν περιγράψει με περισσή πιστότητα τους νόμους της κοινωνίας, ωστόσο είναι κάτι μοναδικό και ανεπανάληπτο ως βίωμα και εμπειρία να μαθαίνεις τη “μεγάλη αλήθεια“ της ζωής συλλέγοντας ρίγανη και τίλιο-φλαμούρι.
“Μα είναι ώρα αυτή, τόσο πρωί (06..00).Γιατί τέτοια βιασύνη και σπουδή; Περίμενε να ανέβει ο ήλιος λίγο. Η Ρίγανη και το Τίλιο δίπλα μας είναι, στον κήπο μας, και δεν φεύγουν. Μερικές φορές δεν καταλαβαίνω κάποιες επιλογές σου”.
Αυτή ήταν η αντίδραση (και λίγο δικαιολογημένη άλλωστε) της γυναίκας μου όταν με είδε να ετοιμάζομαι, την 6η πρωινή, για τη συλλογή της Ρίγανης και του Τίλιου στον κήπο του σπιτιού μου στον γενέθλιο τόπο, την ιστορική ΠΙΑΛΕΙΑ Τρικάλων.
Και τι λες σε μία τέτοια παρατήρηση, χωρίς τον κίνδυνο να παρεξηγηθείς ή να θεωρηθείς περίεργος ή και δειλός ή ακόμα και άσχετος με την διαδικασία και τους “κινδύνους” που ενέχει η συλλογή-κλάδεμα της Ρίγανης και του Τίλιου;
Ευτυχώς η γυναίκα μου δεν είδε και την “πανοπλία” που φόρεσα για την συγκεκριμένη εργασία.
Ίσως αν με έβλεπε με την πανοπλία θα ανησυχούσε για την ψυχική και πνευματική υγεία μου. Ρούχα πρόχειρα, ένα ψαλίδι, καπέλο, μακρυμάνικο πουκάμισο και φυσικά μια μάσκα προστασίας του προσώπου. Και γιατί όλα αυτά; Γιατί υποψιαζόμουν πως κάποιοι ή κάποιες θα προσπαθούσαν να με απωθήσουν από το χώρο της συλλογής της Ρίγανης και του Τίλιου.
Μα θα ρωτήσει κάποιος ποιος είχε έννομο συμφέρον και θα με εμπόδιζε; Είναι αυτό που λέγαμε εισαγωγικά πως κάποιες αλήθειες της ζωής τις μαθαίνεις με την ενασχόλησή σου με την χλωρίδα και την πανίδα της φύσης.
Μόλις έφθασα την 6η πρωινή στην ανθισμένη Ρίγανη επιβεβαιώθηκαν οι φόβοι μου πως θα βρω αντίσταση. Οι προφυλάξεις μου ήταν αρκετές, αλλά μερικές φορές δεν είναι και τόσο αποτελεσματικές μπροστά στον αγώνα κάποιων να ελέγχουν το χώρο που συνιστά γι αυτούς-ες την απαραίτητη προϋπόθεση για την υλική τους επιβίωση. Η Ρίγανη, όπως φυσικά και το Τίλιο, αποτελούν για τις Μέλισσες μία εκλεκτή τροφή.
Και πώς να συνεννοηθείς με τις Μέλισσες να μην σε απωθήσουν με το τσίμπημά τους; Αυτές γνωρίζουν μόνον ένα νόμο. Το νόμο της επιβίωσης. Ένας νόμος συμπαντικός τόσο για το ζωικό βασίλειο όσο και το φυτικό. Αν θέλεις ένα δέντρο να ψηλώσει γρήγορα φύτεψε δίπλα του άλλο δέντρο. Εκεί θα δεις τον ανταγωνισμό τους να ξεπεράσει σε ύψος το ένα από το άλλο. Ο ανταγωνισμός δεν είναι γνώρισμα και προνόμιο μόνον των ανθρώπων.
Να, λοιπόν, η “πρώτη και μεγάλη αλήθεια” της ζωής. Το γνωστόν ένστικτο της επιβίωσης, το λατινικό “Primvm Vivere”. Όποιος αγνοεί αυτήν την αλήθεια θα βρει πολλές δυσκολίες στη ζωή του. Μία αλήθεια κι ένας νόμος που δεν υπακούει σε κανένα δίκαιο και σε καμία ηθική.
