Γράφει ο ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΔΗΜ. ΒΑΒΙΤΣΑΣ *
Στη σημερινή εποχή ένα από τα πιο σύνθετα προβλήματα που (θα έπρεπε να) απασχολούν τους επιστήμονες, τους ερευνητές και, εν γένει, τους εμπλεκόμενους με την ανατροφή, την αγωγή και τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών είναι η σχέση που αναπτύσσουν τα παιδιά με το βιβλίο, τη μελέτη και το διάβασμα.
Αποτελεί κοινή πεποίθηση ότι τα παιδιά δεν έχουν την απαιτούμενη ενασχόληση με τα βιβλία και το διάβασμα, τουλάχιστον αναλογικά με το χρόνο που αφιερώνουν σε άλλες ασχολίες. Αφ’ εαυτής η παραπάνω συνθήκη δημιουργεί μία σχέση «προβληματική», από την άποψη ότι τα βιβλία –και κατά συνέπεια τα οφέλη που απορρέουν από τη μελέτη– δεν κατέχουν τη θέση που θα όφειλαν να κατέχουν στη ζωή των παιδιών.
Ωστόσο, η παραπάνω «προβληματική» συνθήκη καλλιεργείται από τις αντικειμενικές συνθήκες που διέπουν και διαχέονται στην καθημερινότητα των παιδιών.
Αρχικά, μπορούμε να σημειώσουμε ότι κομβικής σημασίας παράμετρο αποτελεί η ίδια η σύγχρονη εποχή, εντός της οποίας ανατρέφονται και «παίρνουν τη μορφή τους», δηλαδή «μορφώνονται», οι προσωπικότητες των νέων ανθρώπων. Η κάθε λογής πληροφορία, πλέον, διαχέεται άφθονη και «ανεξέλεγκτη» στο διαδίκτυο, κι ως εκ τούτου τα παιδιά μπορούν να βρίσκουν οτιδήποτε αναζητούν με το πάτημα ενός κουμπιού. Η όποια προσδοκώμενη πληροφορία μπορεί να εμφανίζεται αυτοστιγμεί στον ηλεκτρονικό υπολογιστή, στο τάμπλετ ή στο κινητό τηλέφωνο.
Η παραπάνω πραγματικότητα, αφενός μεν, διευκολύνει την καθημερινότητα των παιδιών –όπως και των ενηλίκων– καθώς δίνει πρόσβαση στην πληροφορία στο μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού, αφετέρου δε, η πληθώρα των πληροφοριών, η οποία στέκεται στη φαινομενικότητα των γεγονότων αφήνοντας πολλές φορές να εννοείται ότι φαινόμενο και ουσία ταυτίζονται, αφαιρεί από τα παιδιά –και, μάλιστα, θα λέγαμε ότι τους αποσπά– την περιέργεια ανακάλυψης των βαθύτερων αιτίων που συνδέουν τα γεγονότα, κάτι που έχει ως αποτέλεσμα η κριτική σκέψη των παιδιών να ατροφεί και να γίνεται δεκτή μόνον η έτοιμη πληροφορία –και, βέβαια, ούτε λόγος για πραγματική γνώση.
Στη διαιώνιση της παραπάνω περιγραφόμενης πραγματικότητας έχει συντελέσει, φυσικά, και το ίδιο το σχολείο, το οποίο ζητά από τα παιδιά την απομνημόνευση «στείρων» πληροφοριών, ανούσιων –τις περισσότερες φορές– για τη ζωή τους, αποφεύγοντας συστηματικά να καλλιεργήσει μια κριτική και διερευνητική συνείδηση στα παιδιά.
Επιπλέον, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε το γεγονός ότι η επαρκής μελέτη ενός βιβλίου, προκειμένου αυτό να συνεισφέρει στην καλλιέργεια του εαυτού του παιδιού, αποτελεί μια επίπονη διαδικασία, μιας και η μελέτη απαιτεί την ενεργοποίηση και εγρήγορση των ανώτερων ψυχικών λειτουργιών του ατόμου, γεγονός που καθιστά τη διαδικασία της μελέτης μια ιδιαιτέρως απαιτητική εργασία.
Εν κατακλείδι, θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε τη θέση ότι, προφανώς, δεν είναι τα παιδιά εκείνα τα οποία «ευθύνονται» για την απομάκρυνση του βιβλίου από τον κόσμο τους. Τουναντίον, αποτελεί πρώτιστη ανάγκη η συνειδητοποίηση της ύπαρξης κάποιων αντικειμενικών επιμέρους παραμέτρων, οι οποίες αποτελούν ισχυρά εμπόδια στη σχέση των παιδιών με το βιβλίο. Από τη μεριά μας, αυτό που οφείλουμε να επισημάνουμε είναι η αναγκαιότητα μιας εκ νέου «σύνδεσης» του παιδιού με το βιβλίο, προς την κατεύθυνση της καλλιέργειας στο παιδί της αγάπης για την ανάγνωση και τη μελέτη, καθώς επίσης και της συνειδητοποίησης των πλεονεκτημάτων που απορρέουν από τη μελέτη προς την κατεύθυνση της προσωπικής καλλιέργειας.
* Ο Θεόδωρος Βαβίτσας είναι Δάσκαλος, Υπ. Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών.
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
