Αρχική ΑΠΟΨΕΙΣ/ΣΧΟΛΙΑ ΑΠΟΨΕΙΣ Σολωμός: Διαχρονικές αλήθειες για τους «προστάτες» και τη διχόνοια

Σολωμός: Διαχρονικές αλήθειες για τους «προστάτες» και τη διχόνοια

-

Του ΗΛΙΑ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ

«Κλείσε μέσα στην ψυχή σου την Ελλάδα, και θα αισθανθείς μέσα σου να λαχταρίζει κάθε είδος μεγαλείου» (Σολωμός).

Ο εορτασμός των 200 χρόνων (2021) από την επανάσταση του 1821 συνειρμικά μας οδηγεί στην ποίηση του εθνικού μας ποιητή, του Δ. Σολωμού. Μία ποίηση που δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο από φιλολογική, αισθητική και γλωσσική πλευρά. Κι αυτό γιατί η ποίηση του Σολωμού δεν συνιστά κατ’ ανάγκην μόνο ένα πνευματικό προϊόν αλλά ταυτόχρονα και «πολιτική πράξη».

Έτσι στο ποιητικό έργο του Σολωμού ανιχνεύονται στοιχεία με εθνικό ενδιαφέρον και πολιτικό προβληματισμό. Όσο κι αν η ποίηση του εθνικού μας ποιητή κινείται στο χώρο απόδοσης του «Υψηλού», όπως ορίστηκε από τον Schiller (το «υψηλό» εκφράζει τη σύγκρουση των ηθικών δυνάμεων με τις αντίρροπες εχθρικές δυνάμεις τόσο τις εσωτερικές (πάθη, ένστικτα) όσο και με τις εξωτερικές (πείνα, κακουχίες) δεν παύει να εμπεριέχει και στοιχεία που αισθητοποιούν την εθνική μας ανάταση και τις απότοκες πολιτικές παρακαταθήκες.

 

Η στάση των ξένων

Το κατεξοχήν ποιητικό έργο που οριοθετεί τον εθνικό χαρακτήρα του Σολωμικού έργου είναι ο «Ύμνος εις την Ελευθερίαν».

«Με τα ρούχα αιματωμένα, / Ξέρω ότι έβγαινες κρυφά,/ Να γυρεύεις εις τα ξένα / Άλλα χέρια δυνατά».

Η Ελευθερία – Ελλάδα προβάλλεται ως ικέτης προστασίας από ξένες χώρες. Η μικρή χώρα αντιπαλεύοντας τη δύναμη της οθωμανικής αυτοκρατορίας προστρέχει σε ξένη βοήθεια. Το «κρυφά» και το «αιματωμένα» σκιαγραφούν τόσο τη μέθοδο όσο και την τραγική κατάσταση των Ελλήνων.

«Μοναχή το δρόμο επήρες  / εξανάλθες μοναχή∙/ Δεν είν’ εύκολαις οι θύραις / εάν η χρεία ταις κουρταλή».

Στους στίχους αυτούς καταγράφεται μία αλήθεια, των διακρατικών σχέσεων μέσα από τις οποίες αναδύεται ο σκληρός νόμος του «συμφέροντος». Η «ανάγκη» και η «αδυναμία» είναι  κακός σύντροφος για την πραγμάτωση των στόχων τόσο του ανθρώπου όσο και του έθνους. Οι στίχοι αυτοί επικυρώνουν τη θέση του Χόχουτ «Μεταξύ των ανθρώπων υπάρχει φιλία. Μεταξύ των κρατών υπάρχουν μόνο συμφέροντα».

 «Άλλος σούκλαψε εις τα στήθια, / Αλλ’ ανάσταση καμμιά∙/ Άλλος σού ταξε βοήθεια,/ Και σε γέλασε φρικτά!» και «Άλλοι, ωιμέ ς τη συφορά σου,/ Οπού εχαίροντο πολύ, Σύρε νάβρης τα παιδιά σου,/ Σύρε, ελέγαν οι σκληροί».

Εδώ ο Σολωμός καταγγέλει την υποκρισία των ξένων χωρών και αναδεικνύει την ασυμφωνία «λόγων – υποσχέσεων» και «πράξεων». Δεν έλειψε, βέβαια, και η χαιρεκακία και η ταπείνωση που υποστήκαμε ως χώρα εκλιπαρώντας τη βοήθεια των ξένων.

