Στην εφημερίδα της Καλαμπάκας «Τα Μετέωρα» έγραψα την Παρασκευή ένα σχόλιο για τις βρύσες στο Σοπωτό, στις Ελιές και στο Ναό του Προδρόμου. Για την τελευταία, αυτή του Προδρόμου, κάποιοι μου είπαν ότι δεν την γνωρίζουν, αν και (κανονικά) θα έπρεπε να τη γνωρίζουν…
Για να τη μάθουν κι αυτοί, θα ξαναγράψω τον τίτλο και το άρθρο που δημοσίευσα στις 10 Φεβρουαρίου 2026 στην ιστοσελίδα και στις 13 Φεβρουαρίου 2026 στην εφημερίδα, μήπως τώρα διαβάσουν και μάθουν.
Οι φωτογραφίες είναι προχθεσινές.
Του ΓΙΑΝΝΗ ΨΑΡΡΗ
Από το Αιγίνιον στην Καλαμπάκα. Το «Αγιονέρι» της βρύσης του Ιωάννου Προδρόμου Καλαμπάκας που «μιλάει» επί αιώνες
Οι πολλές βροχές των τελευταίων μηνών –που θύμισαν παλιές βροχερές εποχές- ήταν ευεργετικές και για τις φυσικές πηγές και για τις βρύσες που άρχισαν να ρέουν αρκετό νερό.
Μία από αυτές τις βρύσες είναι και η βρύση του ναού Ιωάννου του Προδρόμου (και Χαραλάμπους) της Καλαμπάκας. Το νερό της έχει μια μοναδική, μια «ιερή», θα έλεγα, ιδιαιτερότητα. Βγαίνει, αναβλύζει για αιώνες από το ιερό του ναού Ιωάννου του Προδρόμου και μπορούμε να το πούμε «αγιονέρι».
Κάτω από το δάπεδο του Ιερού υπάρχει τρύπα, κρύπτη, με σκέπασμα από πάνω, για να μην πλημμυρίσει ο ναός. Από εκεί το νερό μεταφέρεται 2-3 μέτρα ανατολικότερα και εξέρχεται με δύο σιδερένιους σωλήνες, που τώρα γεμάτοι ρέουν ασταμάτητα. Το πλεονάζον νερό βγαίνει από τρύπα ανάμεσα στους σωλήνες, που γι’ αυτό τον σκοπό κατασκευάστηκε. Από εκεί το νερό πηγαίνει στον οχετό ομβρίων υδάτων ανατολικά του Αγίου Αθανασίου (ρέμα Σοπωτού).
Κάποτε με το νερό αυτό πότιζαν κήπους. Παλιά, όλο τον χρόνο οι γυναίκες έπλεναν εκεί σε σκαφίδια ρούχα και κουβαλούσαν νερό με γκιούμια στα σπίτια. Την Άνοιξη έπλεναν τα χειμωνιάτικα, σκεπάσματα και στρωσίδια, κυρίως μάλλινα. Υπάρχει ακόμη η πέτρα πάνω στην οποία έβαζαν κλινοσκεπάσματα και τα χτυπούσαν με κόπανο (κοπάνιζαν). Τηρούσαν σειρά κανονική. Βέβαια, κάποιες φορές είχαμε λίγες φωνές και μαλώματα. Όχι, μαλλιοτραβήγματα δεν είχαμε. Είχαν όμως προβλήματα με χωροφύλακες που τις απειλούσαν με την μαυρομύτα (μολύβι), διότι, λέει, απαγορευόταν το πλύσιμο. Τι τραβούσε ο κόσμος!
Μικροί, θυμάμαι, εκεί λερωμένοι πλενόμασταν και ξεδιψούσαμε μετά από τα παιγνίδια, διότι νερό από το δίκτυο δεν είχαμε στα σπίτια.