Εν τω μεταξύ ας επιστρέψουμε στη συλλογή της Ρίγανης που με το άρωμά της λειτουργούσε ως μεθυστικό τόσο για μένα όσο και για τις μέλισσες. Το βουητό των μελισσών πάνω στον ανθό της Ρίγανης ήταν μία προειδοποίηση για μένα πως η συλλογή δεν θα ήταν και τόσο ανώδυνη. Αν και εξοπλισμένος κατάλληλα ήμουν πολύ προσεκτικός στην αντιμετώπιση των μελισσών που διεκδικούσαν με πάθος τα κυριαρχικά τους δικαιώματα στην ανθισμένη Ρίγανη.
Τελικά τα κατάφερα χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα με τις μέλισσες που απολάμβαναν τη μυρωδιά και όχι μόνον της Ρίγανης. Φαίνεται πως πείστηκαν πως η δική μου παρουσία και το κλάδεμα της Ρίγανης δεν συνιστά και ιδιαίτερα πρόβλημα, αφού άφησα πολλά κλωνάρια απείραχτα.
Περιχαρής εγώ από την αβρότητα που επέδειξαν οι μέλισσες στη Ρίγανη, έσπευσα χωρίς χρονοτριβή στη συλλογή του Τίλιου, ευελπιστώντας πως κι εκεί θα έχω την κατανόηση των μελισσών. Το καλό σε όλη αυτήν την διαδικασία συλλογής της Ρίγανης και του Τίλιου είναι ότι βρίσκονταν στην αυλή μου, όπου συχνάζουν οι μέλισσες και εξ αυτού υπάρχει μία οικειότητα και αλληλοκατανόηση.
Δεν σας ενοχλώ, δεν με ενοχλείτε.
Βέβαια το μάζεμα του Τίλιου ενείχε και μία ιδιαιτερότητα αφού εκτός από τις μέλισσες θα έπρεπε να αντέξω και το άρωμα της ανθισμένης φλαμουριάς. Ο ίσκιος και το άρωμα που αναδύεται από τον ανθό της συνιστούν μία μικρογραφία του επίγειου παραδείσου.
Κι εδώ οι μέλισσες με το βουητό τους έδιναν ένα ξεχωριστό οπτικό και ακουστικό θέαμα στην ήσυχη αυλή μου. Οι μέλισσες φαίνονταν μεθυσμένες από το άρωμα του τίλιου και η παρουσία μου πέρασε απαρατήρητη. Εξάλλου ποτέ δεν φοβήθηκαν ότι εγώ θα αμφισβητούσα τον ζωτικό για αυτές χώρο των ανθέων της φλαμουριάς.
Μεταξύ μας υπήρχε μία υπόρρητη συμφωνία. Ο καθένας να σέβεται τα δικαιώματα του άλλου στην αναζήτηση της τροφής.
Έτσι τέλειωσε και η συλλογή του τίλιου που εκτός από την εμπειρία της συλλογής μου δίδαξε την μεγάλη αλήθεια της ζωής πως “η εξασφάλιση τροφής, ως αναγκαίας προϋπόθεσης της υλικής επιβίωσης, συνιστά τον απόλυτο νόμο και στο βασίλειο των μελισσών”
Είναι αυτός ο νόμος που καταγράφηκε και προβλήθηκε από φιλοσόφους και επιστήμονες εδώ και αιώνες και αποτέλεσε τον μπούσουλα των πολιτικών κομμάτων στη σύνταξη των προγραμμάτων τους.
Καμία, δηλαδή, υπόσχεση προς τον λαό δεν έχει ανταπόκριση, αν δεν συνοδεύεται και από τη διαβεβαίωση της εξασφάλισης των αναγκαίων για την υλική τους επιβίωση. Όσοι αγνοούν αυτόν τον συμπαντικό νόμο δεν έχουν τίποτα άλλο να κάνουν παρά να παρατηρήσουν πως αντιδρούν τα ζώα όταν κάποιος παραβιάζει τον ζωτικό τους χώρο, το χώρο συλλογής της τροφής τους.
Ο άνθρωπος, όπως και τα ζώα για δύο πράγματα είναι προγραμματισμένες ως υλικές υπάρξεις να “πολεμούν” και να πεθαίνουν: Την Ελευθερία και την Τροφή. Ο Φρόιντ πρόσθεσε και την κατάκτηση του Ερωτικού συντρόφου.