Όσο κι αν οι παραπάνω ποιητικές επισημάνσεις του Σολωμού μάς καθηλώνουν συναισθηματικά, δεν παύουν να καταγράφουν με ενάργεια τη σκληρή διεθνή πραγματικότητα (παλιότερη και σύγχρονη).

 

Οι προστάτες και η Ελλάδα

Βέβαια ο Σολωμός δεν μέμφεται τη «ζητιανιά» της υπόδουλης Ελλάδας, αλλά προβάλλει εμφαντικά το διεθνές σκηνικό μέσα στο οποίο η απόκτηση της εθνικής ελευθερίας συνιστά ένα δύσκολο εγχείρημα. Η αναζήτηση βοήθειας πολλές φορές οδηγεί ή στην αναζήτηση «προστατών» ή στην ξενοκρατία. Δυστυχώς ως χώρα τα γνωρίσαμε και τα δύο.

«Μην ελπίσωμεν εις ξένους,/ αλλά μόνο εις ανδρείαν / και Ελλήνων την καρδίαν / η πατρίς να λυτρωθή».

Ο Ρήγας είδε πιο καθαρά και πιο επαναστατικά τον τρόπο που η Ελλάδα θα ελευθερωθεί, όπως και ο Κάλβος «καλύτερα» / να τρέχωσι τον κόσμον,/ ..ψωμοζητούντες,/ παρά προστάτας να ‘χωμεν». Η εθνική ελευθερία δεν χαρίζεται από κανέναν. Οι προστάτες ζητούν πάντα το αντίτιμο.

Ο Μπάϊρον έκανε ένα βήμα πιο πέρα συμπληρώνοντας το Σολωμό, το Ρήγα και τον Κάλβο. Θεωρούσε πως ο αγώνας για εθνική ελευθερία θα πρέπει να στηριχτεί στις δικές μας δυνάμεις. «Εις των Φράγκων υποσχέσεις μη στηρίζετε ελπίδες./ Έμπορος ο βασιλιάς τους αγοράζει και πωλεί./ Εις των τέκνων σας τις λόγχες και ασπίδες και κοπίδες,/ εις αυτά και μόνον η ελπίδα ας στηριχτεί» («Δον Ζουάν», ωδή Τρίτη).

Για τον Σολωμό – μετά τις απογοητεύσεις από τους ξένους – η απόφαση για τους Έλληνες είναι μία «Ή την νίκη, ή την θανή».

 

Οι ξένες δυνάμεις

Προχωρώντας πιο πέρα ο Σολωμός καταγράφει και τις αντιδράσεις των ξένων δυνάμεων στο άκουσμα του αγώνα των Ελλήνων για ελευθερία. Πιο συγκεκριμένα τονίζει τις αντιδράσεις κάποιων κρατών ή ηγετών, που καταδεικνύουν και τα αλληλοεμπλεκόμενα συμφέροντά τους.

«Γκαρδιακά χαροποιήθη / Και του Βάσιγκτων η γη»/, ή «…και την χήτη του τινάζει / Το Λιοντάρι το Ισπανό» και «Ελαφιάσθη της Αγγλίας / Το θηρίο, και  σέρνει ευθύς / Κατά τ’ άκρα της Ρωσίας / Τα μουγκρίσματα τ’ς οργής».

Ο Σολωμός δεν τρέφει αυταπάτες για την πρόθεση των ξένων δυνάμεων. Με οργή ή ειρωνεία αποκαλύπτει την ωμότητά τους και έμμεσα προτείνει στους Έλληνες να στηριχτούν στις δυνάμεις τους.

«Τί θα κάμετε; Θ’ αφήσετε / Να αποκτήσωμεν εμείς / Λευθερίαν, ή θα την λύστε / Εξ αιτίας πολιτικής;» και «Βασιλείς! ελάτε, ελάτε,/ Και κτυπήσετε κ’ εδώ».

Πιο αιχμηρός και  καταγγελτικός ο Σολωμός παρουσιάζεται στη στροφή 41 του ποιήματος «Εις το θάνατο του Λόρδου Μπάϊρον»: «Μόνον άκουε του κοράκου / της Αυστρίας το κραυγητό,/ που δεν έκρωξε του κάκου,/ και επεθύμαε το κακό».