Η ιστορική βρύση του Προδρόμου αναφέρεται στο πρακτικό απογραφής (Διάγνωσις) των ορίων, δικαίων και κτημάτων της Επισκοπής Σταγών του Απριλίου του 1163. «… και το όπισθεν του αυτού λοετρού αυλοτόπιον το ον πλησίον της βρύσης της εξερχομένης από του ναού του Τιμίου Προδρόμου (δεν αναφέρεται ο Άγιος Χαράλαμπος) και πλησίον της Αγίας Βαρβάρας και δέντρα συκάμινα (=μουριές) τον αριθμό ογδοήκοντα πέντε». Δηλαδή, η βρύση και οι ναοί είναι παλαιότεροι τού 1163! Τού 1163, τ’ ακούει κανείς;
Πάνω από τη βρύση υπάρχει γραμμένη σε μαρμάρινη πλάκα Ρωμαϊκή επιγραφή (199-210 μ.Χ.), που αναφέρει και το αρχαίο Αιγίνιον, παλιά ονομασία της Καλαμπάκας. Δίπλα από την επιγραφή υπάρχει τμήμα σκαλιστής-γλυπτής πλάκας και με ψάρια. Υπάρχουν και άλλα αρχαία ευρήματα, άλλα πεταμένα και ξεχασμένα, άλλα κτισμένα, άλλα κλεμένα… Ο Γιάννης Αλμπάνης είχε προτείνει να συγκεντρωθούν στο χώρο αυτό όσα είναι πεταμένα εδώ κι εκεί.
Πριν ο χώρος ανακαινιστεί με τις εύκολες γκρι πλάκες (Πηλίου ή Καρύστου), η σκάλα της βρύσης είχε μαρμάρινα σκαλιά… τώρα υπάρχουν λίγα μαρμάρινα στη στενή σκάλα που οδηγεί στο δρόμο.
Ασχολούμαστε μόνο με «καινούργια κόλπα», καινούργιες μόδες και ξεχνάμε τα παλιά. Είμαστε νεοτεριστές και όχι «παλιατζήδες». Α, ασχολούμαστε και με τα νεότερα Μετέωρα (Μονές) και ξεχνάμε την αρχαιότατη Καλαμπάκα με τα μνημεία της. Άσχημο θα ήταν να διαφημιστεί το τρίγωγο: Πρόδρομος – Αγία Βαρβάρα – Παναγία; Αμήν.
Οι Καλαμπακιώτες Γιάννης Αλμπάνης (πρώτος), Σπύρος Βλιώρας, ίσως και άλλοι, αναφέρθηκαν και ασχολήθηκαν με αυτόν τον αρχαιολογικό χώρο, έκαναν και προτάσεις. Έγινε κάτι; Φωνές βοώντων εν τη Καλαμπάκα. Με παλιόπετρες θα ασχολούμαστε! Η βρύση τρέχει αιώνια το νερό και θα το τρέχει αιώνια, αν την αφήσουμε. Αφού δεν την αναδεικνύουμε, ούτε μια πινακίδα δεν υπάρχει, τουλάχιστον ας μην την αφήσουμε να καταστραφεί. Το αρκετό νερό δε χωράει στις δύο σωλήνες και επειδή η τρύπα στο κέντρο είναι ψηλότερα, νερό βγαίνει και από τον τοίχο της βρύσης με αποτέλεσμα να έχει πρασινίσει ο χώρος… Υπάρχει κανείς θαρραλέος να δώσει λύση σε αυτό;
2. Αναθηματική επιγραφή πάνω από την κρήνη του 199-210 μ.Χ.:
ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑC KAICAPAC ΛΟΥΚΙΟΝ CEΠTIMION
CEOYHPON ΠΕPTINAKA KAI MAPKON
ΑΥΡΗΛΙΟΝ ΑΝΤΩΝΕΙΝΟΝ, ΠΑΡΘΙΚΟΥC,
ΑΡΑΒΙΚΟΥC, ΑΔΙΑΒΗΝΙΚΟΥC ΜΕΓ ΙCTOUS CEBACTOUC
H ΠΟΛΙC ΑΙΓΙΝΙΕΩΝ
Παρακάτω οι βρύσες στο Σοπωτό και στις Ελιές από το βιβλίο “ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ”
Ακολουθήστε το tameteora.gr στο Google News!
