Παιδιά και νέοι με τα μάτια γεμάτα αθανασία. Κυκλοφορεί στο αίμα τους Καισαριανή, Μεσολόγγι, Πολυτεχνείο. Ακούν τη λέξη ελευθερία και δεν πιστεύουν στο «πολύ σύντομα». Θέλουν «τώρα». Διαβαίνουν τον δρόμο επαναστάσεων και κουβαλώντας στους ώμους την ιστορική τους μνήμη, κινούν για πολύ μακριά…
Δεν ξεπήδησαν από πάνθεα ηρώων. Έρχονται από το σήμερα. Παιδιά με ανακατεμένα μαλλιά, φαρδιά παντελόνια και σκουλαρίκια στη μύτη, που δεν έζησαν τις μεγάλες επαναστάσεις. Διάβασαν γι’ αυτές και προσπαθούν τώρα να στήσουν τις δικές τους. Κι ας μπερδεύονται στο «τι γιορτάζουμε την 25η Μαρτίου». Τι μπορεί, άλλωστε, να σημαίνει γι εκείνα το 1821; Τι φέρνει στο νου, κάτι που συνέβη 188 χρόνια πριν; Με τι το συνδέουν; Βιώσαν την 25η Μαρτίου ως 60 σελίδες εξεταστέας ύλης. Σαν τον επετειακό του δημάρχου λίγο πριν από την παρέλαση. Σαν βολικό τριήμερο. Ή ελληνική ταινία για τη Μαντώ Μαυρογένους. Κάπως έτσι συνηθίσαμε την 25η Μαρτίου…
Είναι όμως το ’21 οι διηγήσεις άψυχων σχολικών βιβλίων; Τυπωμένες σελίδες με μελάνι που μυρίζει αίμα. Ιστορική μνήμη πάντα κατά παραγγελία. Κάποια γεγονότα μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα. Οι βαθύτερες αιτίες συχνά στη σκιά. Και περισσή γλαφυρότητα αγκαλιάζει τουρκικές σφαγές και ηρωισμούς Ελλήνων.
Είναι, η 25η Μαρτίου, προσπάθεια του λαού να γίνει η Ελλάδα χριστιανική; Ένας πόλεμος πίστης, έλεγε ο αοίδιμος Αρχιεπίσκοπος κυρός Χριστόδουλος. Ο λόγος, για τον οποίο αγωνιστήκαμε «μια Ελλάδα ορθόδοξη χριστιανική, που αναγνωρίζει ως πνευματική μάνα και ενοποιητική δύναμη την Εκκλησία». Μια επανάσταση με χαρακτήρα θρησκευτικό. Η απαρχή ρόλου εθνάρχη για το ιερατείο.
Ή μήπως είναι οι πανηγυρικοί της ημέρας; Αυτοί που θα εκφωνήσουν, φορώντας τα περιποιημένα κοστούμια τους, οι διαχειριστές της σύγχρονης εξουσίας; Λογάκια που θα ειπωθούν με στόμφο, λίγο πριν το ουζάκι στην πλατεία. Ομιλητές και ακροατές που θα επιστρέψουν στην καθημερινότητα τους ίδιοι και απαράλλαχτοι, όπως πριν. Γενναίοι έπαινοι, αραδιασμένοι σε μικρόφωνα, που στήθηκαν πρόχειρα κάτω από τέντες παρελάσεων. Και θεωρητικές παραινέσεις για ανθρώπους που θυσιάστηκαν σχεδόν 200 χρόνια πριν. Όχι, δεν μπορεί να είναι αυτό 25η Μαρτίου.
25η Μαρτίου είναι, μάλλον, κάθε φορά που αγωνίζεται ο άνθρωπος. 25 του Μάρτη δεν έγραψε το ημερολόγιο μόνο στα 1821. Γράφει πάντα, όταν οι άνθρωποι ζητούν την ανεξαρτησία τους. Από οποιονδήποτε δυνάστη. Κάθε που παιδιά με φουστανέλες, αμπέχονα ή σκουλαρίκια βγαίνουν στον δρόμο, για να διεκδικήσουν μόρφωση. Όταν ο εργάτης στέκει στην πύλη του εργοστασίου ζητώντας καλύτερες συνθήκες δουλειάς, 25η Μαρτίου ξημερώνει. Όταν ο άνεργος απολυμένος απαιτεί δικαίωμα στη ζωή. Τη στιγμή που μια μάνα διαδηλώνει για εθνική ανεξαρτησία, ο Μακρυγιάννης ίσως χαμογελά. Γιατί δεν πήγε χαμένο το «αυτήνη η πατρίδα δε λευτερώθη με παραμύθια. Λευτερώθη με θυσίες κι αίματα». Τη σωστή απάντηση, τελικά, στο «τι γιορτάζουμε την 25η Μαρτίου» η … ηρωική έξοδος της νέας γενιάς θα τη δώσει. Δεν γίνεται αλλιώς. Η λευτεριά γι’ αυτό υπάρχει. «Για ν’ αστραφτογεννιέται αδιάκοπα»…
* Ο Χρήστος Α. Πίσσας είναι δάσκαλος.
(ΑΡΧΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ “ΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ”)
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