 

Η διχόνοια των Ελλήνων

Ιδιαίτερη θέση στον «Ύμνο εις την Ελευθερία» κατέχουν και οι προτροπές του ποιητή σχετικά με τη διχόνοια που διαπερνά τους Έλληνες στην ιστορική τους πορεία.

«Η διχόνοια που βαστάει / ένα σκήπτρο η δολερή∙/ καθενός χαμογελάει,/ πάρ το, λέγοντας, και συ».

Θεωρούσε πως η κατάρα της φυλής μας αποδυναμώνει την προσπάθειά μας για ελευθερία και δημιουργία  κράτους. Ο εμφύλιος σπαραγμός είναι μία πληγή τους έθνους μας και λειτουργεί αποσυνθετικά. Γιατί η διχόνοια δεν επηρεάζει αρνητικά μόνο το φρόνημα  των εξεγερμένων αλλά χαροποιεί και τους ξένους: «Μην ειπούν ς τον στοχασμό τους / Τα ξένα έθνη αληθινά∙/ Εάν μισούνται ανάμεσό τους,/ Δεν τους πρέπει ελευθεριά».

 

Επιμύθιο

Όλα τα παραπάνω στοιχειοθετούν τον εθνικό και πολιτικό χαρακτήρα της ποίησης του Σολωμού. Ο παραινετικός τόνος είναι εμφανής καθώς και η διαχρονικότητα των επισημάνσεών του. Ανατόμος της ανθρώπινης ψυχής αλλά και της ελληνικής προβαίνει σε διαπιστώσεις που αναδεικνύουν τα βαθύτερα δώματα της ψυχής του γένους μας αλλά και τις ευθύνες των ηγετών του.

 «Δυστυχισμένε μου λαέ, καλέ κι αγαπημένε,

πάντοτ’ ευκολόπιστε και πάντα προδομένε».

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

ΔΙΑΦΗΜΙΣΕΙΣ

Ο Δρ. Αλέξανδρος Τσαρούχας είναι Ορθοπαιδικός Χειρουργός με εξειδίκευση στην αρθροσκοπική χειρουργική του γόνατος και του ώμου, την επανορθωτική χειρουργική των μεγάλων αρθρώσεων και την τραυματολογία. ΔΕΙΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ 

Άννα Γίδα – Παιδίατρος Τρικάλων 114-116 , Καλαμπάκα Ωράριο Ιατρείου: Καθημερινά: πρωί 9.00-1.30 Απόγευμα 6.00-9.00 (εκτός Τετάρτης) Τηλ.: 24320 78433 Fax.: 24320 78434 Κιν.: 6977 636897 e-mail: [email protected]

Δεύτερο Ιατρείο στην Καλαμπάκα λειτουργεί, από τον Ιούνιο, ο γνωστός Ψυχίατρος και Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, Χρίστος X. Λιάπης MD, MSc. PhD, ως παράρτημα του ιατρείου του στην Κηφισιά. Σε έναν χώρο υψηλού συμβολισμού για το πεδίο των νευροεπιστημών της Καλαμπάκας, στην οδό Περικλέους 8, καθώς εκεί ασκούσε το λειτούργημα...

 

www.physionatsis.gr

ΩΡΛ ΙΑΤΡΕΙΟ ΣΤΗΝ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΙΝΙΑΡΑ MD, MSc, PHD ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ Master Ρινολογίας - Ρινοχειρουργικής Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Υπ. Διδάκτωρ Νευροωτολογίας Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών Επιστημονική συνεργάτιδα Νοσ. «ΥΓΕΙΑ» ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ώτων - Βαρηκοΐας - Εμβοών Ακοολογικός έλεγχος, Έλεγχος Ιλίγγου - Αστάθειας Ρινός - Παραρρινίων - Διαφράγματος Αλλεργική Ρινίτιδα - Ροχαλητό - Άπνοια Ύπνου - Πολύποδες Λάρυγγα - Φωνητικών χορδών Φάρυγγα - Αμυγδαλών -...

Το νέο Μικροβιολογικό Εργαστήριο «ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ» λειτουργεί στην Καλαμπάκα υπό τη Διεύθυνση του κ. Νικολάου Παπανικολάου σε συνεργασία με τα μεγαλύτερα εργαστήρια αναφοράς: Βιοϊατρική Αθηνών / In-Vitro / Βιοφόρµα / Mικροανάλυση. Μικροβιολογικό     Αιματολογικό     Βιοχημικό Ανοσολογικό     Ορμονολογικό     Προγενετικός έλεγχος Ωράριο λειτουργίας: • Δευτέρα: 7:00 - 14:00 και 18:00 - 20:00 • Τρίτη:...