Όλες αυτές οι σκέψεις στριφογύριζαν στο μυαλό μου συλλέγοντας τη Ρίγανη και το Τίλιο έχοντας πάντα το φόβο μήπως οι μέλισσες θεωρήσουν αυτήν την παρουσία μου ως εχθρική και ως casus belli. Τίποτα από τα δύο δεν συνέβη και για μία ακόμη φορά επιβεβαιώθηκε η θέση κάποιου γνωστού μου μελισσουργού πως οι μέλισσες δεν επιτίθενται, αν δεν τις πειράξεις.
Τελικά στη φύση όλα γίνονται κατά μία θεία οικονομία και τίποτα δεν είναι τυχαίο, όπως διακήρυξαν και οι αρχαίοι Έλληνες-Λεύκιππος:
“Ουδέν χρήμα εις μάτην γίνεται, αλλά πάντα εκ λόγου τε και υπ΄ ανάγκης” ( Τίποτα δεν συμβαίνει τυχαία. Όλα γίνονται για κάποιο λόγο και από ανάγκη).
Η αριστοτελική τελεολογία* βρίσκει δικαίωση και στον εποικισμό των μελισσών στους ανθούς της ρίγανης και της φλαμουριάς. Δηλαδή, το “τέλος”, το “ού ένεκα” είναι αυτό που καθορίζει τα πάντα. Έτσι μόνον θα ερμηνεύσουμε σωστά και την εμμονή των μελισσών να επισκέπτονται πρωί-πρωί την ανθισμένη ρίγανη και φλαμουριά, εξ ου και το ανθόμελο.
Να, λοιπόν, που η επαφή με τη φύση είναι άκρως ωφέλιμη και διδακτική. Δεν μας βοηθά μόνον στην κατάκτηση της ψυχοσυναισθηματικής μας ισορροπίας, αλλά καλλιεργεί συνάμα την αντοχή και την επιμονή μας, μας υπενθυμίζει την αξία της απλότητας και της ταπεινότητας απέναντι στο μεγαλείο της και το κυριότερο μάς διδάσκει την αξία της ζωής τόσο για τον άνθρωπο όσο και για τα φυτά και τα ζώα. Κι ένα ακόμη δίδαγμα απότοκο όλων των παραπάνω. Τη σύνδεσή μας με αυτήν (Φύση).
Και αυτό γιατί μέσα μας ενοικούν τα δέντρα, τα ζώα, τα πουλιά, ο αέρας, το νερό.
Είναι τα μυστικά νήματα που μας συνδέουν με τη φύση.
Στην κοσμολογία κυριαρχεί η «Ανθρωπική Αρχή». Σύμφωνα με αυτήν την αρχή το σύμπαν ολόκληρο και ό,τι υπάρχει σε αυτό δημιουργήθηκαν αποκλειστικά για να υπάρξει ο άνθρωπος. Ανάμεσα στο σύμπαν και στον άνθρωπο, στον πιο εξελιγμένο ένοικό του, υπάρχει μία αδιάλειπτη αλληλονοηματοδότηση.
Αυτήν την αφανή, λοιπόν, ενότητα των πάντων και τις μυστικές ή και μυστηριακές αλληλουχίες και κρυφούς δεσμούς με όλα τα στοιχεία(οργανικά και μη) της φύσης μού δίδαξε μία απλή αλλά τόσο διδακτική (πνευματικά) και ψυχικά επωφελή διαδικασία συλλογής της Ρίγανης και του Τίλιου στο χωριό μου και στο πατρικό μου σπίτι.
Κι ασυνείδητα κα με έναν ακατάληπτο τρόπο στη σκέψη μου φώλιασε για αρκετή ώρα βλέποντας τις μέλισσες στον ανθό της Ρίγανης και του Τίλιου ο στίχος του Σολωμού:
“Δεν το ΄λπιζα να ν΄ η ζωή μέγα καλό και πρώτο!” («Πόρφυρας»)
- Tελεολογία είναι «η αντίληψη ότι τα πάντα στον κόσμο διέπονται από ένα σκοπό, προς τη εκπλήρωση του οποίου τείνουν» (Λεξικό Μπαμπινιώτη).
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