Ψητοπωλείο “Ψηστήρι” στην Καλαμπάκα με πεντανόστιμες κρεατολιχουδιές

Στην οδό Πίνδου 47 στην πόλη μας λειτουργεί ένα καταπληκτικό ψητοπωλείο, το Ψηστήρι. Σ' έναν άψογα διαμορφωμένο χώρο μπορείτε να δοκιμάσετε πεντανόστιμες κρεατολιχουδιές όπως λαχταριστά σουβλάκια, χοιρινό και κοτόπουλο. Ο πλούσιος κατάλογος περιλαμβάνει ακόμη πίτες με γύρο, κεμπάπ, λουκάνικο, ποικιλία ορεκτικών και σαλάτες και πολλά άλλα, όλα μια σκέτη απόλαυση. Μπορείτε...

HOTEL KOSTA FAMISSI – ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ – METEORA

Hotel Kosta Famissi Τρικάλων 144, Καλαμπάκα Τηλ. 2432079192 ΔΕΙΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

«Θαλάσσιος Κόσμος»: Με ένα τηλεφώνημα η παραγγελία σας στο σπίτι σας!

Για την προάσπιση της υγείας όλων μας και για τη δική σας εξυπηρέτηση, το κατάστημα «Θαλάσσιος Κόσμος» στην Καλαμπάκα παραδίδει τις παραγγελίες σας και στην πόρτα σας με ένα τηλεφώνημα στο 2432077418! Επιλέξετε από τη μεγάλη διαθέσιμη ποικιλία από κατεψυγμένα ψάρια, λαχανικά και σφολιατοειδή ή νωπά ψάρια, καθώς και από...

ΠΑΠΠΑΣ: Οικοδομικά Υλικά – Χωματουργικά έργα – Είδη Υγιεινής

Νέο κατάστημα στην Καλαμπάκα Η εταιρεία ΠΑΠΠΑΣ, είναι γνωστή σε όλους εδώ και πολλά χρόνια για τις δραστηριότητές της στα χωματουργικά έργα. Πριν από 5 περίπου χρόνια επεκτάθηκε στο χώρο των οικοδομικών υλικών και ειδών υγιεινής ανοίγοντας ένα πρότυπο κατάστημα στην Διάβα Καλαμπάκας. Πελάτες της είναι πολλοί επαγγελματίες της πόλης και...

Πρατήριο υγρών καυσίμων Μάκης Καραγιάννης

ΠΡΑΤΗΡΙΟ ΥΓΡΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ  ΜΑΚΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ 8ο χλμ. ε.ο. Τρικάλων - Καλαμπάκας Τηλ. 2431088220

Οίκος Νυφικών Σόφη Μαύρου-Τζιουβάρα

Δείτε περισσότερα: http://www.nyfika-sofie.gr

Προτάσεις για το χειμώνα από τη βιοτεχνία Κουρτινών και Στρωμάτων Νικολάου Μήτσιου

Και επίσημα πλέον μπήκαμε στο χειμώνα και ήρθε η κατάλληλη εποχή για να προετοιμάσετε το σπίτι σας για τις κρύες μέρες που πρόκειται να έρθουν. Η αλλαγή-ανακαίνιση του σπιτιού για να υποδεχθούμε το χειμώνα πλέον δεν είναι μια πολυέξοδη διαδικασία αλλά μια ευχάριστη υπόθεση αφού το κατάστημα Νικολάου Μήτσιου φροντίζει...

Η πιό νόστιμη και λαχταριστή επιλογή της πόλης είναι το Food Factory

Η πιο νόστιμη και λαχταριστή επιλογή της πόλης, FOOD FACTORY. Από Δευτέρα έως Πέμπτη: 17:00 έως αργά το βράδυ και Παρασκευή – Σάββατο και Κυριακή: Από τις 12:00 το μεσημέρι έως αργά το βράδυ απολαύστε τις νόστιμες και ιδιαίτερες γεύσεις του τώρα και στο χώρο σας. Καλέστε: τηλ: 24320 75305 ή 6988 281600 ...